Voor het eerst in koningsdrama neemt Holleeder het woord

Zijn handen trillen, het papier flappert daardoor tegen de microfoon. Hij oogt zenuwachtig. Met geëmotioneerde stem leest hij zijn eigen handschrift voor.

Willem Holleeder. Beeld anp

'Mijn zus Astrid weet, als advocaat, maar al te goed hoe ze dit spelletje moet spelen. Met haar spelletjes manipuleert ze mijn strafzaak en probeert ze uw rechtbank te beïnvloeden. Om dezelfde reden voeren Astrid en Peter R. de Vries een trial by media. [...] Wat heeft dat nou te maken met een eerlijk proces?'

Voor het eerst in het koningsdrama tussen Willem Holleeder en zijn zussen en ex-vriendin, waarin de vrouwen hun broer en ex beschuldigen van betrokkenheid bij een reeks liquidaties, neemt Willem Holleeder het woord. Voorovergebogen in het verdachtenbankje vouwt hij - gehuld in zwart jack, zwarte broek, zwarte gympen - zijn zelfgeschreven brief open. Hij zet zijn leesbril op en doet zijn verhaal over het onvrijwillige vertrek van zijn advocaat, Stijn Franken, met wie hij 'al negen jaar een vertrouwensband' heeft. Franken is een hele goeie advocaat, betoogt Holleeder, en dat is niet in het belang van zijn zussen. Daarom zijn de media zodanig gemanipuleerd dat Franken zich gedwongen zag de verdediging neer te leggen, stelt hij.

'Zwaarwegende complicatie'

Ook Holleeders nieuwe advocaten, Sander Janssen en Robert Malewicz van het Rotterdams kantoor Cleerdin en Hamer, gaan hier donderdag uitgebreid op in. Het is de eerste pro-formazitting sinds Frankens vertrek, een 'zwaarwegende complicatie' in deze complexe strafzaak. Dat komt, licht Janssen toe, doordat Sonja Holleeder en Willems ex Sandra den Hartog dit voorjaar ineens een klacht tegen Franken hebben ingediend. Franken was in het verleden immers ook de advocaat van Sandra, die nu tegen Willem getuigt. En een advocaat mag zich nooit tegen een voormalige cliënt keren.

De klacht tegen advocaat Franken is 'opmerkelijk', vervolgt Janssen, omdat de zussen Holleeder - en uiteraard ook ex-vriendin Sandra - al van meet af aan wisten van Frankens dubbelrol.

Holleeders verklaring

De volledige verklaring van Willem Holleeder leest u hier.

Wat hij er niet bij vertelt: de zussen en ex hebben voorafgaand aan dit proces zowel Stijn Franken als de toezichthoudend deken laten weten dat ze van Frankens 'belangenverstrengeling' geen probleem zouden maken. Daaraan verbonden zij wel een voorwaarde: Franken mocht de FIOD-zaak waarin hij Sandra den Hartog verdedigde, niet bij dit Holleeder-proces betrekken.

En dat is precies wat Franken afgelopen april wel heeft gedaan. Het kostte hem de verdediging van de cliënt die bijna al zijn tijd opslokte.

Advocaat Sander Janssen (R) komt met zijn collega Robert Malewicz aan bij de rechtbank voor de pro forma zitting van de strafzaak tegen Willem Holleeder. Beeld anp

Zijn Holleeders nieuwe advocaten wel onomstreden?, vraagt officier van justitie Sabine Tammes zich af. Zowel Janssen als Malewicz vertegenwoordigen namelijk ook cliënten in zaken waarin Holleeder eveneens een rol speelt: de strafzaak Passage (over een reeks liquidaties in de onderwereld), en het proces Enclave (over de liquidatie van vastgoedmagnaat Willem Endstra). Advocaat Janssen antwoordt dat de belangen van hun cliënten niet strijdig zijn met die van Holleeder: 'Dit is uitvoerig uitgezocht en met hen besproken'. Wel zal hij het 'dringend' verzoek van Tammes om dit met de deken te bespreken, overwegen.

'Gecoördineerd offensief in de media'

Holleeders nieuwe advocaten gaan in de rechtszaal verder waar Franken is gebleven: de media creëren een monster van Willem Holleeder, daartoe gevoed door de drie getuigen die ooit zo dicht bij hem stonden. 'Het afgelopen jaar is sprake geweest van een in gecoördineerd offensief in de media dat zijn weerga in het Nederlands strafproces niet kent', stelt advocaat Janssen. Dat vindt hij zo geraffineerd, 'dat het indrukwekkend te noemen is'. De advocaat citeert uit boeken van het zogeheten true crime-genre over zijn cliënt: 'Willem Holleeder is zonder twijfel de meest gevreesde crimineel die Nederland heeft leren kennen.' En: 'Vader Holleeder wilde nog wel eens aardig zijn als hij nuchter was, maar Willem was in zijn hele leven nog geen dag aardig geweest.' Om eraan toe te voegen dat de hoofdstukken in dat laatste boek namen dragen als 'Invreter', 'Verrader', 'Beest' en 'Psychopaat'.

Ruzie Peter R. de Vries

Willem zelf haalt in zijn slotverklaring fel uit naar Peter R. de Vries. Toen ze ruzie hadden, in 2013, wist De Vries al dat Willems zussen bij het Openbaar Ministerie verklaringen aflegde. 'Ik ken Peter al meer dan dertig jaar en vind dat onbegrijpelijk. Ik vind dat Peter naar mij toe had kunnen komen om mij te confronteren met de beschuldigingen. Hij had niet eens hoeven zeggen dat mijn zussen dit allemaal beweren, hij had zelfs niet hoeven zeggen van wie hij dat had gehoord.'

De Vries, die zelf ook in de rechtszaal aanwezig is, reageert na afloop cynisch. 'Dit is ridicuul. Holleeder vindt dat ik wederhoor had moeten plegen over bronnen die in het geheim verklaringen afleggen. Ik denk dan heel journalistiek Nederland over me heen was gevallen als ik dat had gedaan, nog afgezien van de consequenties: stel je voor dat daardoor een van de getuigen was geliquideerd. En vergeet niet dat hij ook mij met de dood heeft bedreigd hè. Daar is hij zelfs voor veroordeeld.'

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Beeld anp

Janssens eerste zitting

Advocaat Sander Janssen greep zijn eerste zitting in dit Holleeder-proces donderdag aan om publiekelijk fel te fulmineren tegen voormalig rechter en Kamerlid Aleid Wolfsen, die bezuinigingen op de rechtsbijstand onderzoekt. Een omvangrijke zaak als deze over Holleeder, stelt Janssen, toont aan dat Wolfsens bezuinigingsplannen om advocaten een maximum van 900 (in uitzonderlijke zaken 1200) declarabele uren op te leggen, 'desastreus' is. 'Het zit mij hoog', sneert Janssen, die van de rechtbank alle ruimte krijgt voor zijn politieke betoog. 'Wolfsens incompetentie is ten hemel schreiend. Zijn voorstel komt hier op neer: wij advocaten moeten niet zeiken, want met een 36-urige werkweek verdienen wij zo'n beetje het salaris van een Kamerlid. Zou Wolfsen echt niet snappen dat er een verschil is tussen salaris en omzet? Kan iemand hem uitleggen wat kantoor-, personeels- en pensioenkosten zijn?'

Wolfsens voorstel betekent volgens Janssen heel concreet dat Willem Holleeder - en met hem andere verdachten in complexe zaken - halverwege het jaar alweer een nieuwe advocaat moet zoeken, omdat dan de declarabele uren van zijn huidige advocaten al ruimschoots zijn bereikt. Ofwel: 'Het voeren van een gespecialiseerde strafpraktijk wordt door Wolfsen effectief onmogelijk gemaakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden