Voor altijd geketend aan zuster Klivia

Zuster Klivia heeft Hetty Blok nooit meer verlaten. Geen wonder, de serie Ja zuster, nee zuster bleef decennia nagonzen.

Cabaretier Herman Finkers moet namens een generatie, of misschien wel twee of drie, hebben gesproken, toen hij begin 2010 het woord richtte tot actrice Hetty Blok. 'U droeg bij aan wie wij werden.' Ze was die dag 90 geworden, en dat werd gevierd in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam, waar een boek, een cd en een dvd met hoogtepunten uit haar carrière werden gepresenteerd.


Finkers zal hebben gedoeld op de Nederlanders die zich in de jaren zestig voor de zwart-wittelevisie verzamelden voor een aflevering van Ja zuster, nee zuster, geschreven door Annie M.G. Schmidt. De serie was bestemd voor kinderen, maar volwassenen keken net zo massaal. In haar rol van zuster Klivia in het 'rusthuis vol herrie' aan de Primulastraat, zou Blok de herinnering kleuren aan een knus Nederland, waar het grootste gevaar werd belichaamd door Boze Buurman Boordevol. Kordaat en moederlijk, gesteund door een licht Gronings accent, ontfermde ze zich, geregeld zingend, over de bewoners van het huis, onder wie de Ingenieur, Gerrit de Inbreker, pruikenmaakster Jet en Bobby en Bertus.


In de nacht van maandag op dinsdag overleed Blok, 92 jaar oud, in het ziekenhuis.


Bij Finkers ging de invloed ver, bekende hij twee jaar geleden. Zover dat hij trouwde met een vrouw die Hetty heette en als zuster werkte in een verzorgingstehuis. Toen er een fuchsia naar hem werd genoemd, was dat 'een mythische ervaring.'


Zuster Klivia heeft Blok nooit meer verlaten. Hoewel de serie zelf niet zo lang heeft gedraaid - twintig episodes van september 1966 tot september 1968 - bleef Ja zuster nee zuster decennia nagonzen. Er kwamen een boek en een toneelstuk in 1999, een film in 2002, een musical in 2009, en vorig jaar nog een speciale website. Ze was er vrijwel altijd bij: in de film had ze een cameo als een vrouw op een bank, bij de première van de musical was ze eregast.


Maar zelf nam ze er ook geen afscheid van: in haar latere soloprogramma Ziezo, een keuze uit de kinderpoëzie van Annie M.G. Schmidt, zaten liedjes als Wilt u een stekkie en M'n Opa. Zij en Leen Jongewaard waren volgens de overlevering de enigen in de serie die fatsoenlijk konden zingen.


Blok had een verklaring voor de langdurige houdbaarheid. Vlak voor de presentatie van de site, waar ze nog zou gaan zingen, zei ze in het Haarlems Dagblad: 'De muziek van Harry Bannink is fantastisch en de teksten van Annie zijn nooit verouderd. De menselijke trekjes die zij beschrijft, overleefden de tijd.'


Een typetje vond ze Klivia niet. In 1966, in Het Parool: ' Als iemand een accent heeft, is het nog geen typetje. Ik vind het niet leuk als ze zeggen dat het een typetje was. Je hebt toch de hoop dat het mens heeft geleefd.' Maar ze was er niet rouwig om, toen het ophield. In 1973: 'Je kwam zo vast te zitten aan dat ene figuur.' Bovendien: ze kon niet meer ongemerkt over straat.


Hetty Blok, geboren in Arnhem, stond als 8-jarige voor het eerst op het toneel, als dansende bloem. Na een secretaresseopleiding, volgden acteerlessen. Ze speelde als 'cabaretartieste' mee in voorstellingen met Wim Sonneveld en Fien de la Mar, maar raakte voor het eerst bekend als werkster Sjaantje in het hoorspel In Holland staat een huis over de familie Doorsnee, eveneens uit de pen van Annie M.G. Schmidt.


Ook daarin identificeerde het publiek zich met het karakter: toen Sjaantje in verwachting raakte, werden er babyspulletjes opgestuurd. Na Ja zuster nee zuster waren er nog rollen in onder meer Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer,Brandende Liefde en Oppassen!!! Tot op hoge leeftijd gaf ze lessen in voordracht.


Begin 2010 was Hetty Blok nog te gast bij De Wereld Draait Door. Ze zong onder pianobegeleiding nog behoorlijk toonvast Niet met de deuren slaan. 'Doe wat je het liefste doet, dan is het altijd goed.' De studio beloonde haar met een stormachtige ovatie.


Niet met de deuren slaan!


ja zuster, nee zuster!


niet op de stoelen staan!


ja zuster, nee zuster!


denk aan de buren!


ja zuster, nee zuster!


't zijn heel dunne muren!


ja zuster, nee zuster!


laten we allemaal doen wat we willen


zonder te schreeuwen en zonder te gillen


doe wat je het liefste doet


ja zuster, nee zuster


dan is het altijd goed


ja zuster, nee zuster, ja zuster, nee zuster, ja zuster, nee zuster


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden