Voor het eerst in zestien jaar Indonesische president naar Nederland

Hij komt maar even, dus een staatsbezoek kun je het niet noemen. Het is meer een bezoekje. Maar hij komt, en dat is al heel wat. De president van Indonesië, Joko Widodo, is vrijdag 22 april een dagje in Nederland. Hij is de eerste Indonesische president in zestien jaar die voet zal zetten in wat Indonesiërs 'negara kincir' noemen, het land van de windmolens. Het bezoek is omgeven met zo weinig mogelijk publiciteit.

President Joko Widodo van Indonesië in gesprek met EU-buitenlandchef Federica Mogherini. Beeld EPA
President Joko Widodo van Indonesië in gesprek met EU-buitenlandchef Federica Mogherini.Beeld EPA

Indonesië en Nederland willen zo gevoeligheden uit de weg gaan, die leven tussen Nederland en Indonesië en die de neiging hebben vooral bij dit soort bezoeken boven te komen.

Nederland wordt het laatste land dat Widodo aandoet op een korte reis door Europa. De president arriveert donderdagavond en volgens bronnen in Jakarta zal hij vrijdag gesprekken hebben met koning Willem-Alexander en met premier Rutte. Widodo's bezoek wordt het tweede bezoek van een Indonesische president aan Nederland sinds de val van de dictatoriale president Suharto, in 1998.

In 2010 ging een gepland Indonesisch staatsbezoek nog op uiterst pijnlijke manier niet door. Na lange voorbereiding en het trekken van de agenda's van de president, de koningin en de premier zou president Susilo Bambang Yudhoyono een bezoek brengen aan Nederland. Yudhoyono's gevolg, inclusief een legertje journalisten, zat al in een vliegtuig met draaiende motoren, toen Yudhoyono het bezoek afkapte.

Kort geding

De reden was een kort geding dat een groep Molukkers had aangespannen. Zij eisten zijn arrestatie wegens medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden. Yudhoyono eiste dat Nederland die zaak in de prullenbak zou laten verdwijnen. Toen de Nederlandse regering duidelijk maakte dat zij geen invloed had op de rechtspraak, besloot de president de reis af te gelasten. Gevreesd werd voor heftige reacties in Indonesië, als Molukkers Yudhoyono gezichtsverlies zouden bezorgen, zei zijn minister van Buitenlandse Zaken Marty Natalegawa.

Twee jaar later stootte Nederland Indonesië voor het hoofd door de verkoop van Leopard-tanks aan Indonesië te schrappen. Indonesië had tachtig tweedehands tanks van Nederland willen kopen, maar de Tweede Kamer verbood de verkoop vanwege Indonesische schendingen van mensenrechten, met name in Papua. In januari 2015 riep Nederland op zijn beurt de ambassadeur terug uit Indonesië, nadat dat land de ter dood veroordeelde Nederlander Ang Kiem Soei had geëxecuteerd. Maar een handelsmissie onder premier Mark Rutte en bezoeken van ministers van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans en Bert Koenders hebben de betrekkingen de afgelopen jaren weer genoeg gladgestreken om het presidentiële bezoek van vrijdag mogelijk te maken. De Nederlandse bezoekers pakten de Indonesiërs met fluwelen handschoen aan. Mensenrechten werden 'ter sprake gebracht', maar handel en een goede verstandhouding waren belangrijker, erkende Koenders tijdens een recent bezoek aan Jakarta.

Details over het presidentiële bezoek zijn nauwelijks bekendgemaakt. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Jakarta zegt nog geen programma te hebben en wilde woensdag zelfs nog niet zeggen op welke dag Joko Widodo naar Nederland komt. Contact met de pers wordt zoveel mogelijk gemeden. Minister van Buitenlandse Zaken, Retno Marsudi, maakte maandag uiterst spaarzaam bekend, dat de president tussen 18 en 22 april vier Europese landen zal bezoeken. De nadruk van het bezoek ligt op de Europese Unie. In België zal Widodo gesprekken voeren met de leiders van het Europees parlement, de Europese Commissie en de Europese Raad. Daarna doet hij het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Nederland aan.

Terrorisme en handel

De gesprekken zullen volgens Marsudi gaan over het uitwisselen van gegevens op het gebied van terrorisme, en over handel. Nadere specificaties geeft zij niet. Wel voegde zij er een raadselachtige zin aan toe, die de Indonesische journalisten voor de veiligheid maar letterlijk opschrijven: 'Het bezoek zal de traditioneel strategische samenwerking versterken die Indonesië heeft met de Europese Unie in het licht van nieuwe wereldwijde uitdagingen.'

In 2000 bezocht de bijna blinde Abdurrahman Wahid, ook wel 'Gus Dur' genoemd, als laatste Indonesische president Amsterdam. Ook hij was er maar 24 uur en ook hij had het bezoek aan Nederland ingebed in een landentoer: Wahid bezocht toen zestien Europese landen. Tijdens zijn reis broeide het in Indonesië. Wahid zou een halfjaar later het veld moeten ruimen voor zijn toenmalige vice-president Megawati Soekarnoputri, die drie jaar later zou worden opgevolgd door Yudhoyono.

Suharto, die regeerde van 1965 tot 1998, is tot dusver de enige Indonesische president geweest die een officieel staatsbezoek aan Nederland heeft gebracht. Dat was in 1970.

Joko Widodo. Beeld Reuters
Joko Widodo.Beeld Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden