Voor Oekraïne dreigt nu ook financiële crisis van formaat

Hoe dramatisch is de financiële situatie van Oekraïne?

Er is een groot verschil tussen de kortetermijn en langetermijn. Op dit moment heeft Oekraïne nog een redelijke deviezenreserve en is de staatsschuld relatief niet groter dan die van Nederland: 75 procent van het Bruto binnenlands product. Door de grote onzekerheid is het vertrouwen van de financiële markten in het land weggevallen. Dat heeft dramatische gevolgen. De koers van de munt is gekelderd en de rente op de staatsschuld is geëxplodeerd. Dit betekent voor de burgers dat buitenlandse producten ineens veel duurder worden en voor de staat dat het herfinancieren van de staatsschuld veel duurder wordt. Dat ondermijnt de groei en leidt ertoe dat de onvrede onder de bevolking toeneemt. Hierdoor dreigt een negatieve spiraal van minder welvaart en groeiende onrust, die uiteindelijk tot een bankroet zal leiden, zoals in Egypte is gebeurd. De interim-regering wil daarom voor 25 miljard euro aan nieuwe leningen over een periode van drie jaar. Zeker is dat dit jaar 10 miljard euro nodig zal zijn voor het aflossen van lopende schulden.


Is geld de oplossing?

Nee. Politieke stabilisatie is veel belangrijker. Alleen door duidelijkheid over de richting van het land en zekerheid over de toekomst te creëren, kan het vertrouwen van de financiële markten worden teruggewonnen en zullen buitenlandse bedrijven bereid zijn te investeren. Oekraïne is gezien de vruchtbare zwarte aarde en een bevolking van 50 miljoen mensen een kansrijke markt. Maar niemand zal er zijn geld in steken als een splitsing of burgeroorlog dreigt.


Dus de wereld kan beter afwachten met het verstrekken van leningen?

Dat alternatief is weinig aantrekkelijk. Zonder geld zal de situatie verslechteren en is de kans op politieke chaos nog groter. Dat zou president Poetin in de kaart spelen. Het beste is dat het leningenprogramma wordt gecoördineerd door een organisatie als het IMF, waarvan Rusland, China en andere niet pro-westerse landen lid zijn. Het IMF zal voor leningen ingrijpende hervormingen als voorwaarden stellen. Zo zouden de subsidies op stookolie en gas moeten worden geschrapt, hetgeen vooral pijnlijk is voor het armere deel van de bevolking in het oosten van het land, waar veel Russen wonen. Vorig jaar viel de regering van Bulgarije toen de subsidie op brandstof werd verminderd. Ook zouden de ambtenarensalarissen en pensioenen moeten worden verlaagd. Daarnaast zou een grondhervorming moeten worden doorgevoerd.


Dat kost allemaal tijd. Moeten de VS en de EU nu al financieel te hulp schieten?

Nu de al toegezegde lening van Rusland niet doorgaat, zal op korte termijn ergens geld moeten worden gehaald. De VS hebben 1 miljard dollar toegezegd. Europa heeft een hulpprogramma voor de Oekraïne lopen. De EU zou met passen en meten eenzelfde bedrag aan macro-economische steun kunnen geven. Daarnaast kan Oekraïne een handelsakkoord tekenen waardoor het land vrije toegang krijgt tot de EU-markt. Dit zou het land 500 miljoen euro aan importtarieven besparen. Individuele landen staat het daarnaast vrij bilaterale steun te geven. Daarvoor is tot nu toe weinig enthousiasme.


De vorige president zou 70 miljard dollar hebben verduisterd. Kan dat geld worden teruggehaald?

Niemand weet of dat bedrag klopt en waar het geld is. Feit is dat Janoekovitsj er als president een bizar luxe- leven op nahield. Het bedrag van 70 miljard dollar (51 miljard euro), dat op buitenlandse rekeningen terecht zou zijn gekomen, is genoemd door het huidige interimbewind. Die beschuldiging kan politieke bijbedoelingen hebben. De resterende autoriteit en geloofwaardigheid van Janoekovitsj worden ermee ondermijnd. Bovendien kan het nieuwe regime dit als excuus gebruiken voor het feit dat de situatie de komende tijd eerder verslechtert dan verbetert. Voor alle zekerheid hebben Zwitserland en Oostenrijk wel al de tegoeden van Janoekovitsj en zijn entourage bevroren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden