Voor alle jongens

Een betoog tegen zinloos geweld, zo noemt Alex Boogers zijn novelle Wanneer de mieren schreeuwen. Uitgangspunt is het trieste lot van de 13-jarige Sedar Socrates Soares, die 10 jaar geleden werd vermoord omdat hij een sneeuwbal gooide.

Alex Boogers staat op de winderige teringplek waar Sedar Socrates Soares is vermoord en komt handen te kort. Hij kan het je allemaal vertellen wat daar is gebeurd, omdat hij het allemaal weet - en weer heeft losgelaten, omdat zijn novelle Wanneer de mieren schreeuwen geen opgepoetst feitenrelaas is.


Als hij bij het Rotterdamse metro-station Slinge rondloopt, waar de 13-jarige jongen op 1 februari 2003 werd doodgeschoten, kan hij je aanwijzen waar de boom stond waarvan de politie dacht dat daar de kogel in zat, omdat een metaaldetector dat aangaf. Ze troffen overigens een nietje in de omgezaagde boom, de kogel is nooit gevonden.


Hij kan op het parkeerdek gaan staan en je vertellen met wie de jonge Kaapverdische Rotterdammer was, waar de dader vandaan kwam en waarom hij rondjes reed bij het metrostation. Socrates hield de bushalte in de gaten, omdat hij de bus wilde nemen. Er lag enorm veel sneeuw en hij maakte een sneeuwbal.


Boogers kan je vertellen welke curve de sneeuwbal van die zwarte jongen met het haar van Rijkaard, de slungeligheid van Kanu en de wimpers van Beyoncé maakte en hoe hij uit elkaar spatte op een auto. Dat er een man uit die auto stapte, die Socrates doodschoot, vervolgens hard wegreed, werd opgepakt, maar uiteindelijk in hoger beroep werd vrijgesproken omdat een belangrijke getuige zich terugtrok.


En dat allemaal op de dag dat er zeven mensen met de Columbia Space Shuttle omkwamen, waarvan er eentje McCool heette wiens favoriete liedje Imagine van John Lennon was, dat voorafgaand aan de ramp te horen was.


Hij weet het allemaal en hij weet ook dat het daar in zijn novelle niet werkelijk om gaat. Dat is niet wat hij wil vertellen. Hij wil vertellen van een droom die uit elkaar is gespat. Van een jongen die een meisje kreeg, met zijn vrienden buiten aan het klooien was - alles in het nette hoor - en misschien wel op een dag gescout zou worden door Feije-noord als de droomspits voor de toekomst.


Gewoon, een gassie uit Rotterdam-Zuid die in een flatje met zijn moeder, zus en broertje woonde, maar die vanwege een sneeuwbal door zijn hoofd werd geschoten, door een kerel die hij niet kende.


Boogers weet nog dat hij voor het eerst de foto op televisie zag, met zijn 2-jarige zoon in de kamer. Hij zag de blik in de ogen van Socrates. Dat waren niet de ogen van een jongen die het er zelf naar had gemaakt. Je weet wel, gajes dat altijd op zoek is naar rottigheid. Dit was een jongen die niet hoorde te botsen.


Hij vergat hem nooit en met de foto op zijn werktafel schreef hij een boek over hem. In fictievorm, maar duidelijk gebaseerd op de moord zelf.


De jongen werd steeds groter, voelde hij in al de jaren. Het werd een metafoor voor alle jongens - voor zijn opgroeiende zoon, en natuurlijk voor de jongen die hij zelf was geweest. De jongen die je overal en altijd zal blijven zien, die huppelend en vrolijk door het leven gaat om opeens met de rauwe werkelijkheid te worden geconfronteerd. Alles is zo allejezus broos.


In het bruine Rotterdamse café Goof Meijer valt Boogers opeens stil en steekt zijn vinger op. Hoor je het? Kleine jongen van André Hazes. Dat heeft hij nou altijd.


Hij wilde die kleine jongen recht doen met dit boek, zo gaat hij verder. Zie het als het een betoog tegen zinloos geweld. Ja, zo moet je het echt zien. Een donker jongetje in de sneeuw van wie de sneeuwbal als een droom uit elkaar spat. Als je tegen een uitgever zou zeggen dat je dit gegeven zou bedenken voor een novelle over zinloos geweld, dan zou hij naar zijn voorhoofd wijzen. Doe effe normaal man, dat gelooft niemand. Hij hoort het zijn uitgever zeggen.


Een paar blauwe ogen, een robbertje vechten, een schop voor je sodemieter, daar kan Boogers allemaal inkomen. Hij heeft ze uitgedeeld en geïncasseerd, hij wist niet beter in het Vlaardingse arbeidersmilieu waar hij opgroeide. Maar dit is andere shit, wat er nu gaande is. Het geweld buiten wordt steeds extremer, vindt hij.


Elke keer wordt het een incident genoemd, steek- en schietpartijen bij de vleet. Maar die tijd is geweest, het geweld lijkt chronisch te zijn. Maar Boogers wil niet cynisch zijn, de oudere jongen met die melancholische blik. Hij wil als romanticus niet toegeven dat het leven zo hard moet zijn.


Lees maar dat prachtige gedicht van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, Het kind dat doodgeschoten is door soldaten bij Nyanga. Het kind is niet dood, schrijft Jonker, je krijgt het kind niet dood, het is de eeuwige schaduw geworden van op wacht staande soldaten. Je zal 'm altijd terug zien.


Het kind in hem ziet hij ook vaak terug, ook in dit boek. Dat je opgroeit zonder vader had hij met Socrates gemeen. Diens vader werd teruggestuurd naar de Kaapverdische Eilanden, hij kon hier sowieso niet aarden. Boogers wist lang niet wie zijn echte vader was, en zijn stiefvader, een kopie van Elvis in zijn laatste dagen, nam de benen en wist nooit wat hij aan moest met zijn fijnzinnige stiefzoon.


Hij weet dat familiebanden wankel zijn, je weet nooit wat je hebt. 'Soms mis je de mensen van wie je houdt, maar als je dan eenmaal bij ze bent, dan mis je jezelf nog het meest', schrijf hij.


De contacten met de familie van Socrates waren vooral met de zus en de nicht en zij hielpen hem bij de zoektocht. De naar de Kaapverdische Eilanden teruggereisde vader is vorig jaar omgekomen bij een verkeersongeluk. De moeder had hij nooit ontmoet, zij wilde niet meer over haar zoon praten.


Vorige week zag hij haar tijdens de boekpresentatie opeens de Rotterdamse boekhandel Van Gennep binnen komen. Boogers voelde zich onvast, toen hij haar de hand schudde. Ze had tranen in haar ogen. Zo dichtbij was hij nooit geweest en wat hij ook tegen haar zou zeggen, het zou er nooit goed uitkomen.


Een familielid had haar uitgelegd wat Alex had gedaan, want gelezen had ze het niet. Ze begreep het, ze was blij om de herinnering aan haar zoon, al was het fictie. Dit was de ware erkenning voor wat hij had gedaan, dit kon niemand hem meer afnemen.


Weet je wat het is, hij wil de familie niet teleurstellen, daarom ijvert hij ook zo voor het boek. Dat deed hij niet met zoveel vuur voor zijn zes vorige boeken, dat heeft hij nog nooit in zijn schrijversleven gedaan. Het moet gelezen worden, hij zegt het herhaaldelijk, dat is de reden dat hij de gratis down-loadactie bedacht. Inmiddels is het boek al dertigduizend keer opgehaald.


Boogers ziet jongeren uit Rotterdam-Zuid niet een boekhandel in lopen om dit boek te kopen, net zoals hij dat vroeger niet deed omdat hij er geen geld was. Daarom heeft hij de school van Socrates samen met uitgever Podium ook 25 boeken gegeven.


Het is allemaal voor Socrates, maar in directe lijn ook voor hem, schrijver Alex Boogers. De dood van Socrates heeft hem de kans geboden om zijn medemenselijkheid te tonen. Om echt iets voor een ander te doen en daardoor ook voor zichzelf. Hij heeft gegeven en daardoor gekregen. Zo heeft hij het gevoeld.


Credit: Alex Boogers, Wanneer de mieren schreeuwen, Uitgeverij Podium, gratis te downloaden via alexboogers.nl.

Extra: Verdriet, angst en onbegrip

Alex Boogers komt natuurlijk uit Vlaardingen - 'het naamloze gat', zoals hij het zelf noemt - maar won onlangs wel de prijs voor het Beste Rotterdamse Boek, in de categorie fictie. Hij kreeg de prijs voor zijn roman Alle dingen zijn schitterend, en passeerde daarmee de prominente schrijver Jan Brokken en zijn veelgeprezen roman De Vergelding. De jury schreef over het boek van Boogers: 'Het is een stilistisch knap boek, een gewaagde roman met voortdurend wisselende perspectieven, die het lezen tot een avontuur maken. Een indrukwekkende roman over een zoektocht in de grote stad, over verdriet, afscheid, angst en onbegrip.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden