Voor Megawati is uur van de waarheid aangebroken

President Wahid heeft Megawati Soekarnoputri de dagelijkse leiding over het Indonesische kabinet gegeven. De verwachtingen zijn hooggespannen. De populaire vice-premier kan zich niet langer schuilhouden....

Het besluit van Abdurrahman Wahid om de dagelijkse leiding over het kabinet over te dragen aan vice-president Megawati Soekarnoputri, kwam woensdag niet uit de lucht vallen. De Indonesische president stond al weken zo zwaar onder druk dat een drastische ingreep nodig was om zijn positie veilig te stellen. Het geloof in zijn leiderschap was verdwenen.

Hij hoopt zijn geschonden imago te herstellen door zich op het buitenland te richten. Maar de kans is groot dat Wahid, met zijn broze gezondheid, zijn vijfjarige ambtstermijn niet uitdient.

De grote vraag is of Megawati het beter kan. Ze geniet een aanzienlijke populariteit onder de lagere klassen, die haar PDI-P vorig jaar bij de parlementsverkiezingen 34 procent van de stemmen bezorgden. Maar volgens critici heeft ze die steun uitsluitend te danken aan de naam van haar vader, Soekarno, de eerste president van Indonesië - en aan haar politieke marginalisering onder president Soeharto, die haar tot een politieke martelares maakte.

Haar staat van dienst als vice-president is allerminst indrukwekkend. Ze heeft niets terechtgebracht van haar opdracht een oplossing te zoeken voor de gewelddadigheden tussen moslims en christenen in de Molukken en voor het streven naar onafhankelijkheid in Irian Jaya. Er valt geen enkele invloed van haar kant op Wahids beleid te bespeuren.

Megawati deed er het zwijgen toe toen een van haar steunpilaren, Sukardi Laksamana, door Wahid werd ontslagen als minister van Staatsbedrijven. En ze keek toe hoe haar vriend Kwik Kian Gie, de coördinerend minister van Economische Zaken, Financiën en Industrie, langzaam te gronde werd gericht door politiek gekonkel.

Megawati treedt niet graag op de voorgrond en laat zich zelden betrappen op geruchtmakende uitspraken of ideeën. Tijdens de studentenacties tegen Soeharto in 1997 en 1998 schitterde ze door afwezigheid. Nooit sprak ze de betogers toe, nooit bracht ze een bezoek aan de familie van vermoorde of gewonde demonstranten.

'Indonesië is een rechtsstaat, geen machtsstaat', luidt haar favoriete slogan. Maar de slachtoffers van Soeharto's macht merkten daar weinig van. Toch getuigden de koersstijging van de rupiah en de aandelen gisteren van de hoop dat Megawati het beter gaat doen. Dat optimisme lijkt niet alleen gebaseerd op het gevoel dat het nauwelijks slechter kan dan onder Wahid, maar ook op Megawati's gewoonte om de raad van haar adviseurs op te volgen en door te gaan op de eenmaal ingeslagen weg.

Bovendien onderhoudt ze goede contacten met de strijdkrachten. Die invloed kan van pas komen bij de beteugeling van de voortdurende onlusten, waarvoor het leger mede verantwoordelijk wordt gehouden.

Het grootste voordeel van Megawati is haar goede gezondheid. De lichamelijke zwakheid van de president, die bijna blind is en voor zijn aantreden al tweemaal was getroffen door een hersenbloeding, wordt door menigeen bestempeld als de belangrijkste oorzaak van zijn falen. Ministers en adviseurs wisselen anekdotes uit over de momenten dat zijn geheugen hem in de steek liet.

De problemen waar Megawati voor staat zijn gigantisch. De economie zit in een diep dal. De werkloosheid bedraagt 45 procent. Het land wordt op vele plaatsen geteisterd door geweld. Irian Jaya en Atjeh streven naar afscheiding. De rechterlijke macht en de ordediensten zijn ondermijnd door corruptie. Bedrijven en burgers moeten rechtszekerheid kopen en huren particuliere bewakers in. De politiek is een slangenkuil, waar populisme het wint van het landsbelang.

Megawati weet zich gesteund door de twee grootste politieke partijen, haar eigen PDI-P en de onder Soeharto oppermachtige Golkar. Ook Wahids PKB heeft zich deze week, zij het schoorvoetend, achter haar geschaard. Gedrieën vormen ze een ruime meerderheid in het parlement. Maar het wantrouwen tussen PDI-P en Golkar is groot. De frustratie over Wahid heeft beide partijen in elkaars armen gedreven. Als Megawati teleurstelt, dreigt dit gelegenheidsverbond uiteen te vallen.

Onder Megawati begint Indonesië - na de eerste rondes onder Habibie en Wahid - aan zijn derde etappe op weg naar een moderne en stabiele democratie. Ze kan zich niet langer schuilhouden en moet tonen dat het volk haar niet voor niets aan het hart drukt. De benoeming van een bekwame ministersploeg, die in staat is het vertrouwen van de bevolking te herwinnen, vormt haar eerste vuurproef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden