Voor het eerst mag genetisch gemodificeerde zalm verkocht worden in de VS

De genetisch gemodificeerde zalm AquAdvantage mag vanaf vandaag worden verkocht in Amerikaanse supermarkten. De Amerikaanse voedsel- en warenautoriteit (FDA) nam dat besluit gisteren. De zalm is het eerste genetisch gemodificeerde dier dat in Amerika voor consumptie mag worden verkocht.

Een gemodificeerde zalm van 18 maanden oud zwemt naast een onaangepast leeftijdsgenootje.Beeld reuters

Door de genen van de zalm zo te veranderen dat hij meer groeihormonen produceert, groeit de vis twee keer zo snel als een normale zalm. Voorstanders wijzen op de voordelen: de genetische gemodificeerde zalm - en later ander voedsel - kan een antwoord zijn op de groeiende wereldbevolking en het dreigende voedseltekort dat daaruit voorkomt. Per kilo zalm zijn er minder grondstoffen nodig. Met aquafarming, het genetisch modificeren van vissen, kunnen 10 tot 11 miljard mensen gevoed worden terwijl de visstand enigszins behouden blijft.

Tegenstanders zijn er ook. Zij zijn bang dat de gemodificeerde zalm de natuurlijke zalmpopulatie verstoort als zij in aanraking komt met wilde zalmen. Daarnaast pleiten ze voor het labelen van de gemodificeerde zalm. De FDA oordeelt dat de aangepaste zalm geen apart etiket nodig heeft in de supermarkt.

Hoe is de AquAdvantage gemodificeerd?

De AquAdvantage, een Atlantische zalm, kreeg het gen dat groeihormonen produceert van de Chinookzalm. Ook werd er een gen aangebracht dat zorgt dat het groeigen gedurende het hele jaar actief is, terwijl dat gen bij een gewone zalm slechts delen van het jaar werkt. Volgens AquaBounty kan de zalm in 18 tot 20 maanden groeien tot supermarktformaat. Een reguliere vis doet daar 28 tot 36 maanden over.

AquAdvantage

's Werelds kostbaarste zalm zwemt nu nog rond in reservoirs in Panama. Prikkeldraad en waakhonden moeten de vissen afschermen van de buitenwereld. Het is belangrijk dat de genetisch gemodificeerde zalm niet ontsnapt naar oceanen en rivieren, omdat ze dan de natuurlijke zalmpopulatie zou kunnen verstoren. Het bedrijf AquaBounty begon met genetische modificatie van de zalm in de jaren 90. Vijfentwintig jaar later wordt de AquAdvantage, zoals hij werd gedoopt, dan eindelijk geschikt bevonden voor Amerikaanse consumptie. Het bedrijf stopte 60 miljoen dollar in het project.

Symbolisch keerpunt

De goedkeuring van de zalm heeft lang op zich laten wachten. De FDA oordeelde in 2010 al dat de zalm veilig is om te eten. In 2012 achtte ze bewezen dat de zalm geen bedreiging vormt voor het milieu, mits ze in de reservoirs blijft. De FDA baseert haar conclusies op analyses die ze maakt van door AquaBounty geleverde gegevens. Milieuactivisten stellen dat deze studies ontoereikend zijn.

Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans spreekt van een symbolisch keerpunt. 'Het is voor het eerst dat we zoiets herkenbaars als een zalm naar onze hand zetten met genetische technieken. Dit markeert de ontwikkeling van gentech als iets voor de boer, die genetische technieken al veel langer gebruikt om zijn oogsten te behoeden voor natuurlijke plagen, naar iets waar gewone consumenten direct mee te maken krijgen.' Maar, relativeert Keulemans, eigenlijk hebben we als consument ook al volop te maken met gentech. Medicijnen worden ontwikkeld met genetisch gemodificeerde bacteriën en kleding is vaak gemaakt van genetisch aangepast katoen.

Beeld epa

Voorlopig nog niet te koop

Wanneer de gemodificeerde zalm daadwerkelijk in de schappen zal liggen, is nog niet duidelijk. Enkele supermarkten hebben aangegeven dat ze de zalm niet zullen verkopen, om aan protest van consumenten tegemoet te komen. Veel gemodificeerde zalm zal er voorlopig niet komen: de visboerderij in Panama heeft een productiecapaciteit van 100 ton zalm per jaar, een kleine hoeveelheid vergeleken met de 200.000 ton Atlantische zalm die Amerika elk jaar importeert.

Belangengroepen, zoals het Centrum voor Voedselveiligheid, hebben aangekondigd de beslissing van het FDA aan te gaan vechten bij de rechter.

Gemodificeerde tomatenplantjes

In de landbouw is de genetische revolutie al langer gaande. Wetenschapsredacteur Maarten Keulenmans bezocht in 2014 de kweekkas op de Universiteit van Wageningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden