Voor hetzelfde geld

Wat doe je als de prins op het witte paard in zicht is? Gooi je het geld op een grote hoop, of hou je de financiële zaken strikt gescheiden? Verslaggever Nathalie Huigsloot onderzoekt de voors en tegens.

Vroeger was ik nog wel van de grote hoop. Sterker, ik was daarvan een groot pleitbezorger. Ik had net mijn eerste baantje - voelde me met mijn minimumloon steenrijk - terwijl mijn toenmalige vriendje nog zoekende was. 'Ga nou niet puur voor het geld een of ander kutbaantje doen, dat is zonde van je leven! Zoek waar je hart ligt, ik betaal de rekeningen wel', jubelde ik alsof ik de reïncarnatie van moeder Teresa was. Om na een tijdje enorm te gaan zeuren dat hij niet hard genoeg naar zijn hart zocht en onderwijl niet even had opgeruimd.


'Ja', zegt psycholoog Steven Pont, tevens auteur van Alle liefde is economie, 'dat is dan wat je gaat doen. Hij was ineens toch een beetje bij je in dienst. Je had opeens recht op zijn vrijheid verworven. We houden allemaal toch een soort balans bij in ons hoofd.'


Dat blijkt ook uit recent onderzoek van datingsite Parship onder 650 singles van 18 tot 69 jaar. Om gedonder over financiële zaken te voorkomen wil 61 procent van de vrouwen een en/of-rekening voor de gezamenlijke vaste lasten, plus een eigen rekening waarmee de ander niks te maken heeft. Prima oplossing zou je denken. Samen het liefdesnestje induiken en alle nootjes eerlijk delen, lijkt het summum van romantiek. Maar het levert slechts scheve gezichten op.


Ook volgens het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) wint de combinatie niet voor niks aan populariteit. Het instituut stelt dat bijna zes van de tien stellen elkaar geregeld in de haren vliegen over geld als ze het gezellig samen doen. Dat is vaker dan dat ze ruziën over het huishouden, de kinderen of andere zaken.


Single-coach Nicole Vening - zelf van de grote hoop - vindt de combinatie passen bij deze tijd, maar het brengt niet per se het meeste liefdesgeluk op. 'Op het eerste gezicht oogt het zuiver om alles naar vermogen op te delen en een deel van je inkomsten onder eigen beheer te houden, maar die sluitende financiële afspraken hebben toch invloed op je gevoel in de relatie. Een financiële rekening is ook een emotionele rekening. Die staat namelijk voor het samen aangaan van lusten en lasten, in voor- en tegenspoed om het ouderwets te zeggen. Juist dat emotionele aspect bepaalt uiteindelijk de waarde van je relatie. Dat loop je mis als je het zo zakelijk benadert.'


Het is volgens Vening bovendien een wassen neus. Want als je geliefde ziek wordt of zijn baan kwijtraakt, bied je hem heus wel de helpende hand. Dus hoezo dan tijdens de relatie doen alsof het God voor ons allen en ieder voor zich is? 'Als je tijdens de relatie al solidairder doet over geld en je je financiën wat meer verbindt, versterkt dat misschien ook je emotionele binding.'


Vening verbaast zich erover dat de en/of-rekeningromantiek zich als een olievlek uitbreidt. 'Ik was onlangs op een schoolfeest van mijn kinderen. Als ik daar rondvraag, heeft 80 procent van de ouders een gescheiden rekening', lacht ze op een toon alsof die mensen bevangen zijn door de gekkekoeienziekte. 'Ik zie het ook bij mijn zus. Die heeft een relatie én kinderen, en toch storten ze allebei de helft op een spaarrekening. Er zijn er zelfs die met de rekenmachine in de hand zitten van: wat moet er deze maand worden gestort met de nieuwe crèchekosten erbij?'


Hahahaha, lach ik met haar mee. Terwijl ik onderwijl ineens begin te twijfelen of ik misschien aan een bijzondere vorm van bindingsangst lijd. Ik ben namelijk precies zo'n type. Samen met mijn vriend heb ik een huis én een kind, maar onze bankrekeningen houden we, op de en/of na, gescheiden. Na de vakantie zitten we met de rekenmachine in de hand keurig te rekenen wie wat aan wie schuldig is ('O, ik had toen nog dat dure zonnehoedje gekocht, hier heb je nog 45 euro'). Ik dacht altijd dat het beter was voor de romantiek om geldzaken gescheiden te houden, maar volgens Vening loop ik dus een behoorlijke portie intimiteit mis.


Ergens vind ik er ook wel iets in zitten. Ik ben zzp'er en lig in deze onzekere tijden weleens wakker van de zorg of ik in de toekomst genoeg blijf verdienen. Mijn vriend ligt dan met zijn vaste dienstverband rustig en prinsheerlijk naast me te ronken.


Zouden Romeo en Julia datniet anders doen? Zou Romeo niet in Julia's oor prevelen: 'Of we slapen samen of we liggen samen wakker, lieverdepiefie.'


'Maar dan voel je je misschien weer schuldig over dat je niet meer opdrachten hebt aangenomen', redeneert psycholoog Steven Pont droogjes door. Zelf is hij juist van de en/of-rekening. 'Vooral omdat mijn vriendin en ik graag vrijuit over ons geld willen beschikken. En er niet steeds iemand over mijn schouder zeurt: 'Nou, moet dat nou?' Een beetje langs elkaar heen leven is ook heel goed voor een relatie. Een relatie beperkt natuurlijk al een aantal vrijheden, dus laat elkaar op dat gebied met rust. Je bent al genoeg emotioneel aan elkaar verbonden, vaak via kinderen.' Als je financiën koppelt, lever je vrijheid in over datgene wat je wilt kopen, vindt Pont.


Volgens Vening zijn de gesprekken over wie waar geld aan spendeert juist enorm vruchtbaar voor de liefde. Want eigenlijk gaat het erover wat je belangrijk vindt in het leven. Door die gesprekken angstvallig buiten de deur te houden door geldzaken apart te houden, loop je heel wat Pokon mis. 'Maar blijkbaar is een gesprek over waar-geef-jij-je-geld-aan-uit tegenwoordig een vorm van nieuwe intimiteit waar mensen bang voor zijn. Ze leven liever met de gedachte: dat is lekker van mij, daar wil ik geen verantwoording over afleggen.


'Terwijl, hoe vaak ik vriendinnen niet hoor zuchten over het feit dat hij weer de nieuwste iPhone heeft gekocht. Maar ja, dat is van zijn geld, dus ze kan er niks van zeggen. Vrouwen zijn daarin ook anders dan mannen. Mannen vinden het wel belangrijk om geld te verdienen, maar zitten niet zo op de huishoudportemonnee. Het zal ze de reet roesten waar het allemaal naartoe gaat. Maar als het jou als vrouw wel stoort, denk ik: maak het dan bespreekbaar.'


Iemands uitgavenpatroon kan bovendien heel veelzeggend zijn, vindt Vening. 'Mijn man heeft een fetisj voor tuingereedschap, dat weet ik, maar toen hij in drie weken tijd een iPad mini en een motormaaier van 350 euro kocht, zei ik toch wel: 'Hoe komt het dat je op dit soort momenten dit soort bedragen aan jezelf wil uitgeven? Zit jij wel lekker in je vel?' Dan hebben we daar een heel goed gesprek over. Het is echt meer samen als je samendoet met het geld. Emotioneel meer samen.'


Mijn Romeo zou volgens mij een stevige wegtrekker krijgen als ik aan hem zou vragen: 'Zozo, 200 euro in het casino verspeeld en vorige week ook al die broek gekocht, zitten wij wel lekker in ons vel, mannetje?'


Ook Steven Pont ziet dat gesprek niet bepaald zitten. 'Bij een hobby horen nu eenmaal malle uitgaven. Een treintje uit 1928 voor 2.800 euro, daar wil ik mijn partner, die totaal niks met treinstelletjes heeft, helemaal niet mee belasten. Dat is voor veel mensen heel beperkend.'


Volgens Pont kun je niet zo eenduidig stellen wat voor iedereen goed zou zijn. Volgens hem zijn er twee zaken die van invloed zijn op je liefdesgeluk: verbondenheid en vrijheid. Hoeveel behoefte je aan die twee dingen hebt, verschilt per persoon.


Je hebt mensen die een kluwenrelatie willen, lekker helemaal als een bolletje wol in elkaar zonder dat je nog ziet welk draadje nou precies van wie is.


En er zijn mensen die meer van de loszandrelaties zijn. Die hechten meer aan vrijheid dan aan verbondenheid. Die vinden bijvoorbeeld niet dat als de een ruzie heeft met de buurvrouw, dat de ander ineens ook niet meer met haar mag praten.


'De slagingskans van een relatie hangt ervan af in hoeverre die twee behoeften overeenkomen', zegt Pont. 'Want met liefde alleen kom je er niet. Liefde en met elkaar kunnen leven zijn twee verschillende dingen. Als je tien jaar samen bent, gaat het er niet meer over dat je elkaar elke nacht aan flarden vrijt. Dan gaat het erover of die twee behoeften goed op elkaar zijn afgestemd.'


Vooral bij de vrouw lijkt de behoefte samen een bolletje wol te zijn aan populariteit te verliezen. Uit het onderzoek van Parship blijkt dat 41 procent van de vrouwen, tegenover een kleine 20 procent van de mannen, wil dat haar kandidaat-prins zijn zaakjes financieel op orde heeft, anders mag-ie doorgalopperen. Dat geldt ook voor een man met een restschuld of alimentatieverplichting. Opzouten. Want als je partner een financieel blok aan zijn been heeft hangen waardoor hij niet kan rondkomen, moet hij op haar zak teren en daar heeft de hedendaagse vrijgezelle prinses geen trek in.


'Ze kijken er niet eens naar!', steigert Vening. 'Ze luisteren en denken meteen: o nee. Een hartstikke leuke vent wordt afgeschoten, puur omdat hij met een restschuld zit.' Volgens Vening doen vrouwen zichzelf daarmee te kort. 'Ze laten prinsen aan zichzelf voorbijgaan die hun veel geluk hadden kunnen brengen.'


Hannah, 29, single, goede baan, is er zo eentje. 'Tja. Elke man heeft minnetjes en plusjes en een schuld is nou eenmaal een minnetje', concludeert ze nuchter. 'Het plusje gaat naar de man met een goede baan die een mooie auto rijdt en een huis heeft met alles erop en eraan.' Zo'n man biedt namelijk rust en perspectief. Een arme sloeber doet dat niet.


Ze is wel eens van dat - niet zo heel erg romantisch klinkende - ideaal afgestapt. Maar een heel groot succes werd dat niet. 'Voorheen viel ik op piloten en artsen, maar toen ontmoette ik De Tuinman en dacht ik: laat ik daar ook maar eens voor openstaan. Misschien is hij wel heel lief en heel trouw.' A. was hij dat niet, en B. werkte het feit dat er financieel weinig toekomstmuziek was te horen ook niet. Hannah: 'Ik was me er steeds sterk van bewust dat als wij samen zouden blijven, ik altijd zou moeten blijven zorgen dat mijn carrière goed zat, want van zijn kant zat dat er niet in.


'Je moet veel harder je best doen om te kunnen doorgroeien naar een mooier huis, een grotere auto en een luxere vakantie. Dat tast je vrijheid aan. Ik ben erachter gekomen dat het mij rust geeft als iemand juist wat meer verdient dan ik en we daarvan leuk op vakantie kunnen. Of van wie ik leuke cadeautjes kan krijgen.'


Wel wil ze absoluut financieel zelfstandig blijven. 'Ik heb bij mijn moeder gezien wat er kan gebeuren. Zij heeft vaak op het punt gestaan bij mijn vader weg te gaan, maar zij kon hem niet verlaten omdat ze geen geld had. Aan de andere kant ben ik vast wel zo uitgekookt door - op het moment dat een man veel meer verdient dan ik - te zeggen: 'Laten we het lekker op de grote hoop doen.''


Dat laatste vind ik zelf wel gek. Ik voel me bijna een mislukt mens als ik niet overal de helft aan meebetaal. Die fiftyfiftydrive is bij mij heel sterk. Ooit had ik een vermogend vriendje. Ik ben nog nooit zo arm geweest. Rijke mensen doen namelijk heel dure dingen. Ik snap niet dat mensen vrijelijk en zonder schuldgevoel over het geld van hun partner beschikken.


Stel, je brengt naar rato geld in, hoe kun je dan ooit een voorstel doen als: 'Zullen we op vakantie naar Thailand gaan?' Want als je daar geld voor over hebt, had je toch ook wel wat meer in de huishoudpot kunnen doen? En hoe moet dat met een verjaardagscadeau waar manlief via de achterdeur aan mee betaalt? 'Tadaaaa! Surprise, een ultraluxe weekendje weg, mede mogelijk gemaakt dankzij... jou.'


Dat is ook iets wat Janneke (34) ervaart die naar rato samenleeft. 'Ik ging laatst naar een tamelijk dure kapper en dan merk ik dat ik daarna heel omstandig sta uit te leggen waarom dat nou nodig was.' Helemaal niet nodig, vindt haar vriend. Wanneer ik vraag of hij andersom ook zo makkelijk van haar geld naar een dure kapper zou gaan, begint hij wel wat te stamelen. Blijkbaar is het voor je zelfbeeld toch beter om niet degene in de relatie te zijn die het handje ophoudt.


'Wij durven het heel weinig uit elkaar te laten lopen', zegt Pont. 'Ik heb een tijd een Turkse vriendin gehad die heel goed kon koken. Als ik voorstelde te helpen, zei ze: 'Als jij nu gaat snijden dan wordt het een maaltijd van ons tweeën, maar ik wil die voor jou maken.' Dat is veel rijker in relationele zin dan dat je bang bent dat je uit balans raakt.'


Daarover zijn Vening en Pont het eens. Want al mik je, of door de situatie of door je aard, liever niet alles op de grote hoop, dan nog lijkt het toppunt van romantiek: elkaar af en toe wat geven.


Want geld maakt niet gelukkig. Liefde wel.


Duitenoorlog


In Engeland is niet ontrouw of gebrek aan liefde de belangrijkste reden om uit elkaar te gaan, maar een verschillend uitgavenpatroon. Tweederde van de Britse relaties eindigt door meningsverschillen over financiën. Volgens recent Amerikaans onderzoek kunnen ruzies over geld goed voorspellen of een koppel gaat scheiden. Sonya Britt, assistent-professor aan de Kansas State University, bestudeerde ruim 4.500 koppels en kwam erachter dat ruzie over geld het vaakst leidt tot een breuk. Daarbij maakt het niet uit of het echtpaar rijk of arm is.


Lees verder op pagina V10


Vervolg van pagina V9


650


singles onderzocht datingssite Parship, van 18 tot 69 jaar. Om financieel gedonder te voorkomen wil 61 procent van de vrouwen een en/of-rekening voor de gezamenlijke vaste lasten, plus een eigen rekening waarmee de ander niks te maken heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden