Vonnis SNS-zaak dient integriteit niet

Integriteit in de financiële sector: dat wordt het belangrijkste thema in de beursfraudezaak, zo blijkt uit de eerste serieuze uitspraak van de Clickfonds-rechtbank....

Twee veroordelingen en een vrijspraak: de eerste serieuze test voor justitie in de prestigieuze beursfraudezaak is uitgelopen op een gelijkspel. Hoofdverdachte T. Korver, voormalig lid van de raad van bestuur van SNS Bank, werd vrijgesproken bij gebrek aan bewijs. Zijn ondergeschikten Ad de B. en Wim H. zijn veroordeeld tot voorwaardelijke gevangenisstraffen en een geldboete.

Ondanks de veroordeling van twee van de drie verdachten deelde de rechtbank onder voorzitterschap van M. Mastboom in de marge een stevige tik uit aan officieren van justitie H. de Graaff en J. Tonino. Hij verklaarde de dagvaarding op een van de drie punten van verdenking nietig - volgens insiders een niet mis te verstaan signaal aan justitie.

Want de manier waarop het Openbaar Ministerie de beursfraudezaak voor de rechter bracht, riep een lange reeks van irritaties op: slechte communicatie met de verdachten en hun advocaten, het niet tijdig dagvaarden van verdachten, het vergeten om getuigen op te roepen.

Toch kreeg het OM haar veroordelingen, en boekte het een tweede belangrijke overwinning. De rechtbank neemt in haar vonnis de gedachte over dat op bankmedewerkers een zware plicht rust om de integriteit van de financiële sector te handhaven. Hoewel verdachte Wim H. geen eindverantwoordelijkheid droeg, straft de rechtbank hem toch voor effectentransacties die vals zijn uitgevoerd om oplichting te verhullen.

Een belangrijke conclusie, omdat de beursfraudezaak in essentie draait om integriteit in de financiële sector. Ondanks het feit dat Wim H. als gevolg van deze zaak zijn baan heeft verloren, nooit eerder in aanraking is geweest met justitie en zelf geen geld heeft verdiend met de valse transacties, is hij gestraft conform de eis: vier maanden voorwaardelijke gevangenisstraf en een boete.

Een wrange uitspraak, oordeelde de advocaat van Wim H. Hij noemde het opmerkelijk dat justitie schikt met de bank die geld aan de fraude verdiende, terwijl de gezagsgetrouwe uitvoerder wordt vervolgd, in het openbaar terecht moet staan en een straf aan zijn broek krijgt. Bovendien zijn een aantal andere bedrijven en mensen helemaal niet vervolgd, terwijl zij een direct financieel belang hadden bij de betwiste transacties en een vooraanstaande positie bekleedden in de beurshandel.

'Klassejustitie', zo luidde het oordeel van enkele aanwezigen in de wandelgangen van de rechtbank. 'Wie de integriteit in de financiële sector wil handhaven moet niet aan de onderkant beginnen, maar bij de top.'

De uitspraak van de rechtbank roept bovendien vragen op omdat de partijen die door justitie als het slachtoffer van de oplichting worden gezien, zelf niét vinden dat ze opgelicht zijn. Blijkbaar vinden de rechtbank en het Openbaar Ministerie het nodig om gedrag te bestraffen dat door de sector zelf niet als kwalijk wordt beleefd.

Maatgevend voor die normstelling is volgens de officier van justitie de Integriteitsnota van minister Zalm van Financiën. Die nota uit 1997 vormde de basis voor een aanscherping van wets- en toezichtsregels die de integriteit moeten helpen handhaven.

De discussie die tot die nota leidde, werd nu juist aangezwengeld door de eerste arrestaties in de beursfraudezaak. Nu de rechtbank de nota zelf tot uitgangspunt neemt, dreigt een vermenging van oorzaak en gevolg. De norm van na 1997 wordt zonder dralen toegepast op de periode voordat Operatie Clickfonds begon.

Gevolg is dat de rechtbank een handelwijze uitvergroot die in de beurswereld van destijds niet ongebruikelijk was, en die zeker niet laakbaar werd gevonden. Nog daargelaten of dat wel eerlijk is, rijst de vraag of een veroordeling van twee kleine jongens de integriteit in de financiële sector wezenlijk dichterbij brengt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden