'Voor de werknemers is er niets'

Metaalwerkers staken, en niet alleen voor loonsverhoging. Altijd moeten ze kruipen, bukken. 'De werkgevers willen totale flexibiliteit doorvoeren.'

FARMSUM - 'Ik zit veel op m'n knieën, altijd gebogen, moet veel kruipen om in het voorschip of achterschip te komen. Het is lichamelijk zwaar werk. En als ze dan willen dat we langer doorwerken, moeten ze er ook voor zorgen dat we dat gezond kunnen doen. De ouderen hebben dus een punt dat ze niet terug in de ploegendienst willen.'


Erik Meertens (27), ijzerwerker bij Koninklijke Niestern Sander, maakt deel uit van de dagploeg van de scheepsbouwer en -reparateur die vrijdagochtend om kwart voor zeven het werk voor een dag neerlegt. Ook de kantinemedewerkster - 'ik ben geloof ik de enige vrouw hier' - sloot zich bij de actie aan. 'Mijn collega's staken voor een goede cao, dan doe ik mee', zegt Jo Houtman (47) in plat Gronings.


In zowel de klein- als de grootmetaal zijn de onderhandelingen over een nieuwe cao voor in totaal een half miljoen mensen stukgelopen en daarom werd er actiegevoerd. Ruim 1.500 metaalwerkers trokken vrijdag naar het hoofdkantoor van werkgeversvereniging FME in Zoetermeer. In Groningen en Drenthe was er minder geduld en werd meteen door 800 mensen gestaakt bij bedrijven als Draka, Honeywell, Fokker, Stork en een aantal scheepswerven.


Inzet van het conflict is niet alleen een loonsverhoging 'die een beetje in de buurt komt van de inflatie'. Het gaat om waardering van het vakmanschap en de optie voor ouderen om aan het werk te blijven, bijvoorbeeld met een vierdaagse werkweek en zonder ploegendiensten of verplicht overwerken.


'Onbegrijpelijk, onverantwoord en onnodig', vindt Ineke Dezentjé Hamming, voorzitter van werkgeversvereniging FME de staking. 'Werkgevers en vakbonden moeten het in deze crisistijd met elkaar hebben over banenplannen, hoe we onze sector aantrekkelijk maken voor jongeren en hoe we over vijf jaar nog fabrieken en laboratoria in Nederland houden. In plaats daarvan lopen de vakbonden weg.'


Maar de werkgevers onderschatten hoe het personeel zich voelt, zegt bestuurder Masja Zwart van FNV Bondgenoten. 'Onder het mom van de crisis willen de werkgevers totale flexibiliteit doorvoeren. Iedereen, jong en oud, moet komen opdraven wanneer de werkgever dat wil', zegt Wilko van Niejenhuis, haar collega van CNV Vakmensen. 'Dat is niet meer van deze tijd.'


De vakbonden blijven steken in algemeenheden, vinden de werkgevers. 'Wie nu boven de 55 is, hoeft niet over te werken of ploegendienst te draaien. De ene 55-plusser kan dan misschien niet meer, maar de andere juist wel. Daarom willen we toe naar maatwerk voor de bedrijven. We willen afspraken kunnen maken met de ondernemingsraden', zegt Dezentjé Hamming, die 'zeer verontwaardigd' is over de acties.


In de metaalsector speelt zich een klassiek conflict af, zegt Jos Brocken van FNV Bondgenoten. 'De omzet groeit met 3 tot 4 procent. Met de export gaat het goed. Maar voor de werknemers is er niets. En die beseffen steeds meer dat ze vandaag een vaste baan hebben, morgen kunnen worden ontslagen en overmorgen als uitzendkracht terug kunnen komen.'


Door de internationalisering zijn de verhoudingen in de branche veranderd, stelt Brocken. 'Bedrijven worden geleid vanuit een hoofdkantoor in New York, Rome of Tokio. Daar wordt bepaald dat wereldwijd in alle vestigingen 10 procent moet worden bezuinigd, er wordt geen rekening gehouden met de plaatselijke omstandigheden. De manager moet voor alles toestemming vragen en is na vijf jaar weer vertrokken. Vroeger liep je gewoon binnen bij de directeur.'


Aan de poort van de scheepswerf wijst Jan van der Luit (57) naar het containerschip dat buiten wordt afgebouwd. 'Een prachtproduct dat, als het klaar is, alle zeeën kan bevaren. Daaraan kan ik nog tien jaar meewerken', zegt de voorman-lasser, 42 jaar in dienst bij Niestern Sander, trots.


'Maar ik kruip niet meer in nauwe ruimtes. En ik draai geen ploegendiensten meer. Twaalf uur op, twaalf uur af; dat is me te zwaar. Ik ben niet meer zo soepel als vroeger. We moeten voor onszelf opkomen. Daarom staak ik: ik wil gezond aan het werk blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden