Voor 37 miljoen gaat de Dom weer een halve eeuw mee

De restauratie van de Domtoren is broodnodig

De opknapbeurt van de Domtoren valt miljoenen euro’s duurder uit dan was begroot, maar is echt broodnodig. ‘Het is geen blingbling wat we hier doen.’  

De Domtoren in de steigers. Foto Raymond Rutting/de Volkskrant

 De restauratie van de Utrechtse Domtoren gaat ruim 37 miljoen euro kosten, meer dan verwacht. Donderdag is Utrecht begonnen met de zoektocht naar een aannemer, die halverwege volgend jaar moet beginnen en naar verwachting vijf jaar bezig is.

Aanvankelijk was de schatting dat de kosten voor de restauratie tussen de 10 en 30 miljoen euro zouden bedragen. ‘Het gaat om een aardige bak met geld, ook voor een grote welvarende gemeente als Utrecht is dit even slikken’, zegt wethouder Paulus Jansen (SP). De provincie en het Rijk hadden al elk 4 miljoen euro toegezegd, en ook de gemeente had een dergelijk bedrag gereserveerd. Dat blijkt nu bij lange na niet genoeg om de kosten te dekken. ‘Ik hoop dat de provincie en het Rijk een tandje bij gaan zetten’, zegt Jansen. ‘Maar we gaan hoe dan ook de restauratie zo uitvoeren dat de toren de komende vijftig jaar geen onderhoud nodig heeft.’

De bedoeling is dat de Domtoren tijdens de restauratie zo veel mogelijk toegankelijk blijft voor het publiek, dat dan soms ook kan meekijken bij de werkzaamheden. De gemeente denkt erover om webcams te plaatsen, zodat geïnteresseerden de vorderingen kunnen volgen.

Rond het carillon, dat zich bovenin de Dom bevindt, zijn al steigers geplaatst. De 112 meter hoge toren, die gebouwd werd in de periode van 1321 tot 1382 en de hoogste kerktoren van Nederland is, werd in 1975 voor de laatste keer gerestaureerd. Dit keer vraagt het hoogste stuk, de Lantaarn, het meeste werk. Halverwege dit gedeelte is een rondom lopend ijzeren ringanker gaan roesten. Het drukt daarmee stenen kapot. In deze ruimte zit in vergelijking met de andere delen veel meer materiaal dat nooit is vervangen; die stenen, onder meer tufsteen, trachiet en ledesteen, zitten er dus al meer dan 600 jaar. Vanwege die hoge bouwhistorische waarde is de doelstelling om zo veel mogelijk van dit oorspronkelijke materiaal te behouden. In het middengedeelte (van 40 tot 70 meter hoogte) moeten een aantal tufstenen blokken worden vervangen. Uit het restauratieonderzoek blijkt dat het onderste gedeelte van de toren (tot 40 meter hoogte) in redelijke staat is. Wel zijn ornamenten van Frans kalksteen op de balustrades zo geërodeerd dat deze spontaan kunnen afbreken. Die zullen vervangen moeten worden. Foto Raymond Rutting/de Volkskrant
In 2015 zag torenbeheerder Jaap van Engelenburg voor het eerst scheuren in een van de gotische bogen van de Lantaarn, het bovenste gedeelte van de Dom. Het onderzoek van Monumentenwacht dat op zijn melding volgde, was dermate verontrustend dat meteen netten zijn geplaatst over sommige ornamenten die aan het afbrokkelen waren. Foto Raymond Rutting/de Volkskrant
Op de balustrade van de toren was een jaar geleden al te zien hoe makkelijk sommige stenen van de toren verbrokkelen. ‘Er vallen echt stukjes af, er moet wat gebeuren’, zegt Van Engelenburg. Hij beklemtoont dat de nu voorgestelde renovatie sober en doelmatig is. ‘Het is geen blingbling wat we hier gaan doen, het is broodnodig. Ik hoop dat ze over vijftig jaar bij de volgende renovatie zeggen: die hebben het goed gedaan.’ Foto Guus Dubbelman/de Volkskrant
Een van de vele ornamenten die aan het eroderen en/of verbrokkelen zijn. Foto Raymond Rutting/de Volkskrant
Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.