Voor EU is Roemenië de maat der dingen

DE NORMEN VAN DE EU Volgens de rigide criteria van Brussel is niet Duitsland met zijn drie A's het ideale rolmodel voor Europa, maar Roemenië met zijn staatsschuld van 33 procent.

RONALD DE LEIJ

Tot de beroemdste - en vanwege de uitkomst misschien wel meest ontluisterende - sociaal-psychologische experimenten behoort het experiment van Stanley Milgram. Hij wilde weten hoe ver gewone mensen onder druk van omstandigheden zouden gaan in het plegen van gruweldaden. In het experiment werd proefpersonen opgedragen om door het toedienen van in voltage oplopende stroomstoten 'leerlingen' te bestraffen voor het maken van fouten.

Nu wisten de proefpersonen niet dat zij de proefpersonen waren en de zogenaamde leerling een acteur. Ze wisten niet beter dan dat zij juist geheel vrijwillig medewerking verleenden aan een belangrijk experiment met betrekking tot leerprocessen. Lopende het experiment werd er voortdurend op gehamerd dat het experiment tot de laatste vraag moest worden doorgezet, ook al schreeuwde de leerling het uit van pijn en reageerde hij op enig moment helemaal niet meer. Tussentijds afbreken zou de resultaten immers waardeloos maken. Het waren doodnormale mensen die doorgingen, zelfs nadat de leerling merkbaar de geest had gegeven. En zij waren de regel, niet de uitzondering.

Het experiment kwam in mij op bij kennisneming van de jongste aanbevelingen van de Europese Commissie. Van de 27 EU-landen, waaronder dus ook alle EU-landen die niet in het euro-experiment zijn gestapt, krijgen er 26 niet-vrijblijvende aanbevelingen om in 'eigen' huis orde op zaken te stellen. Daarbij heeft de Commissie overduidelijk de wijsheid in pacht. Het zal weinigen nog verrassen over hoeveel wijsheid men in Brussel meent te beschikken. Des te verrassender is dan ook de maat die ons en 25 andere landen wordt genomen.

Het procrustesbed waarop onze nationale economieën en samenlevingen worden gelegd om op lengte en breedte te worden beoordeeld, is op maat gemaakt van... Roemenië -of all places! Roemenië heeft zijn zaakjes op orde. Moet buurland Bulgarije nog rap een einde maken aan de armoede, in Roemenië bestaat dat verschijnsel volgens de Commissie niet. En als wij allen niet razendsnel Roemenen worden, staan ons zware schokken te wachten. Olli Rehn als de experimentator, Mark Rutte, Angela Merkel, François Hollande, David Cameron en bijna alle andere regeringsleiders als de échte proefpersonen in het experiment van Milgram.

Ik vraag mij af hoe men zó in de eigen voet weet te schieten. Een verenigd Europa is begonnen als een ideaal waar je warm voor kon lopen en waar menigeen zich warm voor heeft gelopen. Het is verworden tot een kil en ijzingwekkend experiment, waarvan gevreesd moet worden dat het juist gaat oproepen wat het beoogde te voorkomen, want de leerlingen zijn deze keer geen acteurs en de schokken die worden toegediend zijn echt.

De aanbevelingen tonen het onvermogen om onderscheid te maken tussen het ene 3 procent-plustekort en het andere 3 procent-plustekort, tussen de ene 60 procent-plusstaatsschuld en de andere. Roemenië is met een staatsschuld van 33 procent echt niet beter af dan Duitsland, dat een staatsschuld van bijna 82 procent heeft maar nochtans een solide triple A-status geniet.

Wie de facto Roemenië aan landen als Nederland, Denemarken, Zweden en Duitsland ten voorbeeld stelt, is écht de weg kwijt. Hij is de proefpersoon in Milgrams experiment, die geniet van het gekerm van de leerlingen. Dat gekerm duidt er immers op dat hij echt pijnlijke maatregelen durft nemen. Dat pijn een graadmeter is voor genezing, is een wijdverbreide misvatting. Helaas ook onder Nederlandse politici, die de vaardigheid om pijnlijke maatregelen te treffen voor daadkracht houden. Wij hebben van Milgrams experimenten niets, maar dan ook niets geleerd. Ik vrees en voorzie het moment waarop de 'leerlingen' in opstand komen en het Europese ideaal dat zo mooi begon tot de grond toe afbreken.

RONALD DE LEIJ

is oud-directeur Sociale Zaken VNO-NCW.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden