Voor een betere wereld

Drie Nederlanders zijn finalist in de slag om de Index Awards, de 'Nobelprijs voor design'. Zij maken kans op een ton aan prijzengeld.

AMSTERDAM - Een app die waarschuwt voor een aanval van drones. Energieopwekking met reusachtige vliegers. Een machine die zich om het lichaam vleit waardoor verlamde mensen kunnen lopen. Het zijn stuk voor stuk goed doordachte ontwerpen met maatschappelijke relevantie.


Deze ontwerpen behoren tot de ruim duizend nominaties voor de prestigieuze Index Award, een internationale designprijs die om de twee jaar wordt uitgereikt. Daarvan worden uiteindelijk vijf winnaars gekozen in de categorieën Gemeenschap, Werk, Huis, Lichaam en Spel & Leren. Iedere winnaar krijgt, behalve de award, een geldprijs van 100 duizend euro.


Dit jaar telt de Index Award een recordaantal van 31 Nederlandse nominaties. Daarvan zijn er drie doorgedrongen tot de zestig finalisten. De vijf winnaars worden donderdagavond bekend gemaakt tijdens een ceremonie in Kopenhagen.


Een Index Award is geen prijs voor zomaar de mooiste tafel of een vernuftig ledlampje. 'Design om het leven wereldwijd te verbeteren' is niet voor niets het credo van deze tweejaarlijkse prijs. Al hoeft dat niet altijd een levensreddend voorwerp voor derdewereldkinderen te zijn. Tot de winnaar behoorden ook de eerste iPod met beeldscherm en de blitse Tesla, een elektrische sportauto.


Het is deze optimistische focus op het basisbeginsel van verantwoorde vormgeving die de Index Award prestige geeft, alsmede de flinke geldprijs.


De onafhankelijke jury is samengesteld uit leden van de internationale designtop, onder wie de Nederlandse ontwerper Hella Jongerius. Door de verbintenis met een Scandinavisch koningshuis - de Deense kroonprins is beschermheer van de prijs - worden de Index Awards ook wel 'de Nobelprijs van het design' genoemd.


VARKENSBOEK NEDERLANDSE WINNAAR

De enige Nederlandse winnaar van een Index Award is Christien Meindertsma. De Rotterdamse ontwerper kreeg de prijs in 2009 voor Pig 05049, een boek waarin ze toont wat er na de slacht precies gebeurt met een varken. Zo komen de vet, huid, botten, bloed en zelfs de ogen terecht in 187 verschillende producten; variërend van zeep, antivries en verf tot munitie, insuline en sigarettenfilters.


In 2009 was er overigens nog een winnaar met een Nederlands tintje: de Culha van de internationale ontwerpploeg van Philips Design. Deze geavanceerde houtoven kon met slechts enkele takjes genoeg hitte produceren om een maaltijd op te breiden. De productie van de Culha is overigens nog steeds niet grootschalig opgepakt.


DE SNELWEG VAN DAAN ROOSEGAARDE

Auto's worden voortdurend slimmer, maar de wegen waarop we rijden zijn al een eeuw niet veel veranderd. Deze constatering was de aanleiding voor ontwerper/kunstenaar Daan Roosegaarde om een slimme snelweg te ontwikkelen. Dynamische verf op het wegdek informeert bestuurders over gladheid en verkeersdrukte. Lichtgevende belijning die zich oplaadt met daglicht maakt weglantaarns overbodig. Roosegaarde was ook genomineerd met zijn Sustainable Dancefloor, een dansvloer die de beweging van mensen omzet in energie. Zaterdag een interview met Roosegaarde in de Volkskrant. Zondag zit hij in de laatste Zomergasten van de VPRO.


DE MIJNENVEGER VAN MASSOUD HASSANI

De mijnenveger Mine Kafon laat zich als een paardenbloempluis voortblazen door de wind. Aan een metalen bal zijn lange bamboestokken met een plastic 'voet' bevestigd. Als de mijnenveger bij een ontploffing uit elkaar wordt geblazen, kan deze daarna eenvoudig weer in elkaar worden gezet. In de metalen bol zit een gps-systeem dat de afgelegde route vastgelegd; deze veilige weg door een mijnenveld kan vervolgens op een landkaart worden getekend.


Ontwerper Massoud Hassani, die opgroeide in Afghanistan, bedacht de Mine Kafon als eindexamenproject aan de Design Academy Eindhoven in 2011.


DE DYSLECTIE-LETTER VAN CHRISTIAN BOER

Dyslectie is de belangrijkste oorzaak voor leerachterstand; 10 procent van de mensen heeft er last van. Het klinkt dan ook bijna te mooi om waar te zijn: een lettertype dat het voor dyslectici makkelijker maakt om te lezen.


Ontwerper Christian Boer - zelf ook behept met dyslectie - maakte enkele logische aanpassingen aan de standaardletter. Hij ontwikkeldehet lettertype als afstudeeropdracht aan de Kunstacademie in Utrecht. De onderkant van de letters maakte hij dikker, waardoor 'omdraaien' bij het lezen onlogisch wordt. De opening van letters als de c is vergroot en de h en b kregen een langere staande streep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden