Voor eeuwig jong

De 72-jarige Jeffry Life heeft het lijf van een jonge bodybuilder. De baas van Cenegenics, denkt de strijd tegen het lichamelijk verval te hebben gewonnen, maar artsen waarschuwen voor zijn praktijken.

'Mijn God, 72 jaar. Het is amazing, ongelooflijk', denkt dr. Jeffry Life als hij in de spiegel kijkt. Zijn bovenlijf is sterk, strak en gespierd. Mensen die het zien begrijpen het niet: hoe komt het hoofd van een oudere man op het lichaam van een 30-jarige? Eigenlijk is hij er zelf nog het meest verbaasd over.

In 1998 - hij was 59 - voelde hij zich oud en aftands. Een gescheiden man, die geen plezier meer had in zijn werk als huisarts. Alles deed zeer, zijn gewrichten, zijn spieren. Hij was te zwaar, had een buikje en hapte al na een traptrede naar adem. Annie werd zijn liefde, maar het vlotte niet met de seks. Op een dag was hij het zat: hij veranderde zijn leven totaal.

Met hulp van een strenge ex-marinier staalde hij de spieren en at alleen nog maar verstandig. Maar steeds dreigde een terugval. In 2003 werd hij patiënt bij Cenegenics, een 'age management'-kliniek, waar mensen naar toe gaan die oud willen worden maar het niet willen zijn. Op hun advies injecteerde hij zichzelf eens per week met testosteron en dagelijks met groeihormonen. Het was de opmaat tot een Rocky Balboa-metamorfose, met als hoogtepunt de in Amerika beroemd geworden foto van dr. Life als man op leeftijd met het ontblote bovenlijf van een bodybuilder.

De foto dateert uit 2004 en wie haar voor het eerst ziet, knippert even met de ogen alsof het de grootste anomalie is sinds de centaur, het mythische paard met het bovenlichaam van een mens. Het beeld werd het handelsmerk van Cenegenics, samen met een oud fotootje van een uitgezakte Life, toen zijn vijftigerslichaam al bijna had gecapituleerd in de strijd tegen de zwaartekracht.

Zeven jaar geleden bij het maken van de foto dacht hij: 'Dit is het. No way dat ik er beter kan uitzien dan dit.' Maar het is nog niet op. Vorig jaar maakte hij weer zo'n foto, voor zijn boek The Life Plan. Daarop ziet hij er nog beter uit, zegt hij. 'Meer spiermassa.' Zijn de foto's echt niet gephotoshopt? 'Nee, not at all.' Volgend jaar komt de fotograaf weer langs. 'Elk jaar wil ik er iets aan toevoegen.'

In december wordt Life 73 en hij zegt zich productiever, creatiever, helderder, scherper en sterker te voelen. Hij werkt volop als een van de topmannen bij Cenegenics, rijdt op zijn Harley, stoeit met de kleinkinderen, hoopt zijn zwarte band in de vechtsport taekwondo te halen, schreef zijn boek en wordt herkend op luchthavens. 'Het gaat niet alleen over goed eruitzien. Hoe beter ik eruitzie, hoe beter ik me voel. Het is win-win.' En Annie kan ook tevreden zijn. 'De seksuele functie is great.'

Hogepriesters

Het zonovergoten hoofdkwartier van Cenegenics ligt in aan de rand van Las Vegas. Het kijkt uit op de betoverende schoonheid van de woestijn van Nevada. Met zijn Korinthische zuilen ziet het hagelwitte gebouw eruit als een tempel, waar de hogepriesters van de Eeuwige Jeugd resideren.

Het bedrijf heeft negentien klinieken over de hele Verenigde Staten en werd opgericht door Alan Mintz, een dokter uit de buurt van Chicago en amateur-bodybuilder. Zijn moeder Ida is een rolmodel voor Cenegenics: zij liep tot haar 85ste marathons. Zelf liet Mintz zich op 69-jarige leeftijd verrassen door de tegenstander die hij dacht te kunnen tarten, de dood. Die kwam in de gedaante van een stang met gewichten, die tegen de achterkant van zijn hoofd klapte, nadat hij er de controle over verloren had. Hij overleed tijdens een hersenbiopsie. Bij zijn collega's leeft hij voort als de visionaire profeet van het age management, dat niet belooft mensen er twintig jaar bij te geven, maar dat wel probeert hen zo lang mogelijk gezond en energiek te houden.

Volgens dr. Robert Willix - een gezellige zeventiger met zo'n volle spierwitte Nietzsche-snor - heeft Cenegenics in de veertien jaar van zijn bestaan zo'n twintigduizend patiënten behandeld. Voor driekwart mannen. Zij hebben geld, want de behandeling is duur: al gauw 10.000 dollar per jaar.

De patiënten en hun Cenegenics-artsen voelen zich pioniers: de eerste generatie die zich niet neerlegt bij de kwalen die komen met de jaren. Naar goed Amerikaans gebruik wordt gesproken over de War on Aging. Die 'oorlog tegen het ouder worden' wordt gevoerd op vele fronten en kent naast momenten van glorie ook gevaren.

Grondig onderzoek

De patiënt begint met een grondig onderzoek. Er wordt gekeken naar het bloed, de spieren, het vet, de botten en de familiegeschiedenis. Dan krijgt hij zijn huiswerk op. Hij begint met gezond eten (weinig vet, veel hele granen, fruit en groenten) en het slikken van voedingssupplementen (zoals vitamines en calcium). Vervolgens moet hij gaan bewegen (joggen en werken met gewichten). En ten slotte dient hij zichzelf hormonen toe (testosteron en groeihormonen).

Dit laatste - een ingreep in de stofwisseling - is het meest omstreden. Maar Life twijfelt niet. Na je 30ste, zegt hij, ga je minder testosteron produceren, na je 40ste begin je dat te merken, je gaat klagen dat 'je je ouder voelt'. Life: 'Je spiermassa, botten en libido worden minder, je wordt minder energiek, je krijgt meer vet, vooral in de buik, en je loopt meer kans op ouderdomsziekten, zoals hartfalen, hoge bloeddruk, diabetes, alzheimer en beroertes.' De oplossing: het bijtanken van testosteron.

Life gelooft in het bestaan van een mannelijke menopauze. Alleen is die verraderlijker dan bij vrouwen. Minder abrupt. 'Hij besluipt mannen.' Lang werd dat ontkend, zegt hij, door traditionele artsen. 'Die zeiden: het is de leeftijd. Leer er mee leven.' Willix: 'Het is een misdaad als artsen zeggen: wat wil je, je bent 57.'

De meeste doktoren hebben echter hun bedenkingen tegen het micromanagement van de stofwisseling met hormooninjecties, schreef The New York Times in januari 2010. 'Op zijn best moet het nut nog worden bewezen, op zijn slechtst is het gevaarlijk.' Groeihormonen zouden diabetes kunnen veroorzaken en testosteron zou de groei van bestaande kankercellen kunnen versnellen.

Life vindt het een 'mythe' dat testosteron kan leiden tot prostaatkanker of hartfalen. 'Het is precies omgekeerd. Als een laag testosteronniveau gecorrigeerd wordt, verlaagt dat juist het risico op die ziekten.'

Hij is niet bang. The New York Times citeert dr. Pinchas Cohen. Hij erkent dat Life er 'tamelijk goed uitziet', maar waarschuwt dat zijn collega vanwege de hormooninjecties een gevaarlijk spel speelt. 'He is flirting with disaster'. Cohen is er vrij zeker van dat het tragisch met Life zal aflopen. 'Vroeg of laat, zal bij hem kanker of diabetes worden vastgesteld.'

Life vertrekt geen spier. 'Ik ken de man niet. Ik zeg hem: er is geen snipper bewijs. Ik bleek sinds mijn 20ste, 30ste een hartkwaal te hebben ontwikkeld, die tot drie, vier jaar geleden niet was ontdekt. Die aandoening heb ik gestabiliseerd en zelfs teruggedrongen. Dat had ik niet kunnen doen met te weinig testosteron. Als ik het Cenegenics-programma achtenhalf jaar geleden niet was begonnen, was ik nu dood.'

In de M Resort & Spa, een spiksplinternieuw casinohotel iets ten zuiden van Las Vegas, zitten tien uur 's ochtends opvallend veel mensen voor de flonkerende gokmachines. Ook keurige gepensioneerden, vastgenageld op hun kruk. Het enige wat ze bewegen, zijn de vingers en de ogen.

Beneden is een vierdaagse conferentie over age management aan de gang. In de grote zaal geven artsen hun presentaties. In de hal ernaast zijn de standjes van bedrijven die hun producten aanprijzen en tests doen. Uit hun brochures spreekt ongeduld. CBS-News schatte de markt voor anti-verouderingsproducten een paar jaar geleden op 30 tot 50 miljard dollar per jaar.

Zodra wetenschappers een ontdekking doen, lijkt het alsof de vondst uit hun handen wordt gerukt in de hoop dat dit eindelijk het elixer oplevert dat het verval en de dood op afstand houdt. Zo ging het bij de hormonen, zo gaat het nu bij de telomeren.

Een telomeer beschermt het dna (in onze chromosomen). Het houdt onze cellen jong, maar bij elke celdeling wordt het een stukje korter, totdat de cel zich niet meer kan delen en sterft. Hoe korter de telomeren, hoe meer we verouderen. Elizabeth Blackburn deed deze ontdekking en op elk feestje waar ze nu komt, vertelde ze pas aan het Amerikaanse vrouwenblad Elle, willen mensen de lengte van hun telomeren weten. Ze waarschuwt voor 'toverpillen', omdat die ook 'averechts kunnen uitpakken en je kunnen bijten' - in de vorm van een verhoogd kankerrisico bijvoorbeeld.

Toch kunnen sommigen niet wachten op een middel dat het korter worden van telomeren - en daarmee het verouderen - tegengaat. Zij hebben hun hoop gesteld op TA-65, gemaakt van het Chinese astragalus-kruid. Risico's worden weggewuifd. Hoewel het artikel in Elleomstandig alle voors en tegens belicht, staat op de cover: 'De Nieuwe Anti-Verouderingspil (Het werkt!)'. Het is de eeuwige menselijke drang naar maakbaarheid.

De leeftijdslozen

Onmiskenbaar zijn daarin vorderingen gemaakt. Gemiddeld leven we langer. Maar de babyboomgeneratie wil niet alleen langer leven. Ze wil ook langer góéd leven. Ze wil leeftijdsloos zijn, allemaal Mick Jagger of Meryl Streep, schrijft Time-journaliste Catherine Mayer in haar boek Amortality (zonder sterfelijkheid, zonder leeftijd). Het antwoord op de vraag welk gedrag bij welke leeftijd past, is ingewikkelder geworden. Wanneer ben je een vrouw van middelbare leeftijd? Bij 40,50 60? Mayer: 'Het bepalende kenmerk van amortals (leeftijdslozen) is dat zij op dezelfde manier en met dezelfde intensiteit veel van dezelfde dingen willen blijven doen en ondergaan, van hun 19de tot aan hun dood.'

Life, hét voorbeeld van verschuivende leeftijdspanelen, en Willix vinden dit typisch voor de 79 miljoen Amerikaanse babyboomers. Willix: 'Zij hebben altijd het uiterste uit hun leven gehaald. Ze weigeren daarmee te stoppen. Ze hebben gezien wat er met hun ouders gebeurde op latere leeftijd - dat willen zij niet. Je hebt een bestemming in het leven en die probeer je in eigen hand te nemen. Dat kan vanwege nieuwe technologieën. Het is ook niet verstandig om met pensioen te gaan. Je kunt je wel terugtrekken uit sommige bezigheden, maar begin iets anders, een boekhandel, of ga viool spelen. Ik ben nu 70 en voel me sneller, wijzer, scherper dan toen ik 40 was.'

Aan zelfvertrouwen geen gebrek. Life valt de gevestigde medische orde aan. 'Reactionair', noemt hij die. 'Waarom wachten totdat ziekte haar lelijke hoofd roert? Wij zijn proactief.' Op zaterdagmiddag opent hij een nieuw front in de 'oorlog tegen het ouder worden'. Hij gaat de strijd aan met de 'grootste moordenaar in dit land': de hart- en vaatziekten, waaraan 65 procent van de Amerikaanse mannen en 50 procent van de Amerikaanse vrouwen overlijdt.

Het is tien minuten voor zijn lezing in de grote zaal. Hij staat stram in de houding in zijn mooie donkerblauwe pak, terwijl een assistente met een pluim zijn brede schouders afschuiert. Life bestijgt het podium en roept de meer dan 400 aanwezige artsen op niet langer te accepteren dat hartaanvallen en beroertes als een 'verrassing' komen. Er zijn volgens hem betrouwbare, niet-traditionele tests die kunnen voorspellen hoe groot het risico is dat iemand loopt. Op basis daarvan kunnen preventieprogramma's worden samengesteld. Dat dit nog niet wordt gedaan komt, zegt hij, omdat de traditionele zorg financieel voordeel heeft bij de peperdure behandelingen. Het is een 'samenzwering'.

Life is het voorbeeld voor veel aanwezigen. De Cenegenics-patiënten zijn goed herkenbaar op de conferentie: scherpe kaaklijnen, kaarsrechte rug, stevige schouders, een gebronsde huid en zilverwit haar, dat steil naar achteren is gekamd en met gel in model wordt gehouden. De mannen lijken van titanium. In tegenstelling tot dwangmatige lopers, die vaak iets uitgeteerds krijgen en zulke dunne nekjes hebben dat het hoofd een luciferknop op een steeltje lijkt, stralen ze gezondheid en kracht uit.

Gevecht met vergankelijkheid

Ze passen goed in Amerika's fascinatie voor iedereen die het gevecht met de vergankelijkheid aangaat. In januari stond het hele land stil bij het overlijden van Jack LaLanne, de vader van de moderne fitness. Hij werd 96. Op zijn 70ste zwom hij 2,5 kilometer, terwijl hij, geboeid aan handen en voeten, 70 roeiboten met daarop in totaal 70 mensen op sleeptouw nam. In maart schreef The New York Times over de 87-jarige miljardair David Murdock. Vast van plan is hij om 125 te worden, met goed eten en veel oefenen. 'Haal de dood van mijn tafel', roept hij als in restaurants boter op tafel staat.

De mannen die naar Cenegenics komen, worden steeds jonger. Waren ze eerst gemiddeld 59, nu zijn ze 47. Bradley Eye uit Florida is zelfs 33. Hij is een vrijgezelle advocaat, met een goed getraind lijf. Op zijn 30ste voelde hij al zijn energie minder worden. Een tekort aan testosteron. 'Niet veel, maar toch'. Dus meldde hij zich bij Cenegenics.

Hij slikt elke ochtend een handvol vitaminepillen, injecteert zichzelf een keer per week met testosteron en neemt TA-65. Dat laatste doet hij, bekent hij eerlijk, wel degelijk om zijn leven te verlengen. 'Ik wil 100 worden en gezond blijven.' Bang voor de risico's is hij niet. Hij wordt goed gecontroleerd. Eye: 'Waarom zou je het niet doen? Het is opwindend. Je geeft dollars uit en je verlengt je leven met 15 jaar. Mensen hebben de macht om controle te nemen over hun gezondheid. Je kunt zoveel dingen voorkomen.'

Verderop zijn drie beeldschone zwarte vrouwen binnengekomen, jonger nog dan Eye. Hadden ze gehoord dat hier flesjes met de eeuwige jeugd te koop waren, staan ze ineens op een conferentie. Een beetje out of place, want er valt veel te zeggen over hun prachtige lange benen, maar niet dat ze duiden op korter wordende telomeren.

Als de dag erop zit, neemt een van de titaniummannen plaats op een loungebank in de bar. Aan zijn zijde een veel jongere blondine met blote schouders. Te midden van al het experimentele gesleutel aan de machinerie van het leven is dit een geruststellend beeld: de oude vertrouwde middelen om jong te blijven zijn er ook nog.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden