PROFIEL

Voor het eerst heeft Afghanistan een first lady die niet onzichtbaar is

Profiel presidentsvrouw Rula Ghani

Een nieuwe ster flonkert aan het Afghaanse firmament en ze heet Rula Ghani. Heel veel weten de Afghanen nog niet van haar, maar dat gaat ongetwijfeld veranderen, want voor het eerst heeft Afghanistan een presidentsvrouw die niet van plan is onzichtbaar te blijven. Andere primeur: de presidentsvrouw is een christen.

Presidentsvrouw Rula Ghani. Beeld afp

Ashraf Ghani, de nieuwe president van Afghanistan, schoof haar nadrukkelijk naar voren in de toespraak die hij maandag in Kabul hield na te zijn ingehuldigd. Ook liet hij blijken dat de Afghaanse 'first lady' tijdens zijn regeertermijn maatschappelijk actief zal blijven.

'Ik wil van de gelegenheid gebruik maken', sprak hij, 'om mijn partner en echtgenote te bedanken voor haar steun aan mij en aan Afghanistan. Zij heeft altijd de vluchtelingen, de vrouwen en de kinderen geholpen en ik ben er zeker van dat zij dat zal blijven doen.'

Voor vrouwen in Afghanistan die zich inzetten voor vrouwenrechten kwam de toespraak als een - plezierige - schok. 'Het was als een droom!', zegt Hasina Safi, directeur van het Afghan Women Network in Kabul. 'Wij hebben zitten kijken en het was geweldig. Ten overstaan van het hele land benadrukte hij het belangrijke werk dat zijn vrouw doet.'

In zijn campagne betoonde Ghani zich al een warm pleitbezorger van de vrouwenzaak, en in zijn op televisie uitgezonden overwinningstoespraak een week geleden gooide hij daar een schepje bovenop. Hij zei zich te zullen inspannen vrouwen een rol te geven in de hoogste regionen van de politiek en de rechterlijke macht. 'In de gezichten van deze meisjes zie ik toekomstige Afghaanse leiders', zei hij, wijzend op de jonge vrouwen in zijn gehoor.

Eindelijk verandering

Natuurlijk moet afgewacht worden of verkiezingsretoriek zich in daden vertaalt, maar Zohra Akseer Arian is hoopvol. Misschien gaat er onder Ashraf Ghani eindelijk echt iets veranderen, zegt de coördinator van het vrouwenprogramma van Cordaid in Kabul. De aanwezigheid in het presidentieel paleis van Rula Ghani draagt daartoe niet weinig bij.

Verder zal Afghanistan er aan moeten wennen dat de presidentsvrouw geen geboren Afghaanse is en geen geboren moslim. Rula Ghani is afkomstig uit een christelijke Libanese familie. Zij en haar man ontmoetten elkaar in de jaren zeventig, toen beiden studeerden aan de American University in Beiroet.

De 65-jarige Ashraf Ghani en zijn vrouw (leeftijd onbekend) brachten de jaren tachtig en negentig door in de Verenigde Staten, waar hij aan universiteiten werkte, en in de landen (Rusland, China, India) waar zijn functie bij de Wereldbank hem bracht.

Na de val van het Talibanregime in 2001 keerde Ghani terug naar Afghanistan om naaste adviseur te worden van president Hamid Karzai. Later werd hij een uitmuntende minister van Financiën.

Door die westerse achtergrond heeft het presidentieel paar 'veel begrip voor mensenrechten en voor vrouwenrechten', zegt Zohra Arian. 'Dat maakt me zo optimistisch.'

De Afghaanse president Ashraf Ghani. Beeld epa

Aftreden Afghaanse koning

Een historische parallel zou reden kunnen zijn voor enige scepsis. De Afghaanse koning Amanullah Khan maakte in de jaren twintig goede sier met zijn moderne echtgenote, koningin Soraya. Zij trad nadrukkelijk naar buiten, hield toespraken over vrouwenrechten. Ook Amanullah sprak zich uit tegen polygamie en voor meisjesonderwijs.

Op een reis naar Europa in 1928 was het paar diep onder de indruk van de modernisering. Maar thuis in Afghanistan gingen foto's rond van een ongesluierde Soraya, dinerend tussen de mannen, de hand gekust door premiers en staatshoofden. Toen ze na terugkeer demonstratief de sluier afwierp ten overstaan van diep-conservatieve stamhoofden, was het lot van de koning bezegeld: hij moest aftreden.

Ashraf Ghani heeft evenzeer last gehad van anti-westers wantrouwen. Bij de verkiezingen van 2009 was hij te on-Afghaans, met zijn westerse pakken, gladde kin en technocratentaal. Hij kreeg slechts 3 procent van de stemmen. Vijf jaar later was hij een man van het volk geworden, met zijn baard en Afghaanse kostuums. Hij won.

De christelijke achtergrond van Rula Ghani zou in delen van de uiterst conservatieve Afghaanse samenleving wel een kwestie kunnen worden, zeggen Safi en Arian. Ze heeft al een lichte imagocorrectie ondergaan. 'Rula' is geen Afghaanse voornaam, dus wordt ze door haar man sinds de verkiezingscampagne 'Bibi Gul' genoemd, een vrouwelijke koosnaam. En toen ze in juni een verkiezingstoespraak hield (haar enige), begon en eindigde ze met een spreuk uit de koran.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.