Column

Voor een hartgrondig Ja

Het referendum is te winnen maar dan moet het ja-kamp wel uit zijn schulp kruipen.

Rob - postkoets - de Wijk... Beeld ANP

Met bescheiden fanfare gaan we het EU-voorzitterschap in. Het is ook alleen maar tobberij op de agenda. Britten die niet meer willen, Turken die niet doen wat wij zeggen, terreurdreiging, een euro als een sputterende tweetaktmotor. De ever closer union is ver. En dan die zeurende splinter in de regeringsvinger van een referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. Met een nee staan we mooi voor paal.

Kabinetsplannen over het referendum heb ik weinig gelezen of gehoord. Er is een vertrouwelijke peiling gedaan door pr-man Hans Anker en 30 procent van de bevolking weet nog niet dat er een referendum komt. Het is op 6 april, al snel dus. De regering zit er dusdanig mee in de maag dat er in de ministerraad al zeker vijf keer over gesproken is. Campagne voeren gaan ze niet, uitleggen wel. Er is een projectgroep die coördineert, getrokken door minister Koenders, die ook her en der zal spreken.

Het klinkt halfslachtig. De regering wil de zeperd van het Grondwetreferendum in 2005 vermijden. Maar zoals het er nu uitziet gaat ze die herhalen. Geld uitgeven voor het ja willen ze niet, omdat dat destijds zo verkeerd viel. Vervolgens kwam er een campagne die met lange tanden werd gevoerd. Nu komen er geen spotjes, geen slogans en geen folders, maar dat is nog raarder. Eerst besluiten dat zo'n verdrag met Oekraïne een goede zaak is, dat bij wet bekrachtigen en daarna niet je uiterste best doen om te zorgen dat het er ook van komt.

De voorstanders hebben zich tot dusver vooral laten zien in chagrijnige krantenstukken als deze week van Rob de Wijk en Arend Jan Boekestijn over het 'rancunereferendum'. Met zo'n ouderwetse herenreflex gaat het zeker niet lukken. Je ziet dat wel vaker bij mensen die het beste met ons voorhebben, type De Gaay Fortman. Zij vinden de vraag verkeerd - die is altijd verkeerd. De aanvoerders van het nee deugen niet en hun bedoelingen evenmin. U moet dus vooral niet gaan stemmen. CDA en VVD hanteren een lichte variant. Zij zijn tegen een referendum en gaan zich dus niet inspannen. Gezellig, met zijn allen in de postkoets.

Even herinneren. Er is een referendumwet aangenomen. Die is de vrucht van een eeuw emancipatie en onderwijsverbetering. Maar ook al is afgesproken dat gemotoriseerd verkeer voortaan is toegestaan, men blijft liever in de postkoets zitten. Twee weken geleden bleek weer eens de kracht van internet. Loek Hermans zou interim-burgemeester van Zutphen worden. Nadat 95 procent op een oproep op de sociale media had laten weten: wegwezen, was hij weg. Heren, het is niet anders, het SBS-kijkende volk doet mee. Het is dus geraaien campagne te voeren. En er moet aan getrokken worden, want de tegenstander is serieus. Kijk op de site GeenPeil.nl. Je kunt er affiches downloaden, printen en voor je raam hangen. Geestige affiches, vind ik zelf. Zoals ik vaak in de lach schiet om GeenStijl. Mouwen opstropen dus bij die ambtelijke projectgroep. Ook de SP maakt zich klaar aan het nee-front. Harry - dr No - van Bommel is een kracht om rekening mee te houden.

Des te verbazingwekkender dat het ja-kamp naar mijn indruk het kopje al laat hangen. De dappere eenling die zich inzet voor het ja is Joshua Livestro (van de site Jalta) met zijn stichting Stem Voor Nederland. Hij probeert met de werkgevers van VNO/NCW de ja-campagne op gang te krijgen. Maar ook bij de werkgevers hoor je dat we 'hoogstwaarschijnlijk' gaan verliezen. En dat we op achterstand staan. Dat is zo, in de vertrouwelijke peiling van Hans Anker zegt 17 procent spontaan ja tegen het associatieverdrag en 34 procent nee. De enquêteurs kregen bovendien van het publiek te horen: politici moeten vooral hun gezicht niet laten zien in de campagne, en EU-adept Guy Verhofstadt al helemaal niet.

Harry - dr No - van Bommel... Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dat laatste kan ik billijken, maar daar volgt niet uit dat de zaak al verloren is. Dezelfde peiling maakt gewag van een 'spectaculaire omkering' als mensen een uitlegtekstje van twee alinea's krijgen. Dan stijgt het ja-percentage ineens van 17 naar 45 procent, terwijl het nee zakt van 34 naar 32 procent. Ik verdenk het ja-kamp ervan dat ze zélf niet overtuigd zijn van hun eigen verhaal. Omdat Oekraïne zo corrupt is; of omdat ze bang zijn dat ze niet geloofd worden als ze zeggen dat Oekraïne niet bij de EU zal komen. En het is inderdaad vervelend dat president Porosjenko steeds roept dat hij morgen EU-lid wil worden. Zie je wel, zeggen Thierry Baudet en Jan Roos, Porosjenko zegt het zelf.

Maar wat is dat voor slap gedoe van de voorstanders. Mijn politieke abc zegt dat je je niet in het troebele badwater van de tegenstander moet laten trekken maar uitgaan van je eigen kracht. Het enige dat telt is of er goede argumenten zijn voor een ja tegen het associatieverdrag. Ik sta niet bekend als onvoorwaardelijk voorstander van de Europese Unie. Ik ben het eens met FT-columnist Wolfgang Münchau die deze week schrijft dat de 'EU de neiging heeft tot onwelriekende compromissen (foul compromises) en mooiweerconstructies'. Zo is het. Maar wat het zwaarst is, moet het zwaarst wegen.

Dit associatieverdrag is de moeite waard. Vrije handel is in zijn algemeenheid goed, en in dit geval ook. Voor Oekraïne en voor de EU. Ja, de EU wil hervormingen in Oekraïne, bijvoorbeeld van de rechtsstaat. Daarmee zijn de Oekraïners enorm gediend en het is tegelijk een voorwaarde om fatsoenlijk zaken met ze te kunnen doen. En tot slot het belangrijkste argument: het is heel erg in ons belang dat in Kiev een bewind de lakens uitdeelt dat de EU gunstig gezind is, en niet een zetbaas van Poetin. Dat moet toch niet zo moeilijk uit te venten zijn?

Guy - needanku - Verhofstadt...
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden