Voor godslastering en vaderland

Nederlandse soldaten wagen hun leven voor een regime dat kritiek op de islam verbiedt. Vorige week werd bekend dat de Afghaanse journalist Sayed Perwiz Kambakhsh ter dood is veroordeeld vanwege de verspreiding van een artikel over de ongelijke behandeling van mannen en vrouwen in de islam....

Volgens de oudere broer van de veroordeelde gaat het eigenlijk niet om de kritiek op de islam. De straf is een vergelding voor zijn artikelen over krijgsheren in de noordelijke provincies. In oktober publiceerde hij een artikel over tienerjongens die gedwongen worden om op de feesten van de krijgsheren te dansen in vrouwenkleren. Niet veel later werd zijn broer gearresteerd en werd zijn eigen kantoor bestormd door veiligheidstroepen. Het is de derde keer sinds het verdwijnen van de Taliban dat de doodstraf wordt uitgesproken voor blasfemie. In het andere geval ging het om een journalistenechtpaar, dat volgens de Franse organisatie Reporters zonder grenzen asiel heeft gekregen in een westers land.

Bij de debatten over de verlenging van de missie in Uruzgan werd steeds gezegd dat we Afghanistan niet aan de Taliban konden overlaten. Wie durft te ontkennen dat de Taliban erger zijn dan de huidige regering? Maar dat neemt het ongemak niet weg dat wij een regering steunen die het niet zo nauw neemt met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de pers. Zo is ook de film The Kite Runner, naar het boek van Khaled Hosseini, verboden. Dit keer niet vanwege kritiek op de islam, maar omdat, zoals de minister van Cultuur zei, de film een ‘slecht beeld’ geeft van de Pashtun, de machtigste bevolkingsgroep.

Het is een dilemma dat niet alleen in Afghanistan speelt: wat accepteer je van een bondgenoot? In Irak is vorige maand de Koerdische schrijver Mariwan Halabjaee bij verstek veroordeeld tot zes maanden gevangenisstraf wegens blasfemie. De in Noorwegen woonachtige auteur had geschreven dat de profeet 19 vrouwen had en dat hij toen hij 54 was trouwde met een 9-jarig meisje.

Begin dit jaar werd Maxime Verhagen in de Volkskrant geïnterviewd over zijn mensenrechtenbeleid. Hij zei dat ‘nationale soevereiniteit nooit een excuus kan zijn om het niet over mensenrechten te hebben’. Hij vertelde ook dat hij president Karzai aanspreekt op de persvrijheid in Afghanistan. Volgens de minister is de Afghaanse regering daar gevoelig voor. Het levert waarborgen op die er eerder niet waren. Juist omdat Nederland een militaire bijdrage levert, wordt de kritiek verstaan. ‘Je kunt alleen invloed uitoefenen als je daar bent.’

Je zou verwachten dat de minister van Buitenlandse Zaken na het nieuws van het doodvonnis van de Afghaanse journalist onmiddellijk zijn invloed heeft aangewend om het ongedaan te maken. En inderdaad heeft Verhagen laten weten dat hij ‘zeer bezorgd’ was. Maar wie de moeite neemt om het persbericht van het ministerie van Buitenlandse Zaken te lezen, constateert dat die ‘zorg’ niet ging over het verbod op kritiek op de islam. ‘In opdracht van minister Verhagen heeft de Nederlandse ambassadeur in Kabul vanmiddag bij de Afghaanse viceminister van Justitie, Qasim Hashimzai, benadrukt dat Nederland een principieel tegenstander is van de doodstraf.’ Ook het feit dat Sayed Perwiz Kambakhsh geen advocaat had kwam ter sprake. De ambassadeur heeft ‘gewezen op het ontbreken van juridische bijstand voor de verdachte en de behandeling van het proces achter gesloten deuren’. Voor de minister van Buitenlandse Zaken is het dan ook een hele geruststelling dat de journalist nog in hoger beroep kan. Maar geen woord over de wet die kritiek op de islam verbiedt. Dat durft Verhagen blijkbaar niet aan. Hij vergeet voor het gemak dat kranten geregeld boetes krijgen opgelegd omdat ze ‘onislamitische’ teksten zouden publiceren. Daar komt niet eens een rechtbank aan te pas. Het is willekeur troef.

Vroeger streden soldaten voor God en Vaderland. Dat motto is inmiddels achterhaald. In Afghanistan gaat het niet om God, maar om de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. De leus van de soldaten zou eerder moeten zijn: ‘Voor Godslastering en Vaderland’. Het protest van Verhagen is daarom slap en mist de crux. De persvrijheid is heilig, ook als het gaat om heilige kwesties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden