Voor kabouters, bel Wageningen

Wichelroede lopen langs de energie van de boerderij, knorrige aardmannetjes terechtwijzen, aardstralen opsporen, homeopathie tegen ontstoken uiers: in Wageningen mag het allemaal....

'Alles is energie. De koe, de boer, het bedrijf. Die energie kan ikvoelen als ik mijn denken helemaal uitschakel. Ik kan voelen wat er mis ismet de koe. De koe is dan niet goed geaard, wat leidt tot haaruitval,slechte melk of diarree.'

Jan Jorink is zelfstandig adviseur en participeert in Bioveem, eenonderzoeksproject dat met zeventien biologische melkveehouders in Nederlandwordt uitgevoerd, onder verantwoordelijkheid van Wageningen Universiteiten Researchcentrum (WUR), om precies te zijn: de Animal Sciences Group,voorheen Praktijkonderzoek Veehouderij en ID Lelystad.

Jorink meet de energie met een wichelroede op het boerenbedrijf, maarkan dat ook aan zijn keukentafel. 'Ik leg mijn hand dan op een plattegrondvan het bedrijf, het levensnummer van de koe, en een melkmonster. Ik voelmet mijn ingebouwde antenne wat er mis is.'

De slechte geaardheid komt niet zelden door de aanwezigheid van'natuurwezens', vervolgt Jorink. 'Die zitten vaak al eeuwen in de aarde.Ze vinden het soms niet prettig dat er een stal bovenop hun huis isgebouwd. Ik verzoek ze dan beleefd te vertrekken. Daarvoor bemiddel ik metde engelen die de natuurwezens komen ophalen.'

Bij zes van de zeventien boeren in het Bioveem-project is Jorink metdeze energiehuishouding betrokken en bij minstens één bedrijf is hij,buiten Bioveem om, met de engelen en de natuurwezens in de weer. Datlaatste wist projectleider dr. Ina Pinxterhuis van de Animal Sciences Groupvan Wageningen Universiteit niet. Maar ze bevestigt dat het pendelen vanJan Jorink een officieel onderdeel is van het Bioveem-project. 'Energetischbalanceren' heet het in het officiële projectvoorstel dat ze overlegt.'Gevoel en ervaring van de veehouders vastleggen' is het serieuzewetenschappelijke doel.

Maar dat is nog niet alles. Bioveem kijkt ook naar de werking vanverschillende homeopathische middelen tegen uierontsteking enkalverdiarree. 'Het lijkt erop dat homeopathie niet werkt bijuierontsteking, maar wel bij diarree', zegt Pinxterhuis. 'Gangbareantibiotica werken ook niet altijd. Nee, we hebben de homeopathischemiddelen niet rechtstreeks kunnen vergelijken met de klassieke middelen,bij kalverdiarree wel met een placebo. Je kunt de zeventien bedrijven nietopsplitsen. Elk bedrijf is anders, elke koe is anders.'

In dit Bioveem-project draaien naast de Animal Sciences Group ookandere gerespecteerde Wageningse instituten mee als Plant ResearchInternational (onder meer gras-klaver experimenten), Alterra (bodembiologieen bodemleven), LEI (bedrijfseconomie).

Is dit energetisch balanceren wetenschap conform de opvattingen van deAnimal Sciences Group? Jorinks natuurwezenschap kan toch niet met drogeogen voor natuurwetenschap doorgaan? 'We staan er open voor', antwoordtprojectleider Pinxterhuis blijmoedig. 'Ik ben er als wetenschappernieuwsgierig naar.'

Weerstand

'Wijzelf bepalen de weerstand en gezondheid van koeien met regulieremetingen in de melk en in het bloed. Externe partijen voeren alternatievemetingen uit. Daarmee onderzoeken we of de aanpak van Jan Jorink zichtbaaris. De huidige natuurwetenschap kan immers niet alles verklaren. Jorinks energetisch balanceren levert wellicht nieuwe inzichten op.'

Bij de leerstoelgroep biologische bedrijfssystemen distantieert prof.dr. Ariena van Bruggen zich van dit energetisch balanceren en homeopathie.'Dit moet een overblijfsel uit een grijs verleden zijn. Hier doen we alleennatuurwetenschappelijk onderzoek naar biologische landbouw. We herhalen deproeven en publiceren erover in wetenschappelijke tijdschriften.'

Het overblijfsel uit een grijs verleden waar Van Bruggen op doelt, isde vakgroep ecologische landbouw van haar voorgangers, prof. Jan Diek vanMansvelt en prof. Eric Goewie. Deze onderzoeksgroep én de proefboerderijDe Minderhoudshoeve in Swifterbant, waar onder anderen Jan Jorink werkteaan het instralen van mest, werden in 1999 gesloten.

'Dat had te maken met bezuinigingen van het ministerie van Landbouw.Maar als die bezuinigingen er niet waren geweest, was ecologische landbouwevengoed gesneuveld vanwege de criteria van de visitatiecommissie', zegtvoorlichter Simon Vink van het College van Bestuur. 'Ze bouwden geenonderzoeksgroep op met resultaten die door peer reviews kritisch tegen hetlicht werden gehouden. Het onderzoek werd ook niet of nauwelijksgepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften. Het was allemaal zeerbedroevend.'

De Wageningse ecologische landbouwgroep onderzocht in de jaren negentignaar hartelust graancirkels en de morfokinetische velden van de omstredenRupert Sheldrake. Dia's van gezonde bossen werden op een foto van een ziekbos geprojecteerd met als doel het te genezen. Studenten kregen serieuzebegeleiding om de hulp van kabouters te onderzoeken bij de onverklaarbaargrote kolen op een landbouwbedrijf in Ierland.

'Ik wil niet op het werk van mijn voorgangers ingaan', reageert prof.Van Bruggen, 'maar dergelijk onderzoek gebeurt hier ab-so-luut niet meer.'Ze overlegt een waslijst van onderzoek naar biologische landbouw, datverspreid over Wageningen Universiteit geschiedt. De speurtocht naarmeeldauwresistente gewassen, rotatieteelt, mechanische onkruidbestrijding.

Dergelijk nobel onderzoek kreeg een flinke steun in de rug in 1999, nade motie-Waalkens (PvdA), zelf biologisch boer. Waalkens bepaalde dat 10procent van het landbouwonderzoeksbudget naar biologisch landbouw moest.De biologische sector en Wageningen profiteren volop. In 2002 ging er invergelijking met 1999 al drie keer zoveel geld naar biologisch onderzoek(8,5 miljoen euro).

Wichelroede

Ondanks degelijke research lijkt er in Wageningen een voedingsbodem teblijven bestaan voor vage alternatieven als het wichelroedewerk enonbewezen homeopathie. 'Alternatieve onderzoeksmethoden die leiden totinzicht om de gezondheid van dieren te bevorderen, worden niet bij voorbaatuitgesloten', zegt Sjors Willems, communicatieadviseur bij hetInnovatiecentrum Biologische Landbouw (IBL), die sinds 2001 onder devleugels van Wageningen Universiteit kennis over biologische landbouw enveeteelt verspreidt bij boeren en burgers.

'Het onderzoek luistert goed naar wat het bedrijfsleven wil hebbenonderzocht. Dus als de achterban van biologische boeren erom vraagt, is hetmogelijk dat er ruimte komt voor dit soort research. 'Het is misschien geenkeihard natuurwetenschappelijk onderzoek, maar het is óók onderzoek.'

En ook buiten de biologische landbouw floreren in Wageningenonduidelijke researchonderwerpen. Soms wordt een bizar idee onderzocht metnatuurwetenschappelijk gereedschap, zoals de vitalisering van water, anderekeren wordt het afgedaan als hobby.

Zo onderzoekt een hoogleraar theoretische plantenecologie graancirkels.'Dat moet kunnen', vindt woordvoerder Vink, 'want dat doet hij in zijnvrije tijd.' Net als onderzoeker Maja Kooistra, die in haar vrije tijdluistert naar de aarde en bomen (zie kader).

Wel in de tijd van de baas geeft de bekende socioloog Iteke Weeda opde leerstoelgroep huishoudkunde colleges over spiritualiteit. Weedatrommelt onder meer de indiaan White Bull op, die in contact treedt met degeesten van zijn voorouders. 'Oké', zegt Vink, 'maar het is een keuzevak,en het is goed om studenten te laten kennismaken met andere culturen.'

Volgens Jaap Schröder, onderzoeker bij het onder Wageningen URvallende instituut Plant Research International, is het kwakdenken inWageningen misschien niet meer zo prominent aanwezig als tien jaar geleden,maar het is er nog wel. 'Er wordt hier veel alternatieve nonsens met demantel der liefde bedekt. Zo van “het moet kunnen, we laten de mogelijkheidopen“ en “ze horen er toch bij, want wij kunnen met onze exacte wetenschapook niet alles verklaren“.'

Een recent voorbeeld is de wethouder uit Alphen aan den Rijn dieWageningen suggereerde onderzoek te verrichten naar de straling van gsm-en umts-zendmasten die volgens hem de kastanjeziekte veroorzaken. Deboosdoener in de vorm van een bacterie is nota bene gevonden, maar tochnoteert Wageningen de suggestie van de wethouder, zegt dewetenschapsvoorlichter van de universiteit. 'We zeggen niet dat dergelijkestraling niet te onderzoeken valt noch dat het onzin is. Die mensen gelovendat. Het is een maatschappelijke stroming die we serieus nemen.'

Prietpraat

Jaap Schröder vindt dat de klassieke wetenschap veel meer afstand moetnemen van de wichelroedelopers en homeopathische dierenartsen. 'Er isontzettend veel mystieke prietpraat, die wordt gelegitimeerd doordat hetaan Wageningen Universiteit wordt gedoogd.'

Hij doelt niet alleen op curieuze verklaringen als de natuurwezens dievolgens wichelroedewetenschapper Jorink het boerenbedrijf beïnvloeden. Ookover het werkelijk aanwezige bodemleven heersen hardnekkige misverstanden.

Schröder: 'Landbouwgrond met veel bodemleven levert hogere opbrengstenen behoeft minder mest. Dus, hup, gaat er weer een zak geld naar mensen diewormen en spinnetjes tellen. Dit onderzoek is zinloos. Het is allangaangetoond dat het hoge organische-stofgehalte in de bodem de oorzaak isvan de hogere opbrengst én het omvangrijkere bodemleven. Kip en ei wordendoor elkaar gehaald.'

Net als het inzaaien van granen bij nieuwe maan - een van degrondvesten is van de biologisch-dynamische landbouw. Schröder: 'Bij hetzaaien in het aardedonker missen onkruidzaden de lichtflux die nodig is omte kiemen. Dat klopt. Alleen heeft dat niks met de aantrekkingskracht vande maan te maken, maar domweg met de afwezigheid van licht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.