Reportage

Vonnis van 20 jaar voor Decembermoorden blijft overeind, Bouterse blijft nog op vrije voeten

Wel veroordeeld, niet de cel in. Oud-president Desi Bouterse van Suriname is er maandag opnieuw in geslaagd uit de gevangenis te blijven. Tot vreugde van zijn aanhangers, tot grote teleurstelling van de nabestaanden van de Decembermoorden. Verslag van een lange korte dag.

Bij de rechtbank in Paramaribo is veel beveiliging, omdat wordt gevreesd voor onrust. Die blijft uit. Na een korte zitting van de Krijgsraad is besloten dat Desi Bouterse in hoger beroep mag gaan, en dat hij dat beroep in vrijheid mag afwachten.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Bij de rechtbank in Paramaribo is veel beveiliging, omdat wordt gevreesd voor onrust. Die blijft uit. Na een korte zitting van de Krijgsraad is besloten dat Desi Bouterse in hoger beroep mag gaan, en dat hij dat beroep in vrijheid mag afwachten.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De klamme maandagochtend begint zo rond tien voor zes met een breed verspreid app-bericht van Ricardo Panka, woordvoerder van de NDP, de politieke partij van Desi Bouterse. Panka roept de aanhang van de voormalige legerleider en ex-president op om ‘alle rust en koelheid’ te bewaren.

De oproep is een reactie op de verhoogde staat van paraatheid die zowel de politie als de krijgsmacht heeft uitgeroepen. Over ruim drie uur immers begint in de Mgr. Wulfinghstraat, niet ver van de statige houten kathedraal in het centrum van Paramaribo, een nieuwe en zoveelste zitting in het proces rond de Decembermoorden.

Bouterse is in november 2019 tot twintig jaar cel veroordeeld wegens zijn directe betrokkenheid bij de moord op vijftien Surinaamse burgers in 1982. Bij verstek, want als toenmalig president was hij tijdens de uitspraak in het buitenland. Daarop volgde een zogeheten verzetszaak, die deze maandag tot een einde komt. De grote vraag is: moet Bouterse (75) bij een veroordeling nu wél de cel in?

Voor zijn aanhangers is duidelijk dat zij dat laatste nooit zullen zien gebeuren. Om kwart voor acht staat nog maar een handvol mensen, sommigen gekleed in het paarse shirt van de NDP, bij de ‘eerste ring’ van dranghekken die de politie heeft opgezet om betogers op afstand te houden van het gebouw waar de Krijgsraad de proceszitting zal houden.

Ogen en oren

Ook een tweede toegangsweg is hermetisch afgesloten – zelfs voor de pers. ‘Journalisten kunnen net zo gevaarlijk zijn als burgers’, meent een agent, tot grote verbazing van ook Surinaamse journalisten. Een superieur van hem denkt daar gelukkig anders over, en laat een kwartiertje later het hek alsnog opengaan. ‘Jullie zijn toch de ogen en oren van de democratie.’

Niet dat er bij de Krijgsraad veel te zien en te beluisteren valt. Het is 08.26 uur, ruim een half uur voor het geplande begin van de rechtszitting, als duidelijk wordt dat demonstranten die mogelijk iets kwaads in de zin hebben, het gebouw niet snel zullen bereiken. Er staan inmiddels honderden agenten in uniform in de buurt; er zijn mannen in burgerkleding maar wel met hun dienstpistool zichtbaar op de heup; er staat iemand van de militaire politie; drie politiemannen lopen met kogelvrije vesten rond; en een motoragent gaat heen en weer door een verder lege straat.

Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden van de Decembermoorden, steekt een sigaretje op na een korte zitting van de Krijgsraad. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden van de Decembermoorden, steekt een sigaretje op na een korte zitting van de Krijgsraad.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Om zeven minuten voor negen zijn ook Hugo Essed en Eddy Wijngaarde bij de Krijgsraad aangekomen. De een is de advocaat van de nabestaanden, de ander de broer van Frank, een van de vijftien mensen die op 8 december 1982, ten tijde van het militaire bewind onder leiding van een toen nog jonge Desi Bouterse, op gruwelijke wijze zijn gemarteld en vermoord. Zij en anderen hebben in al die bijna 39 jaren de hoop op gerechtigheid nooit opgegeven.

Bij de Julianastraat, om de hoek van de Krijgsraad, klinkt opgewonden geschreeuw. ‘Bouterse gaat nergens heen’, scanderen enkele tientallen aanhangers. De plek waar zij dit doen, is bijzonder omdat het tegenover het gebouw staat van de ambassade van Nederland, de vroegere koloniale machthebber in Suriname, die volgens Bouterse en de zijnen nog altijd een ondermijnende rol wil spelen in het land dat in 1975 onafhankelijk werd.

‘Er is maar één president in het land en dat is Bouterse’, roepen de NDP-getrouwen in het Sranan Tongo, de inheemse landstaal. Even lijkt het erop dat een konvooi auto’s met daarin hun geliefde leider voorbij komt gedenderd, maar duidelijk is het niet. De terreinwagens begeven zich in elk geval niet in de richting van de Krijgsraad.

Ziek gemeld

Zo’n twintig minuten later komt aan alle opgebouwde spanning plotseling een einde. Rechter Cynthia Valstein-Montor acht het bewijs voor moord opnieuw wettig en overtuigend bewezen. Irwan Kanhai, de advocaat van Desi Bouterse, heeft zijn cliënt ziek gemeld, dus de verdachte is opnieuw niet bij zijn veroordeling – opnieuw tot twintig jaar cel – aanwezig. De rechter gelast geen onmiddellijke gevangenneming. Bouterse blijft voorlopig op vrije voeten en zijn advocaat zal hoger beroep aantekenen: dat wordt dan echt de allerlaatste fase van het proces.

Buiten het gebouw van de Krijgsraad geeft advocaat Hugo Essed een eerste commentaar. ‘Ik denk niet dat de weg nu nog lang moet zijn’, zegt hij. ‘In de verzetszaak zijn geen nieuwe feiten naar boven gekomen. Als de heer Bouterse zich blijft beroepen op zijn zwijgrecht, zal dat ook voor het hoger beroep gelden. En dan kunnen we dus relatief snel een einduitspraak hebben.’

Eddy Wijngaarde toont zich teleurgesteld. ‘Bouterse heeft een verzetszaak aangespannen zonder ook maar één nieuw feit aan te dragen. De rechter had hem daarmee kunnen aanspreken op belediging van het Hof en hem kunnen laten arresteren. We moeten in Suriname de moraliteit herstellen. De laatste tijd is de rechtspraak in ons land enorm in aanzien gestegen. En terecht. Maar dat had ook vandaag het punt moeten zijn: wij zijn rechters en wij laten niet met ons sollen.’

De broer van de vermoorde Frank Wijngaarde is ontevreden, maar behoudt zijn waardigheid. De Mgr. Wulfinghstraat is alweer helemaal leeg. De zon schijnt fel op het gebouw van de Krijgsraad. Het is één minuut over half tien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden