profiel femke halsema

Voor Femke Halsema komt in Amsterdam alles samen

Toen haar naam voor het eerst viel als mogelijke opvolger van Eberhard van der Laan, kreeg Femke Halsema van alle kanten harde kritiek. Toch wordt zij de nieuwe burgemeester van de hoofdstad. In het logge Amsterdamse stadhuis wacht haar een zware taak, maar de functie heeft álles waar Halsema al jaren gepassioneerd mee bezig is. 

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie. 

Wie durft het aan om Eberhard van der Laan op te volgen? Dat was na het overlijden van de uitzonderlijk populaire burgemeester in oktober vorig jaar de grote vraag. Vandaag hoorde Amsterdam het antwoord: Femke Halsema (52), geboren in Haarlem, opgegroeid in Enschede en al twintig jaar inwoner van Amsterdam, is door de gemeenteraad voorgedragen aan de regering.

Al maanden zong de naam van de voormalige GroenLinks-leider rond als belangrijkste kandidaat voor de ambtsketen. En de reacties waren lang niet altijd positief: ‘Verzet tegen Halsema als burgemeester’, kopte de Telegraaf. ‘Waarom Femke Halsema niet de gedroomde burgermoeder van 020 is’ (HP de Tijd), en ‘Niemand wil Femke Halsema’ (Powned). Op internet werd zelfs een enquête geopend om haar van het burgemeesterschap af te houden. Halsema werd te links bevonden, te elitair, te vrouw. 

Een warm mens

De heftigheid van de reacties, die vaak zeer seksistisch waren, zal in huize Halsema hard zijn aangekomen. Het zal haar er ook van hebben doordrongen dat het heel lastig zal worden om zich als burgemeester even geliefd te maken als Eberhard van der Laan. En dat zij er veel energie in zal moeten stoppen om de stad ervan te overtuigen dat ze wel degelijk een warm mens is dat zich ook buiten de elite makkelijk beweegt.

Ook op een ander punt heeft Halsema wat te bewijzen. Kan zij eigenlijk wel besturen? Nadat zij in 2010 Den Haag verliet, werkte zij als vrijgevestigd intellectueel. Ze schreef artikelen, essays en boeken, waaronder haar politieke biografie Pluche, ze maakte theater- en televisieprogramma’s, ze was betrokken bij een aantal onderzoekscommissies en had functies als toezichthouder. Maar ervaring met het leiden van een grote ambtelijke organisatie heeft zij niet.

Femke Halsema in 2006. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Zeker in het Amsterdamse stadhuis zal dat wel een van haar moeilijkste taken worden. De gemeentelijke organisatie heeft de naam log, star en zeer politiek te zijn. Bovendien is de sfeer op de afdeling deradicalisering, die direct onder de burgemeester valt, behoorlijk verziekt nadat een medewerkers wegens belangenverstrengeling werd ontslagen. Het vereist behoorlijk wat bestuurlijk vernuft om de Amsterdamse bureaucratie te hervormen tot een strak functionerende organisatie.

Zo bezien zou je je bijna afvragen waarom Halsema de functie eigenlijk ambieert.

Maar wie haar boek Pluche leest, zal dat toch niet verbazen. In dit burgemeesterschap komt een aantal dingen samen waar Halsema al decennia gepassioneerd mee bezig is. 

Het hoofd koel

In de eerste plaats is de Amsterdamse burgemeester bij uitstek een hoeder van de rechtsstaat. Net als Eberhard van der Laan en zijn huidige waarnemer Jozias van Aartsen heeft Halsema zich altijd rechtstatelijk zeer strak opgesteld. In de gepolariseerde samenleving, waar raadsdebatten vaak hoog oplopen, demonstraties tegendemonstraties oproepen en tegenwoordig zelfs aanslagen worden gepleegd op krantenredacties, weet Halsema wat haar te doen staat: het hoofd koel houden en het vrije woord verdedigen. Opkomen voor de mening. Zoals ze dat in haar tijd als Tweede Kamerlid ook al deed voor politieke tegenstanders als Pim Fortuyn, Theo van Gogh, Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders.

Ook vraagstukken over het effectief aanpakken van criminaliteit, straffen en preventie zijn kwesties waar zij zich als criminoloog en politicus altijd mee bezig heeft gehouden, net als het vluchtelingenvraagstuk. Het zijn allemaal onderwerpen waarover de Amsterdamse burgemeester vrijwel dagelijks beslissingen moet nemen.

De positie biedt ook de kans om in woord effectief te zijn. Dat heeft Eberhard van der Laan de afgelopen jaren wel bewezen tijdens de vele lezingen en toespraken die hij hield bij nieuwjaarsrecepties en herdenkingen. Het lukte Van der Laan om in zijn redevoeringen met humor, historische kennis, persoonlijke anekdotes en het gedachtegoed van grote filosofen een boodschap te vertellen die aankwam.

Het is een onderdeel van het werk waar Halsema als intellectueel zonder meer naar uit zal zien. Zo schreef zij afgelopen voorjaar nog het essay voor de Maand van de filosofie en toerde zij langs de Nederlandse theaters met haar politieke college Een vrij land, een zoektocht naar de Nederlandse identiteit.

Een links blok

Tenslotte biedt het burgemeesterschap Halsema de kans om af te reken op een van haar grootste Haagse frustraties: dat het haar nooit gelukt is om een blok te vormen met andere linkse partijen in het parlement. Haar pogingen om samen met D66-leider Alexander Pechtold een samenwerking op gang te brengen tussen PvdA en SP verliepen stroef en werden uiteindelijk een fiasco. De onderlinge achterdocht en spelletjes op links maakten haar vaak somber. Maar in Amsterdam zijn het precies die vier partijen die het nu voor het zeggen hebben.

Halsema werkt als burgemeester straks met een college waarin GroenLinks, D66, PvdA en SP grootse groene, sociale en progressieve plannen hebben voor de stad. Met als bonus dat ze als voorzitter boven de partijen staat en dus nog maar weinig te maken heeft met de partijpolitiek waarvan ze naar eigen zeggen de laatste jaren steeds meer tabak kreeg.

Tweede Kamer, 2010: GroenLinks-voorzitter Femke Halsema en PvdA-voorman Job Cohen in gesprek tijdens het debat over de regeringsverklaring. Beeld ANP

Een belangrijke taak zal daarbij zijn de moeizame relatie met Den Haag wat te verbeteren, zo was woensdag na afloop van de benoemingsvergadering te horen. Dat zij altijd een goede verstandhouding heeft gehad met Alexander Pechtold en Mark Rutte zal haar daarbij goed van pas komen, zo hoopt de raad.

Een van de eerste officiële taken die burgemeester Halsema te wachten staat is het openen van de Noord-Zuidlijn op 22 juli. Het is een taak die haar mogelijk kan inspireren: de metrolijn is hét bewijs dat het mogelijk is zeer verschillende delen van de stad te verbinden, ook al heeft dat de nodige kopzorgen gekost.  

Lees ook de analyse die de Volkskrant eerder schreef: Analytisch sterke Halsema moet nog wel wat Amsterdamse harten veroveren

En het Commentaar: Burgemeester Halsema wordt de grootste blikvanger in het GroenLinks-experiment. Veel hangt voor Halsema af van de behendigheid waarmee ze haar scherpe profiel afschudt.

AMSTERDAMSE BURGEMEESTER FEMKE HALSEMA WIL HOEDSTER VAN DE VRIJHEID ZIJN

Met een lofzang op de vrijheid heeft Femke Halsema donderdagmiddag het burgemeesterschap van Amsterdam aanvaard.

INTERVIEW FEMKE HALSEMA: ‘IK MOET HET OLIEMANNETJE ZIJN OF ZO U WILT HET OLIEVROUWTJE ZIJN IN EBERHARDS GROTE SCHOENEN’

Ze heeft zo haar mening over de bijkans agressieve aanvallen die haar, ver voor haar benoeming, ten deel vielen. Maar Femke Halsema is sinds donderdag burgemeester van Amsterdam.‘Ja, ik bezit de stevigheid en de kalmte om de stad te helpen in moeilijke perioden.’

DEZE ZES MENSEN WORDEN DE GROOTSTE LASTPOSTEN VOOR BURGEMEESTER HALSEMA

Van uitgeprocedeerde asielzoekers tot de brandweer: de zes grootste problemen voor Femke Halsema aan de hand van vijf bekende Amsterdammers en één Hagenees.

INSPIRATIE VOOR FEMKE HALSEMA: IN DEZE FILMS EN SERIES ZIJN VROUWEN DE BAAS

Ter gelegenheid van de burgemeestersbenoeming van Femke Halsema vroegen we filmrecensent en columnist Floortje Smit naar films en tv-series waarin vrouwen de baas zijn.

ANALYTISCH STERKE FEMKE HALSEMA MOET NOG WEL WAT AMSTERDAMSE HARTEN VEROVEREN

In april legden we Halsema langs de meetlat van de vertrouwenscommissie. Lees dat hier terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.