Nieuws Geneesmiddel alzheimer

Voor het eerst kondigt farmaceut geneesmiddel tegen alzheimer aan

De weg naar de patiënt is nog lang en vol obstakels, maar een Amerikaanse farmaceut meldt goed nieuws in de strijd tegen alzheimer. Biogen denkt als eerste bedrijf een medicijn op de markt te kunnen zetten dat de ziekte van alzheimer kan afremmen: aducanumab. 

Beeld Getty Images

Biogen gaat daarom de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA om toestemming vragen het middel aducanumab volgend jaar op de markt te mogen brengen, zo maakte het bedrijf dinsdag bekend.

Die aankondiging komt als een grote verrassing, omdat de farmaceut de studies naar de werking van het middel in maart van dit jaar nog noodgedwongen moest stilleggen. ‘Dit is heel groot nieuws’, zegt Niels Prins, hoofd van het Brain Research Center, waar ook 34 Nederlandse patiënten aan de medicijnonderzoeken hebben deelgenomen. ‘Als de FDA het middel goedkeurt, en die kans is heel groot, hebben we voor het eerst een medicijn dat alzheimer daadwerkelijk kan vertragen.’

Een middel tegen alzheimer, dat verantwoordelijk is voor 70 procent van alle gevallen van dementie, geldt als de heilige graal voor farmaceuten. Wereldwijd lijden naar schatting 20 miljoen mensen aan de ziekte, in Nederland gaat het om zo’n 200 duizend patiënten. Maar nog altijd is er geen enkel middel dat de ziekte kan genezen of kan vertragen, ondanks miljarden euro’s kostende onderzoeken.

Ook aducanumab leek dat lot beschoren. Uit de voorlopige resultaten in maart bleek dat de vooraf gedefinieerde doelen in de studies niet werden behaald. Maar, zegt Biogen nu in een verklaring, dat ging om resultaten tot en met december vorig jaar, en van relatief veel patiënten met een lage dosering. Uit analyses die het bedrijf deed van alle resultaten tot en met maart blijkt nu dat patiënten met een hoge dosering wel degelijk minder snel achteruitgaan op zaken als geheugen, taal en taken als schoonmaken, boodschappen doen en de was.

Opsteker

Volgens Philip Scheltens, directeur van het Alzheimercentrum Amsterdam, is het nieuws ‘een opsteker voor het hele veld. Mijn telefoon loopt over met appjes, mails en belletjes.’ Het alzheimeronderzoek was het afgelopen half jaar in het slop geraakt, ‘er heerste een bedrukte stemming, omdat niets leek te lukken’. Geldstromen voor nieuw onderzoek droogden op, omdat vooruitgang uitbleef. ‘Plotseling komt er nu weer energie vrij. Ik heb altijd geloofd dat we op de goede weg waren, het kwam er alleen niet uit.’

Aducanumab is eigenlijk een passieve vaccinatie, zegt Prins van het Brain Research Center. Het middel wordt via een infuus in de elleboogplooi toegediend, en verplaatst zich dan naar de hersenen. Daar bindt het zich aan het samengeklonterde amyloïd-eiwitten, die een rol spelen bij het ontstaan van alzheimer. Het middel helpt daarmee het afweersysteem om die eiwitten op te ruimen.

Toch waarschuwen Scheltens en Prins voor te veel enthousiasme. Het kan nog jaren duren voordat het medicijn ook in Nederland – tegen een aanvaardbare prijs – op de markt is, het middel werkt lang niet bij iedereen en het geldt pas als een eerste stap. Prins: ‘Dit middel geneest niet, maar vertraagt. Het betekent dat ook patiënten die hier baat bij hebben nog altijd achteruitgaan.’ Daarom, zegt hij, is het zo belangrijk dat ook onderzoeken die zich richten op andere aangrijpingspunten van de ziekte op volle kracht doorgaan.

Ook Scheltens benadrukt dat deze aankondiging ‘alleen nog maar een begin is. Dit is niet dé oplossing van de ziekte. Voor we die hebben, zijn we nog vele jaren verder.’

Beleggers wilden zo lang niet wachten. Op Wall Street steeg het aandeel Biogen dinsdag met 27 procent.

Reactie van Dinant Bekkenkamp (Alzheimer Nederland)

‘We kennen de data niet, dus we moeten wat slagen om de arm houden, maar dat Biogen zo positief is dat ze het middel op de markt willen brengen, is goed nieuws. 

‘Al vijftien jaar zijn er geen nieuwe medicijnen op de markt gekomen, en de medicijnen die we hadden waren symptoombestrijders. Dit is een middel dat echt ingrijpt op het ziekteproces, dat is heel bijzonder, echt een doorbraak. 

‘We hebben al zoveel mislukkingen gezien, ook bij medicijnen die probeerden aan te grijpen op dit eiwit. Veel mensen hadden hun geloof verloren. Dit nieuws laat zien: zie je wel, we kunnen echt wat doen. Dit hadden we nodig, een bewijs dat medicijnen kunnen werken in de strijd tegen alzheimer.’ 

Meer over Alzheimer

Beginnen alzheimer en reuma met een ontstoken gebit?

Farmagigant Pfizer stopt met onderzoek naar alzheimer en parkinson

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden