Voor deze vrouw verliet Sluijters zijn echtgenote

Een vrijmoedig portret van Jan Sluyters'nieuwe liefde keert terug in Laren. Het Singer Museum kreeg het doek van een anonieme gever.

AMSTERDAM - Soms vallen de giften die je als museumdirecteur krijgt aangeboden tegen; het werk blijkt b-garnituur, het verkeert in onherstelbaar slechte staat, of koerst af op een status als eeuwige zwerfkei in de collectie. En soms blijkt het een topwerk van Jan Sluijters.

Dat laatste overkwam Jan Rudolph de Lorm, directeur museumzaken van museum Singer Laren, toen hij begin dit jaar via een bevriende kunsthandelaar werd ontboden bij een Amsterdamse verzamelaarsfamilie. Men overwoog een schenking, altijd een spannend gegeven.

De Lorm: 'Je betreedt een vreemd huis van vreemde mensen, je benadert het werk in zijn natuurlijke habitat en dan hoop je natuurlijk dat het wat is.' Het was wat: 'Ik liep de slaapkamer in waar het schilderij hing en wist direct: dit moeten we hebben. Het doek had enorme wall power. Het bezorgde me kippenvel.'

Inmiddels hangt Staand Naakt (1910) in het Singer, en inderdaad: het mag er zijn.

Het toont Sluijters' toekomstige vrouw Greet van Cooten, gezien op

de rug, het lichaam naakt op de afgestroopte jurk rond de knieën na, de billen pontificaal naar de kijker toegekeerd, uitnodigende billen, brutale billen. Het is lekker geschilderd; frisse kleuren, stevige contrasten; het spreekt direct aan. De Lorm: 'Sluijters werkte in deze periode, zijn beste als je het mij vraagt, luministisch en dat zie je hier, letterlijk: Greet is omkranst door een blauw aura; haar lichaam lijkt te stralen. Daarnaast is het natuurlijk ook gewoon een heel ondeugend schilderij.'

Die erotische energie had alles te maken met de turbulente levensfase waarin Sluijters het maakte. Een jaar eerder had de schilder gedebuteerd in het Stedelijk Museum, Amsterdam (met Mondriaan en Spoor) en kort daarop verliet hij vrouw en kind voor voornoemde Van Cooten. Al snel week het stel uit naar Laren, naar de Villa

Vita Nuova aan de Hilversumse weg, voor Sluijters een belangrijke creatieve impuls. De Lorm: 'Misschien ken je het uit je eigen leven: er gebeurt iets ingrijpends en je komt los van je oude zelf; je doet dingen waarvan je niet wist dat je ze durfde. Bij Sluijters zie ik dat ook. Hij schildert onbekommerder dan voorheen, vrijer.'

Dat vond ook de Amsterdamse diamanthandelaar Willem Wolff Beffie, de oorspronkelijke koper van het schilderij. Beffie verzamelde tussen 1912 en 1918 vijfhonderd kunstwerken en toen hij in 1939 naar New York vluchtte nam hij niet alleen zijn Klee's, Marcs en Kandinksy's, maar ook deze Sluijters mee. Na zijn dood - Beffie kreeg een hartinfart terwijl hij de tango danste - werd het schilderij terug naar Amsterdam verscheept waar Sotheby's het in de jaren zestig in opdracht van de erven verkocht. Daarna kwam het bij de Amsterdamse familie terecht. De Lorm: 'Van Laren naar Amsterdam naar New York en weer naar Amsterdam en Laren. Nu is de cirkel rond.'

En vult het olieverfportret van 124 bij 78 centimeter - geschatte waarde: een half miljoen euro - een leemte. Het Singer Museum bezit met 37 werken van Sluijters (waarvan 27 in bruikleen) namelijk een van 's lands hoogwaardigste Sluijtersverzamelingen (de andere bevinden zich in het Stedelijk Museum Amsterdam en het Noord-Brabants Museum), maar een goed werk uit de 'Larense jaren' had het nog niet. De Lorm: 'Het hoort hier thuis.'

Staand Naakt is tot en met 19/1 te zien in de tentoonstelling 'Nederlandse Modernisten uit eigen collectie' en vanaf 30/1 in 'Mauve tot Mondriaan', Singer Museum, Laren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden