Voor als de Russen komen

In het Poolse plaatsje Urle nemen ze alle dreigende woorden van Rusland serieus. Het lyceum is er grotendeels op militaire leest geschoeid. 'Poetin is een man met ballen.'

Jan Hunin
Scholieren leren hoe te handelen bij een aanval van vijandelijke strijders. Beeld Maksymilian Rigamonti
Scholieren leren hoe te handelen bij een aanval van vijandelijke strijders.Beeld Maksymilian Rigamonti

'Kin omhoog!' De leerlingen van klas 1A van lyceum 'De Slag om Warschau (1920)' hebben van hun leraar opdracht gekregen rond het handbalveld te marcheren, maar het is hun dagje niet. Zelfs klasoverste Martyna Reda, een brunette die volgens het schoolbord de stem van de natie vertegenwoordigt, slaagt er niet in lijn te krijgen in de gelederen. Er wordt niet in de pas gelopen en achter haar rug wordt volop gebabbeld. Je kan voelen dat de vakantie eraan komt. Eindelijk zullen ze niet meer om drie uur 's ochtends uit bed moeten om op tijd op school te zijn.

En dan is er nog het tumult bij de ingang. Een gewapend commando probeert de school binnen te dringen. Er heeft zich een terrorist in een klaslokaal verscholen.

Het is even schrikken.

Met de Russen weet je het nooit

Nu ja, schrikken. Het zijn gewoon de leerlingen van een andere klas die aan het oefenen zijn. Het in het nietige dorpje Urle gelegen lyceum is grotendeels op militaire leest geschoeid. Zelfs de lessen moeten in legeruniform worden bijgewoond. Het moet de scholieren, tussen 17 en 19 jaar oud, met een beetje geluk straks een baan als soldaat opleveren, een gewild beroep in Polen, zeker als je zoals Reda en haar klasgenoten door het leger bent gefascineerd.

Maar het moet hen evenzeer helpen om hun land te verdedigen en dat is niet onbelangrijk, zeker in deze onzekere tijden. Sinds Rusland een deel van Oekraïne heeft ingepikt, voelen ook de Polen zich bedreigd.

De kans dat de Russen straks in Warschau staan, is niet groot. Als lid van de Europese Unie en de NAVO vormt Polen geen gemakkelijke prooi voor Moskou. Bovendien kent Polen, anders dan de Baltische staten, geen Russische minderheid. Maar met de Russen weet je het nooit, vinden de Polen. Vorige week nog zei de Russische vicepremier Dmitri Rogozin in een reactie op de Westerse sancties dat tanks geen visum nodig hebben.

Praktijkles. Beeld Maksymilian Rigamonti
Praktijkles.Beeld Maksymilian Rigamonti

God, eer en vaderland

'Poetin, hoe zal ik het zeggen, is iemand met ballen', vertelt Damian Balcerek, een eerstejaars die bij gebrek aan aangepast schoeisel van een afstand moet toekijken hoe zijn klasgenoten rondjes lopen. Hij hoopt dat het nooit zover zal komen, maar als de Russen binnenvallen dan zal hij als een patriot zijn land verdedigen.

Hij krijgt onmiddellijk bijval van de leerlingen van het tweede jaar. God, eer en vaderland is hun devies en dat betekent volgens de achttienjarige Kinga Wójcik dat je bereid moet zijn om je leven te geven voor je land, zeker als de Russen binnenvallen.

Het past bij een school waar aan de muren vaderlandslievende slogans hangen - 'Patriottisme is ons uithangbord!' - en die daarenboven genoemd is naar het 'wonder aan de Weichsel'. Niet ver van het ten noordoosten van Warschau gelegen Urle werd in 1920 de opmars van het Rode Leger gestopt. Als de Polen er toen niet waren geweest, hadden de Sovjets misschien heel Europa onder de voet gelopen.

Theorieles. Beeld Maksymilian Rigamonti
Theorieles.Beeld Maksymilian Rigamonti

Patriottisme

Nee, over de Russen valt er op het lyceum weinig goeds te vernemen. Er mag dan wel een Russische T-34 tank aan de toegangspoort staan, maar die kreeg de school cadeau van het verderop gelegen Wolomin, waar het gevaarte als eerbetoon aan het Rode Leger in het park stond. Nadat de inwoners van dat stadje enkele jaren geleden tot de conclusie kwamen dat de bevrijding van 1945 toch niet echt een bevrijding was, verhuisde de tank naar Urle. Ze moesten hem wel eerst overschilderen, want tijdens een protestactie was hij roze gespoten.

Niet dat de scholieren van 'De Slag om Warschau' veel verschillen van de rest van de Polen. Ook in de rest van het land hebben de gebeurtenissen in Oekraïne voor een opleving van het patriottisme gezorgd.

Dat bleek toen minister van Defensie Tomasz Siemoniak begin dit jaar zijn landgenoten een gratis legercursus aanbood. In een paar weken schreven bijna tienduizend Polen zich in, met als uitschieter een 85-jarige veteraan die zich aanmeldde met zijn paard. Met de nodige ondersteuning zou hij, zo beweerde hij, veel verwarring kunnen zaaien in de achterhoede van de vijand.

Man-tegen-mangevechten op het sportveld van het luceum 'De Slag om Warschau'. Beeld Maksymilian Rigamonti
Man-tegen-mangevechten op het sportveld van het luceum 'De Slag om Warschau'.Beeld Maksymilian Rigamonti

Geen tekort aan manschapppen

Samen met de florerende paramilitaire organisaties - 80 duizend leden verspreid over 120 groepen, de ene nog patriottischer dan de andere - moeten die de achterhoede van het Poolse beroepsleger vormen voor het geval de Russen iets kwaads in hun schild voeren.

Nee, aan manschappen zal Polen niet snel gebrek hebben.

Omdat je met soldaten alleen geen oorlog wint, kreeg ook de bewapening een injectie. Vorige maand zette de regering van premier Ewa Kopacz het licht op groen voor de aankoop van legerhelikopters en Patriot-raketten. Die Patriots moeten Polen beschermen tegen een eventuele raketaanval vanuit de Russische enclave Kaliningrad. Eerder al was beslist om de legeruitgaven te verhogen tot 2 procent van het bbp, waarmee Polen als een van de weinige lidstaten de NAVO-richtlijn haalt.

Allied Shield

Het zit dus goed met de Poolse landsverdediging, maar toch hopen ze op het lyceum in Urle dat hun strijdlust niet zal worden getest. Volgens Balcerek, de eerstejaars zonder legerschoenen, kunnen de Russen maar beter niet worden uitgedaagd worden en de rest van zijn klasgenoten is het volmondig met hem eens. Ook 'stem van de natie' Reda, die nu de exercitie is afgelopen en de terrorist is uitgeschakeld tijd heeft voor een gesprekje. 'We kunnen maar beter geen troepen sturen naar Oekraïne', bevestigt ze. 'Pas als Poetin zich hier waagt, komen we in actie.'

Vanaf vrijdag vinden in Polen onder de codenaam Allied Shield twee weken lang NAVO-oefeningen plaats. De aanwezigheid van vijftienduizend troepen uit 19 verschillende lidstaten en drie partnerlanden moet duidelijk maken dat de Oost-Europese bondgenoten niet aan hun lot worden overgelaten. Sinds de crisis in Oekraïne uitbrak, is vooral in Polen en de Baltische Staten de angst voor Rusland aanzienlijk toegenomen.

Voor de eerste keer zal met de zogenaamde flitsmacht geoefend wordt, een vijfduizend-troepen- tellende-interventiemacht die een bedreigde lidstaat in enkele dagen tijd ter hulp moet kunnen schieten. Vanaf volgend jaar moet de eenheid operationeel zijn.

Polen en de Baltische Staten dringen al jaren aan op een permanente legering van NAVO-troepen op hun grondgebied, maar dat gaat de meeste lidstaten een stap te ver. Ze vrezen voor een onnodige provocatie aan het adres van Rusland. Wel houden de Amerikanen sinds het uitbreken van de Oekraïense crisis enkele honderden troepen in de regio gestationeerd.

Hoe je militair verantwoord een gebouw binnenvalt. Beeld Maksymilian Rigamonti
Hoe je militair verantwoord een gebouw binnenvalt.Beeld Maksymilian Rigamonti
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden