Voor het eerst na de ramp valt het woord respect

Reportage Nederlandse experts bij trein met lichamen

Nederlandse forensische experts mogen dan toch bij de lichamen. 'Met de rebellen kunnen we werken', zegt de projectleider. Dan gaat er toch iets mis.

TOREZ / GRABOVO - Bij het anders zo rustige treinstation van Torez klinkt een dof gebrom. Het zijn de drie koelwagons van de trein die de lichamen van de slachtoffers uit rebellengebied moet brengen. Uit handen van de gewapende separatisten naar veilig gebied. Naar de specialisten en belangrijker: terug naar Nederland, naar de familie.


Voor het eerst zijn de drie forensische experts uit Nederland in het gebied, onder de vleugels van de OVSE. Een lange tocht. Nadat het team is aangekomen in Kiev, zijn ze door het Oekraïense leger in een gepantserde wagen naar de frontlinie gereden. Toen het daar onveilig bleek, moest het team elders overnachten en is het midden in de nacht aan de rebellen overgedragen.


De colonne van vijf witte Jeeps en vier auto's vol gewapende rebellen draait het pleintje voor het witte stationsgebouw op. De treinwagons worden geïnspecteerd en verzegeld, maar eerst neemt het team een minuut stilte in acht. Later geeft projectleider Peter van Vliet tekst en uitleg. Hij is voorzichtig optimistisch.


'Met de rebellen kunnen we werken, we krijgen overal toegang', legt hij uit. Hoeveel lichamen er zijn geborgen en in de trein wachten op transport wil hij niet zeggen. 'Dan zou ik iedereen moeten verplaatsen, dat lijkt me weinig respectvol.' Voor het eerst na de ramp neemt iemand het woord respect in de mond. Lastig werken is het niet. 'Met de rebellen wordt er goed samengewerkt, anders zou ik er ook niet zijn.'


Volgens plan zal het forensische team meerijden met de trein. 'Ik heb alle wagons gezien', legt Van Vliet uit. 'Het is in ieders belang dat wij meegaan.' Later op de dag is bekend dat de trein naar de Oekraïense stad Charkov zal rijden. Daar staan hulpverleners klaar. Maar de lichamen moeten naar Nederland. 'En dat kan niet met die trein', legt Van Vliet uit. De toegestroomde wereldpers stelt de vragen die op de lippen liggen. 'Weet u hoe hard ik hier aan werk?', vraagt Van Vliet retorisch. 'Heel hard, denk ik', zegt een journalist. 'Mooi', antwoordt Van Vliet. Nuchter, eerlijk. Hij vertelt wat hij weet en is eerlijk over wat hij niet weet. De buurtbewoners slaan het tafereel gade. 'Het is een ramp. We bidden dat die trein weer vertrekt, naar de familie', zeggen de buren. 'Ooit was ons stadje zo mooi, nu is het een puinhoop. En dan al die doden. Het is verschrikkelijk.'


Dan zwaait de colonne het pleintje af, op naar de rampplek zo'n 15 kilometer verderop. De ondercommandant van de OVSE-missie, Alexander Hug, torent met zijn twee meter nog altijd boven het onderzoeksgebied uit. 'Wij blijven hier net zo lang komen als dat nodig is. Iedere dag. We gaan het hele proces volgen, tot de internationale experts het over kunnen nemen.'


En daar is het nog te vroeg voor. Van Vliet: 'Op dit moment maken we een start. We weten allemaal dat het niet ideaal is qua omstandigheden, maar de rebellen hinderen me niet.' Hij is onder de indruk van de enorme afmetingen van de rampplek. 'Ik kan me inbeelden wat een enorme tragedie hier heeft plaatsgevonden. En ik ben onder de indruk van de mensen die hier de afgelopen dagen hebben gewerkt. Met de beperkte middelen, de beperkte expertise en de moeilijke omstandigheden.' Hij herhaalt het voor de internationale pers. 'They did a hell of a job in a hell of a place.' Toch moeten er nog lichamen worden geborgen. Wanneer de delegatie aankomt vertrekt er een vrachtwagen met lichamen richting het treinstation. Een van de waarnemers smeert een zalfje onder zijn neus. Tegen de stank. 'Dit is heel indrukwekkend', zegt Van Vliet. 'Ik heb er kippenvel van.'


Uit Kiev komt de bevestiging dat de trein zal vertrekken. Het stemt hoopvol, toch loopt het mis. De trein vertrekt, maar Van Vliet en zijn team zijn niet aan boord. Voor het eerst lijkt hij nerveus. 'Ik kan er niets over zeggen, absoluut niets. We moeten er nu alles aan doen om te zorgen dat dit in goede banen loopt.' Het is moeilijk, chaotisch en pijnlijk - maar de Nederlanders zijn ter plaatse. De lichamen kunnen naar huis. De vraag is wanneer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.