Voor echte lezingen moet je natuurlijk bij mannen zijn

Ionica zag een getal

'Hebben alleen mannen een vrije wil?', vroegen Athena's Angels zich af in hun nieuwsbrief. Deze vier academici komen op voor de belangen van vrouwen in de wetenschap en strijden voor gelijke kansen. In hun laatste nieuwsbrief verbazen ze zich over congressen met alleen maar mannelijke sprekers. Als voorbeeld noemen ze het congres Bestaat de vrije wil?. Op de poster staan lezingen van Dick Swaab, Daniel Dennett en Victor Lamme aangekondigd, plus foto's van dagvoorzitter Frénk van der Linden en vijf experts die een paneldiscussie zullen voeren. En die vijf experts zijn, jawel, stuk voor stuk mannen.

Een totaal van negen mannen en nul vrouwen op de poster. Op de website blijkt ook ene Marc Slors mee te doen en er staan toch nog twee vrouwen op het programma. De één met een muzikaal intermezzo, de ander met een gesproken column, want voor echte lezingen moet je natuurlijk bij mannen zijn.

Dit congres is geen uitzondering, het all-male-panel is zo'n wijdverspreid fenomeen dat er een eigen website voor is (allmalepanels.tumblr.com). Als organisaties aangesproken worden op zo'n panel, dan roepen ze dat ze ze domweg de beste sprekers zochten en dat het puur toeval is dat er alleen mannen zijn uitgenodigd.

Nu houd ik erg van toeval, want dat gedraagt zich keurig volgens de wetten van de kansrekening. Neem die conferentieposter met negen mannen. Wat is de kans dat je zo'n samenstelling krijgt als je sprekers puur willekeurig kiest? Per kandidaat is de kans 50 procent dat het een man is en 50 procent dat het een vrouw is. Het is vergelijkbaar met een muntje gooien. Als je dat negen keer op een rij doet, is de kans dat je op alleen maar mannen uitkomt 0,2 procent. Dus dat is wel héél toevallig.

Ho ho, hoor ik u denken. Er zijn nu eenmaal veel minder geschikte vrouwelijke experts. Vooruit dan, op dit moment is in Nederland ongeveer een op de zes hoogleraren een vrouw. Laten we die verdeling aanhouden. Dan komt puur willekeurig selecteren neer op het gooien van een dobbelsteen waarbij je bij zes een vrouw neemt en anders een man. De kans dat je bij negen namen eindigt op nul vrouwen is dan minder dan 20 procent. Als je echt willekeurig selecteert, dan is het veel waarschijnlijker dat je op één of twee vrouwen uitkomt.

Als de selectie van sprekers willekeurig is onder de beschikbare experts, dan zou je verwachten dat het percentage vrouwelijke sprekers even hoog is als het percentage vrouwelijke vakgenoten. Toch is dat zelden zo. Dit duidt erop dat het misschien toch geen puur toeval is dat de organisaties steeds maar bij die mannelijke sprekers uitkomen.

Ik snap dat ook wel. Als je mij 's nachts wakker schudt en vraagt om een panel samen te stellen, dan zal ik iets roepen als 'Robbert Dijkgraaf en Alexander Rinnooy Kan'. Maar dat komt doordat ik niet zo goed kan nadenken als ik net wakker ben. En ik vrees dat veel organisaties ook niet zo goed nadenken als ze experts zoeken.

Neem dat congres over de vrije wil. Natuurlijk zijn Dennett en Swaab grote namen op dit gebied. Maar in de paneldiscussie zitten bijvoorbeeld ook Marcel Veenman en Joost Harkink: nooit van gehoord. Ze zullen ongetwijfeld iets interessants te vertellen hebben, maar ik kan zo tien vrouwen noemen die minstens zo goed in dit panel hadden gepast: Trudy Dehue, Hanny Elzinga, Anita Jansen, Pauline Kleingeld, Lydia Krabbendam, Melanie Peters, Sabine Roeser, Maureen Sie, Margriet Sitskoorn of Marij van Strien. Heeft u nog nog nooit van deze namen gehoord? Zonde, misschien moet u hen eens uitnodigen voor een paneldiscussie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.