Voor koning-koopman kent China geen grenzen

Koning Willem-Alexander zal tijdens het vijfdaagse staatsbezoek aan China dat zondag begint vooral koopman zijn. Voor mensenrechten en cultuur is er misschien een bliksemmomentje.

Beeld anp

Zeg Nederland, en veel Chinezen reageren met een lofzang op voetbal. Of ze vragen naar de prijs van een blik babymelk in de Nederlandse supermarkt. Deze zondag begint het eerste koninklijk bezoek sinds 1999 aan China met de nodige Hollands glorie: melk en Oranje.

Maar eerst is er voetbal. Want koning Willem-Alexander en koningin Máxima zullen zondagmiddag gaan bekijken hoe Chinese schoolkinderen Nederlandse voetbalexpertise met speciaal voor China ontwikkelde lespakketten krijgen aangeleerd. President Xi Jinping ergert zich zoals elke Chinese voetbalfan aan het dramatisch slechte voetbal in zijn land. Verheffing van de voetballende Chinees is een miljoenenindustrie. De Nederlandse voetballessen worden al op zo'n tweehonderd lagere en middelbare scholen in veertig steden in China onderwezen.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima bij de bijeenkomst China in Nederland bij de Universiteit Leiden.Beeld anp

Nederlandse babymelk

De volgende stop, ook zondag: vierduizend koeien. Op veehouderij Zhongi, iets buiten Peking, leren Chinese boeren goede en vooral veilige melk produceren. Die training wordt georganiseerd door zuivelproducent FrieslandCampina, dat dit jaar een recordomzet boekte in China. 'Een miljard euro, dat is veel voor ons bedrijf', zegt Atze Schaap van FrieslandCampina . Om eraan toe te voegen: 'We komen niet alleen halen in China, we brengen ook: kennis.'

Nederlandse babymelk is populair sinds het melkschandaal in 2008. Toen werd melk bij vrijwel alle zuivelbedrijven vermengd met melamine. Door die industriële vulstof leek met water aangelengde melk bij testen te voldoen aan de voedingswaarden, maar baby's stierven aan ondervoeding en niervergiftiging. Dat gesjoemel brak de immense Chinese melkmarkt open voor buitenlandse merken. Chinezen vertrouwen hun eigen zuivel niet meer, maar ze willen wel steeds meer melk drinken.

'De melkconsumptie van volwassen Chinezen ligt met 30 liter per jaar ver onder het Nederlands gemiddelde van 300 liter, maar we zien de groei nu de Chinese middenklasse meer geld te besteden heeft. Hier worden per jaar 16 miljoen baby's geboren', zegt Schaap.

In de reusachtige stal sjokken tien jonge boeren en studenten van een landbouwhogeschool door de mest op zoek naar 'koeiensignalen'. Ligt de koe op een goede mat, zitten er geen schaafwonden aan de flanken, is er genoeg ventilatie? Echte basisvaardigheden, zegt Schaap. 'De Chinese boer kent zijn eigen dieren niet. Het zijn kolossale bedrijven met vele duizenden dieren en veel nieuw personeel zonder agrarische achtergrond. Ter vergelijking: een Nederlands boerenbedrijf is met een paar honderd koeien al een joekel.'

Schaap staat geregeld versteld van het gebrek aan transparantie en samenwerking bij die grote Chinese veehouders en de melkverwerkende industrie. 'Ik snap die geheimzinnigheid niet, waar is het goed voor? Wij produceren veilig en verantwoord, juist omdat we in de hele productieketen samenwerken en de kwaliteit controleren. Van glas tot gras.'

Het is in Schaaps voordeel als Chinezen daar beter in worden. Nederlanders reageren vaak 'knieperig' op het feit dat FrieslandCampina zijn voorsprong zomaar 'weggeeft' met gratis training. Maar juist zo leert het Nederlandse zuivelbedrijf geschikte partners kennen om 'Chinese melk met een Nederlands veiligheidsrandje' te maken. 'Training is de beste vorm van relatiebeheer.'

Tot een paar jaar geleden vonden Chinese bedrijven en overheden het vanzelfsprekend dat kennis en training cadeau werden gegeven, als een soort toegangsprijs tot de Chinese markt. Sinds een paar jaar zijn Chinezen echter bereid te betalen voor expertise. Het opleidings- en trainingsbedrijf Schouten tekent maandag een contract met Huishan Zuivel, de nieuwe jointventurepartner van FrieslandCampina, om managers te trainen. 'FrieslandCampina is een oude klant, en met die introductie kwamen we bij Huishan binnen', vertelt China-directeur Camiel Gielkens. 'Chinese klanten vinden zo'n handelsmissie fantastisch om contracten te tekenen en te netwerken.'

Hoogtepunten staatsbezoek

Zondag 25 oktober Peking, bezoek aan het Sino-Dutch Dairy Development Centre. Modelboerderij waar onder meer FrieslandCampina boeren traint om de Chinese veeteelt en melkproductie veiliger en professioneler te maken. Belang voor Nederland: Chinezen vertrouwen na voedselveiligheidsschandalen hun eigen zuivel niet meer. Nederlandse babyvoeding is enorm populair en Nederlandse zuivelaars begeven zich op Chinese markt.

Maandag Peking, Grote Hal van het Volk. Officiële ontvangsten Chinese regering en staatsbanket. Als de mensenrechten al door de Nederlandse regering worden aangestipt, is het hier.

Dinsdag Yanan, Löss Plateau. In 2005 bracht Willem-Alexander als kroonprins en watermanagementdeskundige een werkbezoek aan dit ecologisch fragiele gebied. Het was zijn uitdrukkelijk verzoek hier weer heen te gaan.

Woensdag, 's ochtends Chongming Dongtan. Bedreigd natuurgebied dat met steun van het Wereld Natuur Fonds wordt beschermd. Het gebied is een belangrijke halte op de route van trekvogels.

Woensdag, 's middags Shanghai Free Trade Zone, vrijhandelszone van zo'n 120 vierkante kilometer met vijf havens waar minder (import)regels gelden. Belangrijk voor Nederlands bedrijfsleven. Seminar waarin Nederlandse bedrijven en de Rotterdamse haven proberen de nieuwe internationale economische strategie van China te doorgronden.

Donderdag, 's ochtends bezoek aan de campus van webwinkel Alibaba in Hangzhou. Jack Ma is de god van de Chinese e-commerce en iedereen die iets aan de honderden miljoenen Chinese onlineshoppers wil verkopen, watertandt nu al bij de gedachte aan een audiëntie bij Alibaba, de grootste webwinkel ter wereld met een miljardenomzet.

Donderdagmiddag Einde bezoek.

Mensenrechten

Vandaar dat in het kielzog van koning en begeleidende ministers en staatssecretarissen 145 bedrijven meereizen, een van de grootste Nederlandse handelmissies ooit. Wilde koningin Beatrix tijdens het laatste staatsbezoek aan China in 1999 niet in de rol van reizend ambassadeur voor het Nederlands bedrijfsleven worden gedwongen, Willem-Alexander doet zo enthousiast aan handelsdiplomatie dat het vijfdaagse staatsbezoek bijna een handelmissie onder leiding van een koning is. Het tempo ligt hoog. Besteedde zijn moeder gerust een hele avond aan een revolutionair ballet van communistische guerrillameisjes, cultuur wordt nu gedaan in bliksembezoekjes.

Dat Willem-Alexander staatsrechtelijk niet eens de rol van dominee mag spelen in de mensrechtendiscussie met China, is vooraf al duidelijk. Wel kan hij indirect uiting geven aan bezorgdheid over bijvoorbeeld de deplorabele staat van het milieu in China door bezoeken aan natuurgebieden. Ook zet hij techniek die smog kan tegengaan in de schijnwerpers. Een beetje spannend wordt zijn speech op een opleidingsinstituut van het Centraal Comité van de Communistische Partij. Voor een zaal met topambtenaren en grootheden uit het Chinese bedrijfsleven gaat Willem-Alexander daar over 'transparantie' praten, een thema dat in China in één adem genoemd wordt met corruptie. Onder Xi wordt een nietsonziende jacht gemaakt op corrupte ambtenaren.

Hiërarchisch ingestelde Chinezen

Verder hebben alle onderdelen van het bezoek wel een haakje met handel. China is nu eenmaal een economische grootmacht en bovendien heeft de Nederlandse overheid er iets in te halen. Tot premier Ruttes eerste officiële bezoek twee jaar geleden werd de Volksrepubliek jarenlang overgelaten aan ministers en staatssecretarissen, terwijl bij de hiërarchisch ingestelde Chinezen geldt dat hogergeplaatst altijd beter is. De overgrote meerderheid van de bedrijven zitten al langere tijd met een vestiging in China, want China leren begrijpen gaat niet vanuit een kantoor in Nederland en een incidenteel reisje.

Daarom reageerden Chinese klanten en werknemers van Schouten ook opgetogen op de koninklijke gezinsvakantie in China, een week voor het staatsbezoek, zegt Gielkens. 'Ze waarderen het enorm dat de Nederlandse koning in zijn eigen tijd de moeite neemt om China beter te leren kennen. Ze begrijpen niets van de commotie in Nederland hierover en de relatie met de mensenrechtendiscussie.'

Het schema van Willem-Alexander in China. Klik op de afbeelding voor een grote versie.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden