'Voor mij is de pont de échte brug'

Twee oevers, twee werelden. Een brug verbindt, maar brengt zij in een tijd van polarisatie mensen nog dichter bij elkaar? Correspondenten bezoeken verbazingwekkende bruggen. Vandaag: Kenia.

De Nyali-brug.

Hij was jong en speelde basgitaar. Zijn bandje trad ook wel op buiten Msambweni, het dorp aan de zuidkust van Mombasa waar hij vandaan komt. Dan gingen ze nóg dieper naar het zuiden, soms zelfs naar het buurland Tanzania. De andere kant op, nee, dat gebeurde zelden. De verbindingen waren te lastig.

Nu is hij 64 en komen we elkaar tegen bij de Nyali-brug. Hij zou het op het podium nog goed doen, Mohamed Said. Tanig is-ie, maar een stuk knapper dan Iggy Pop. De taqiyah, zijn hoofddeksel, geeft zijn gezicht een nobele uitstraling. En met die glimlach kan hij de hele wereld over.

'Hier lag vroeger een ponton, maar daarvan maakten niet zo veel mensen gebruik. De noord- en zuidkust waren toch gescheiden werelden, met Mombasa-eiland in het midden. Nu sluit alles op elkaar aan. Kijk maar naar Kongowea, de markt hier een stukje verderop. Daar kan nu iedereen zijn boodschappen doen.'

De Nyali-brug is de belangrijkste brug in Mombasa, Kenia's grootste havenstad. Er zijn twee andere, bij Kipevu en Makupu, maar die tellen minder mee. Van Nyali kun je door naar het noorden van Kenia's Swahilikust. Via wijken als Kisauni, Bombolulu en Bamburi. Richting plaatsen als Kilifi, Watamu, Malindi en Lamu. Om dan uit te komen bij de islamitische buren in Somalië.

Hij is bijna 400 meter lang, de brug. Tegenwoordig kent de verlichting in het midden fraaie lampenkappen, maar verder is het al veertig jaar vooral een functioneel ding. Personenauto's, tuktuks, matatu's (minibussen), vrachtwagens en een enkele handkar: ze razen en kruipen over Nyali voort. Langs de kant staan de gruwelijk grote reclameborden, de vervuilers van het Keniaanse stadsaanzicht.

Kijk, daar heb je Eric Omondi. Hij is een Luo, dus een jongen uit Nyanza, de streek bij het Victoriameer, die weinig op heeft met de overwegend islamitische kust. Maar Omondi is ook een geliefde komiek. Hij maakt op een van de borden reclame voor een meelmerk, voor bloem om chapati's te maken. Naast hem op de foto staat 'de huisvrouw' die echt weet hoe dat moet. Zij draagt een keurige hijab. Een Nivea-dame op het bord aan de overkant laat een blote oksel zien. Het is precies de mengeling die Mombasa zo kenmerkt.

De havenstad en het kustgebied erbuiten zijn oorspronkelijk het leefgebied van de Mijikenda, een groep van negen Keniaanse volken. Al eeuwen geleden kwamen Arabieren langszij, zoals de Omani's die op Zanzibar een sultanaat hadden. De Portugezen bouwden er het koloniale Fort Jesus. Indiërs kwamen met de aanleg van de spoorlijn, aan het begin van de vorige eeuw. En zeker na de onafhankelijkheid van de Britten trokken ook andere Keniaanse volken naar de kust. De Kamba, de Kikuyu, de Luhya: ze zijn er allemaal.

Politiek

Ten noorden van Mombasa-eiland wonen vooral christenen, ten zuiden moslims. In Mombasa-stad komen ze elkaar tegen. Tot religieuze spanningen heeft dit nog zelden geleid. Het echte ongemak is politiek. 'Pwani si Kenya' luidt de spreuk hier: de kust is niet Keniaans. Dat sentiment heeft te maken met vermeende koloniale leugens over de zelfstandigheid van het gebied. Politiek vertaalt zich dit vaak in oppositie tegen de regering in de hoofdstad Nairobi.

Een ander soort spanning is te vinden op de brug die almaar geen brug wil worden: de pont over Likoni, die Mombasa-eiland met de zuidkust verbindt. Het veer brengt op drukke dagen wel zo'n half miljoen mensen heen en weer. Kenia kent de terreur van al-Shabaab, de van oorsprong Somalische islamistische beweging. Die heeft ook in Mombasa een aantal kleine aanslagen gepleegd. De altijd drukke pont zou nu een doelwit zijn.

We gaan als voetgangers die kant op, tussen de vele marktstalletjes door. Bij de metaalpoortjes worden mensen met handbagage in principe gecontroleerd, maar er zijn meer dan genoeg poortjes zonder bewakers, waar van alles piept, zonder dat iemand er acht op slaat. Tussen mensen met rugzakken, koffers, plastic tasjes en zware zakken op het hoofd dringen we ons in de flessenhals richting de 'MV Nyayo', de pont.

Fotograferen is verboden. 'Prediken' ook, meldt een bord. Dat slaat op christelijke evangelisten, weet Mariam Mwazige. De 31-jarige moslima, met een neussierraad dat schittert in de zon, gaat voor haar werk als receptioniste bij een mijnbouwbedrijf bijna elke dag op en neer. 'Zeker', zegt ze, 'sinds er wereldwijd sprake is van terrorisme vinden ook hier mensen ons soms verdacht. Maar ik vertrouw erop dat de leiders van de religieuze stromingen hun kalmte bewaren.'

Aan de overkant worden we opnieuw door marktlui en straatverkopers overspoeld. Peter Kyungu is 32, komt uit Midden-Kenia en beproeft in Mombasa zijn geluk als verkoper van zakdoeken. Kyungu weet dat er al jaren plannen zijn voor een echte brug, maar dat die er door politiek gekrakeel en corruptie bij de autoriteiten van de veerdienst nog niet is gekomen. Hoewel er, verderop achter Mombasa-haven, dan toch een begin is gemaakt met de aanleg van een containerterminal én een brug.

'Toch hoop ik dat de pont blijft bestaan', zegt Kyungu. 'Een brug mag ons dan samenbrengen, kijk eens hoeveel mensen híér door de pont bij elkaar komen. Dat kunnen allemaal klanten van mij zijn. Nee, voor mij is de pont de échte brug.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden