Analyse

Voor België dreigt in 2014 de moeder aller politieke crisissen

De N-VA heeft met haar zege bewezen de vertolker te zijn van een grondstroom. De Vlamingen willen een ander België en zijn bereid daar een hoge prijs voor te betalen.

Bart de Wever viert zijn overwinning Beeld ap

Ze zijn terug van weggeweest. Maandenlang waren de termen 'splitsing', 'separatisme' en 'politieke crisis' uit de Belgische kranten verdwenen, maar maandag stonden ze er weer volop. De verkiezingszege van de Vlaams-nationalistische partij N-VA leidt tot doemscenario's voor de Belgische toekomst.

N-VA-voorzitter Bart De Wever liet zondag geen twijfel bestaan over zijn doelstellingen. Net verkozen tot burgemeester van Antwerpen hield hij zijn ogen strak gericht op Brussel. 'Uw belastingsregering wordt door de Vlamingen niet gesteund', sprak hij premier Di Rupo toe in zijn overwinningsspeech. 'Neem jullie verantwoordelijkheid en bereid samen met ons de confederale hervorming voor.'

Gebiedende wijs
De Wever kan zich die gebiedende wijs veroorloven. Zijn partij bewees zondag geen eendagsvlieg te zijn, maar de vertolker van de Vlaamse grondstroom. Hoewel de compromisloosheid van de partij België in 2010 op de rand van de afgrond bracht, houden de Vlamingen voet bij stuk. Ze willen een ander België, ook al moeten ze daarvoor nog eens langs die afgrond scheren.

Als de voorspellingen kloppen, wordt De Wever bij de verkiezingen in 2014 incontournable, om het met een Belgisch woord te zeggen: zo succesvol dat de Franstaligen niet om hen heen kunnen en verplicht zijn om met hem in zee te gaan. Alleen zijn de standpunten van de N-VA en de Franstaligen nog steeds onverenigbaar.

Confederale hervorming
De Wever pleit voor een 'confederale hervorming', een wat vage term die zachter klinkt dan zijn vroegere eis tot separatisme. In essentie komt het erop neer dat de N-VA de federale regering niet stap voor stap wil uitkleden, maar dat ze van onderuit, vanuit Vlaanderen en Wallonië, wil beslissen wat de federale regering nog mag doen.

Wie het programma van de N-VA leest, ziet dat de federale regering zowat in zijn blootje komt te staan. Het Vlaanderen van de N-VA heft zijn eigen belastingen, krijgt zijn eigen justitie en regelt uiteindelijk zelfs zijn eigen sociale zekerheid. Alleen migratie en defensie blijven nationale bevoegdheden, dat eerste in overleg met Europa en dat laatste samen met de Benelux.

Onleefbaar
Voor de Franstalige partijen is dat niet alleen onaanvaardbaar, maar ook onleefbaar. Ondanks immense investeringsprogramma's zijn de voormalige staal- en steenkoolgebieden in Wallonië de economische transitie van de jaren zeventig en tachtig nog steeds niet te boven. Voorlopig kan Wallonië niet zonder Vlaamse hulp.

In 2014 dreigt in België dus een politieke crisis, in vergelijking waarmee de 541 dagen van de vorige regeringsvorming in het niets verzinken. Het blijft de vraag hoe de hoofdstad Brussel zou worden verdeeld, maar ook een splitsing van België valt dan niet meer uit te sluiten.
De Wevers tegenstanders hebben nog 600 dagen om het roer te wenden. Ze zullen De Wever, die in de moeilijke spagaat van burgemeester en partijvoorzitter zit, afrekenen op elke fout. Daarnaast kan de Belgische regering zich herpakken door de staatshervorming zo snel mogelijk door te voeren en een rechtser beleid te voeren.

Offers
Het zou vooral verstandig zijn als de Franstalige partijen achter de schermen onderzoeken of ze de Vlamingen toch niet tegemoet kunnen komen. Alleen een groot gebaar, waarbij de Belgische staatsstructuur grondig verandert en waarbij Wallonië stevige offers doet, kan de Vlaamse onvrede nog wegnemen.

De eerste Franstalige reacties waren niet veelbelovend. Premier Di Rupo reageerde laconiek: 'Als ik mij niet vergis, waren het lokale verkiezingen. Er is geen enkel verband met het federale niveau.'
Maar hij kan de N-VA niet blijven negeren. Anders staat België in 2014 niet alleen de 'moeder aller verkiezingen' te wachten, maar ook de 'moeder aller politieke crisissen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.