Voor beminnelijke Bluyssen was gelovige heilig

Het liefst kneep hij een oogje toe: waarom hardnekkig vasthouden aan de leer als gelovigen zelf het best weten wat ze met de kerk willen?

VAN ONZE VERSLAGGEVER JAAP STAM

'Een zachtmoedige mens die wist wat hij wilde: de kerk van gewijde voorgangers teruggeven aan toegewijde gelovigen.'

Zo typeert pastor Cees Remmers van Hilvarenbeek Jan Bluyssen, bisschop van Den Bosch van 1966 tot 1984. Bluyssen overleed donderdag, 87 jaar oud.

Beminnelijk en bedachtzaam was Bluyssen de aangewezen figuur om het bisdom te leiden in de tijden van de grote veranderingen na het Tweede Vaticaans Concilie. De kerkvergadering (1962-1965), die de ramen openzette en de katholieke kerk moderniseerde, veroorzaakte een kentering die de geloofsgemeenschap spleet.

Bluyssen, de laatste nog levende bisschop die had deelgenomen aan het concilie, was geen vechter. Hij meed het conflict. Daardoor kwam hij tussen twee vuren te staan. Hij manoeuvreerde daar behoedzaam tussen, hopend dat de tijd de problemen zou oplossen. Zijn tragiek is dat Rome zijn aftreden aangreep om de vernieuwers de voet dwars te zetten door de aartsconservatieve Jan ter Schure te benoemen.

Het liefst kneep Bluyssen een oogje toe. Pastors moesten hem niet om toestemming vragen, maar gewoon doen. Als hij een klacht van een conservatieve pastoor kreeg dat een gehuwde priester in diens parochie een kind had gedoopt, probeerde Bluyssen het zo te plooien dat beide partijen er vrede mee hadden.

'Hij moedigde ons aan de kerk toe te vertrouwen aan de gelovigen', zegt pastor Remmers. 'Ziekenbezoek, voorbereidingen op het kerkelijk huwelijk, voorgaan in de dienst. Priesters die waren gewijd in de jaren zestig, de jaren van de omwenteling, heeft hij op de been gehouden. Hij zocht met ons naar antwoorden op vragen die de mensen hadden. Rome gaf antwoorden op vragen die ze niet of niet meer hadden.'

Toen het Vaticaan vond dat een catechesecursus op katholieke scholen in Brabant niet helemaal strookte met de leer, toog hij naar Rome om zijn kant van het verhaal te vertellen. Hij werd niet eens ontvangen.

'Dat heeft hem pijn gedaan', zegt Remmers. 'Ik denk dat hij heeft geleden onder de kerk van het Vaticaan.'

De uitgetreden priester Adri Bosch belde Bluyssen een jaar geleden. Hij wilde de zegen hebben over het leven dat hij heeft geleefd in en aan de rand van de kerk. Ook met andere zaken wilde Bosch in het reine komen. De volgende dag al kon hij komen. 'Bluyssen heeft me geweldig gesteund.'

De poëzieliefhebber Bluyssen haalde vaak gedichten aan in zijn preken. Zijn lievelingsdichter was Rutger Kopland, dichter van de regel 'Wie iets vindt, heeft slecht gezocht.' Bluyssen ten voeten uit, vindt Bosch. 'We moeten niet zoveel vinden, we moeten beter zoeken.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden