Opinie

Voor mijn vader betekent Allahu akbar wat anders

Ook de Iraanse vader van Ferdows Kazemi prevelt, net als de aanslagplegers in Parijs, Allahu akbar. 'Maar voor hem was het een kreet uit machteloosheid tegen de macht die zijn geloof aan het kapen was.'

Koningin Juliana, Prins Bernhard tijdens een staatsbezoek aan Iran in 1963. Op de foto Koningin Juliana en Prins Bernhard na de bezichtiging aan de Masjede Sjah, een vrijdagmoskee uit het begin van de zeventiende eeuw.Beeld anp

'Allahu akbar', 'Allahu akbar' riep mijn vader hoofdschuddend elke keer als hij de foto's van de geëxecuteerde jonge mannen en vrouwen in de krant zag staan.

Het waren de jaren tachtig in Iran. De jaren van angst en terreur. Het regime van ayatollahs rekende hardhandig af met zijn tegenstanders. De kranten stonden vol met foto's van mensen die geëxecuteerd werden, massa-executies. Het waren doorgaans foto's van hun dode lichamen en soms een pasfotootje dat na de arrestatie van hen was genomen.

Als meisje van 16 zat ik vol afschuw naar die foto's te kijken en ik was bang om nog maar een woord te zeggen, laat staan iets tegen die wreedheden te doen. Die twee Arabische woorden waarvan ik de betekenis wist waren rustgevend voor mij.

Ik wist zeker dat de beulen ook 'Allahu akbar' geroepen hadden bij de executie van die mensen. Toch vond ik het prettig om die woorden uit de mond van mijn vader te horen.

Mijn vader was mijn referentiekader voor liefde, barmhartigheid en verzoening. Hij had nooit in zijn leven een vlieg kwaad gedaan, integendeel.
Zo'n vader vertrouw je als hij prevelt: 'Allahu akbar', 'God is groot'. Dat betekent dat God groter is dan degene die uit zijn naam onschuldige mensen doodt. Dat hij groter is dan jij die met een wapen in je hand jezelf machtig acht. Hij was bang voor dat wapen, en door God groot te noemen probeerde hij de macht van de beul te ondermijnen. Een kreet uit machteloosheid tegen de macht die zijn geloof aan het kapen was.

Troost

Een goede man die houvast zocht in zijn geloof. Net als veel gelovigen, die een enorme leegte zouden voelen als je hun geloof van hen af zou nemen, was mijn vader ook bang om zijn geloof te verliezen. Hij kon zich niet vinden in de opvattingen van zijn moslimbroeders die net aan de macht gekomen waren in Iran. En hij wilde ook geen afstand doen van zijn geloof, bang voor de leegte, of voor de hiernamaals. Hoe dan ook besloot hij troost te blijven vinden in de God waarin ook de beulen geloofden. En dat was de enige God die Allah heet. De God die groot wordt genoemd.

'Allahu akbar' was tevens een protestkreet die tijdens de Iraanse revolutie gebruikt werd door de menigte om de dictatuur weg te drijven. We gingen in het donker de daken op en riepen 'Allahu akbar'. Ik was toen 12.

Met lege handen 'Allahu akbar' roepen tegen een tot de tanden bewapende staat is anders dan 'Allahu akbar' roepend en met kalasjnikovs onschuldigen executeren of in een theaterzaal op bezoekers te schieten, of demonstratief voor de camera's de keel van onschuldige mensen door te snijden.

Ik weet zeker dat mijn vader nog steeds 'Allahu akbar' prevelt als hij berichten hoort over de misdaden van de IS of elke andere islamitische groep die 'Allahu akbar' roepend de wereld terroriseert. Omdat mijn vader zich machteloos voelt tegen hun zwaarden, messen en kalasjnikovs.

Valt de 'Allahu akbar' van mijn vader te prijzen? Nee, mijn vader is te prijzen. Valt 'Allahu akbar' van terroristen te veroordelen? Nee, terroristen vallen te veroordelen.

Verzoenende en barmhartige betekenis

Sommige termen krijgen betekenis door degenen die ze gebruiken. De 'Allahu akbar' van IS heeft een andere betekenis dan de 'Allahu akbar' van een paar leerlingen tijdens de herdenking van de slachtoffers van IS. Probeer die betekenis te achterhalen voordat je gaat roepen dat die leerlingen aan het radicaliseren zijn. Vermijd stigma's als je verzoening zoekt. Ga het gesprek aan met de leerling die 'Allahu akbar' roept in plaats van op de radio van radicalisering te spreken. Een puber is voortdurend op zoek naar erkenning. Hij wil er zijn. Laat hem er zijn door een verzoenende en barmhartige betekenis te geven aan zijn woorden, al zijn die woorden 'Allahu akbar'.

Het is niet de islam die de wereldvrede bedreigt. Een godsdienst kan noch bedreigend noch bevrijdend zijn. Het zijn de mensen die handvatten zoeken in de godsdiensten en ideologieën voor bedreiging of bevrijding. En zolang mensen bestaan, bestaan ook godsdiensten.

Ik kreeg ooit geen behoefte meer aan godsdienst en zei er vaarwel tegen. Maar niet iedereen hoeft en kan dezelfde weg te bewandelen.

Wees dan slim en laat de godsdienstige zelf de teksten van zijn of haar religieuze boeken zo interpreteren dat die verdraagzaamheid promoten in plaats van geweld en vijandigheid. Alleen dan kunnen we een vreedzame wereld in het vizier hebben.

Ferdows Kazemi is schrijfster van de roman 'De ongewenste zoon'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden