Voor de naakte man gaat iedereen opzij

Traag en onverstoorbaar gaat hij door de straten. De naakte man van Addis Abeba. Bij voorkeur dwars tegen het verkeer in, zoals in een stad als New Delhi een heilige koe dat zou doen....

Kees Broere

Naakte mensen in de stad. Ach, het komt voor. Je hebt het droge, ongenadige platteland verlaten en de stap naar de moderne chaos gewaagd. Eenmaal in de stad bleek je noch een huis noch een baan te vinden. Je verloor eerst je familie, toen je laatste geld, daarna je verstand, en tot slot zelfs je kleren. Het kan iedereen overkomen.

De naakte man van Addis Abeba bindt ongewild de strijd met de vooruitgang aan. In de 'nieuwe bloem', zoals de vertaling van de hoofdstedelijke naam luidt, rijden sinds een jaar of vier een paar honderd in Nederland afgedankte stadsbussen, DAF's en Mercedessen. Ze zijn overgeschilderd in de nationale Ethiopische kleuren en vormen de trots van de weg.

De bussen wringen zich soms met moeite door het verkeer. Ze zijn niet gebouwd op een plaats waar zelfs kleine oude Lada's, een erfenis uit Ethiopiës vermeend communistische tijd, al bijna te breed zijn voor de wegen. Om nog maar te zwijgen over de grote kuddes schapen en geiten die ook door de stad trekken.

De naakte man neemt het tegen alles en iedereen op. Niet zonder gevaar, zo blijkt uit zijn sterk gezwollen bovenlip, het resultaat wellicht van een botsing met een Nederlandse erfenis in stadsbusformaat. Zijn blik bestrijkt onbereikbare verten. Zijn geslacht zwiept op de maat van zijn voetstappen. Hij houdt er flink de pas in.

Hij mag dan ernstig gestoord zijn, gek is hij bepaald niet. In Addis Abeba heeft hij zijn plek ingenomen. Rond het middaguur bijvoorbeeld is hij te vinden op de grasstrook voor de poort van het hoofdkantoor van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE). Misschien kent hij de tekst op het lelijke monument dat daar is opgetrokken ter gelegenheid van de 25ste verjaardag van Afrika's eigen politieke en economische belangenvereniging.

'Eenheid, solidariteit, bevrijding, ontwikkeling', zegt het monument. De naakte man zou ervan opkijken. In het kantoor van de OAE zou hij flarden uit de preambule van de organisatie kunnen lezen : 'zodat de welvaart en het welzijn van hun bevolkingen gegarandeerd kunnen worden.' De naakte man kent die garanties niet.

Hij ligt in de zon op het grasveld en brengt de diplomaten van de OAE, die het terrein verlaten voor hun lunch, een onbedoeld obscene groet. Zonder hen aan te kijken, zoals ook zij geen notie van hem lijken te nemen. Waar de Afrikaanse diplomaten op zoek gaan naar eten, zoekt hij de vergetelheid en valt in slaap. Schoolkinderen, op weg naar huis voor het middagmaal, kijken verlegen een andere kant op.

De naakte man weet het waarschijnlijk niet, maar zijn land is in oorlog met het buurland Eritrea. Helemaal gratis is dat niet, dus de naakte man moet even niet komen zeuren over geld om kleren te kopen, zijn verstand te hervinden, een baan te krijgen, of zijn familie een betere toekomst te geven.

Net als de OAE zegt ook zijn land 'toegewijd' te werken voor 'de algemene vooruitgang van Afrika'. Zo'n veertig jaar na de onafhankelijkheid van de meeste Afrikaanse staten betekent dit dat bijna de helft van het continent direct of indirect in oorlog is verwikkeld. En dat in Ethiopië voor drie miljoen mensen hongersnood dreigt. Door eigen toedoen. De naakte man kan het allemaal ook niet helpen.

Het zal hem trouwens een zorg zijn. Hoe naakt hij ook door de straten van Addis Abeba gaat, zijn waardigheid lijkt hij niet verloren te hebben. Vreemd genoeg is hij een sterke man. In het verkeer gaat iedereen voor hem opzij. Behalve de stadsbus dan, dat westerse Fremdkörper in een Afrikaanse omgeving.

Leven, weet hij, is zorgen dat je overeind blijft. Dat deden zijn voorouders , dat doet ook hij. Dwars tegen alles en iedereen in. Afrika, zo luidt de huidige mode, moet leren zijn eigen problemen aan te pakken en op te lossen. Ook daarvan is hem, de naakte man, nooit iets verteld. Maar hij deed al niet anders. Morgen, trouwens, gaat hij misschien dood.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden