Drie vragen overUitspraak proces-Wilders

Vonnis over Marokkanen-uitspraak Wilders volgt op zesenhalf jaar van discussie

Politiek proces of toch sprake van aanzetten tot discriminatie? Het Haagse gerechtshof doet vrijdag uitspraak in het ‘minder Marokkanen’-proces tegen Geert Wilders.

Geert Wilders met zijn advocaat Geert-Jan Knoops voor aanvang van een zitting in de zaak Wilders in de rechtbank op Schiphol.Beeld ANP

Het heeft zes jaar en zes maanden geduurd, tientallen zittingsdagen gekost en meerdere malen stuurde de verdediging erop aan dat het proces voortijdig zou worden gestaakt. Maar alle – soms hoogoplopende – discussies ten spijt: vrijdag komt het Haagse gerechtshof dan toch met het langverwachte oordeel in het ‘minder Marokkanen’-proces tegen PVV-leider Geert Wilders.

Waar draait het proces om?

Centrale vraag in het strafzaak tegen Geert Wilders is: waar stopt de vrijheid van meningsuiting en begint het aanzetten tot discriminatie en haat? De PVV-leider wordt vervolgd vanwege twee uitspraken die hij deed in maart 2014 over ‘minder Marokkanen’. Zo betrad hij op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen van dat jaar – 19 maart – het podium van een Haags café. Met op de achtergrond de soundtrack van Rocky III en voor het oog van tal van draaiende camera’s begon Wilders zijn aanhangers te bevragen. Bij de derde vraag vroeg hij: ‘Willen jullie meer of minder Marokkanen?’ Het publiek was vooraf geïnstrueerd en scandeerde: ‘Minder, minder, minder!’ De PVV-leider beloofde dit ‘te gaan regelen’.

Een week eerder, op 12 maart, had de PVV’er soortgelijke uitspraken gedaan door te zeggen dat hij ‘als het even kan minder Marokkanen’ wilde in Den Haag. Volgens omstanders leek het toen – in tegenstelling tot de uitspraken van 19 maart – op een ondoordachte uitspraak, een slip of the tongue.

In 2016 veroordeelde de Haagse rechtbank Wilders voor de woorden van 19 maart, voor de uitspraak van 12 maart werd hij vrijgesproken. Door op te roepen tot ‘minder Marokkanen’ had hij zich schuldig gemaakt aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie, stelde de rechtbank destijds.

Meteen na het vonnis van 9 december 2016 kondigde Wilders aan in hoger beroep te gaan. Hij sprak van ‘drie PVV-hatende rechters’ en een ‘knettergek’ vonnis.

Volgens Wilders is er sprake van een politiek proces, hoe zit dat?

Al tijdens het proces in de rechtbank hamerde de verdediging van Geert Wilders erop dat er sprake was van een politiek proces. In hoger beroep was dat wederom een van de belangrijkste punten van de verdediging. Sterker nog: de vraag of Geert Wilders de wet had overtreden met zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraken verdween tijdens de zittingen van het hoger beroep deels naar de achtergrond.

Afgelopen jaar ging de aandacht vooral uit naar een andere vraag: in hoeverre hebben ambtenaren van het ministerie van (destijds) Veiligheid en Justitie – onder leiding van toenmalig VVD-minister Ivo Opstelten – aangestuurd op de vervolging van een politicus uit de oppositie? En hebben zij daarmee een grens overschreden?

Aanvankelijk baseerden Wilders en zijn advocaten zich op een anonieme bron van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Maar in de zomer van 2019 kwamen daar mails bij die RTL Nieuws boven water had gehaald. Wilders hamerde er vervolgens op dat de zaak tegen hem zou worden gestaakt, omdat er geen sprake meer was een eerlijk proces, maar van een ‘pure heksenjacht’.

Het gerechtshof ging hier niet in mee. Wel vroeg het hof bij het Openbaar Ministerie en het ministerie van Justitie en Veiligheid alle correspondentie op over het vervolgingsbesluit in deze strafzaak. Het resulteerde in honderden pagina’s en een maandenlange vertraging van het hoger beroep.

In de stukken is onder meer te lezen hoe topambtenaren van het ministerie van Veiligheid en Justitie in september 2014 wilden meedenken over de vervolging van Wilders. Ze deden suggesties en opperden alvast eventuele verweren die de PVV’er zou voeren.

De aanklagers gaven tijdens een zitting vorig jaar toe ‘verbaasd’ te zijn over de inhoudelijke toon van sommige mails van de ambtenaren. Maar, stelden ze keer op keer: het OM heeft eigenstandig het vervolgingsbesluit genomen. Dat justitieambtenaren onderling mails sturen met suggesties, heeft hun werk niet beïnvloed, aldus het OM.

Welke straf hangt Geert Wilders boven het hoofd?

De rechtbank veroordeelde de PVV-leider in 2016, maar legde geen straf op. De aanklagers in het hoger beroep eisten wel een straf. Wat het OM betreft moet Wilders een boete krijgen van 5.000 euro.

Wat Wilders’ raadsman Geert-Jan Knoops betreft moet Wilders worden vrijgesproken. De oproep tot  ‘minder Marokkanen’ zou geen betrekking hebben op alle Marokkaanse Nederlanders, maar alleen op criminele Marokkaanse Nederlanders en zou in lijn zijn met het bestaande PVV-verkiezingsprogramma.  

Bovendien stelde de verdediging tijdens het hoger beroep meerdere malen: het OM moet niet-ontvankelijk verklaard worden, vanwege politieke bemoeienis. Doordat het ministerie zich ‘in het geheim, op geraffineerde wijze’ heeft ‘bemoeid’ met de strafzaak tegen de politieke opponent heeft het proces ‘onherstelbare schade’ opgelopen, aldus Knoops.

Het Wilders-proces: hoe een simpel strafproces uitgroeide tot een megaproces met wrakingen en verwijten over politieke bemoeienis.

Wel een veroordeling, maar geen straf. Lees hier de overwegingen van de Haagse rechtbank in 2016.  Wat mag je als politicus wel en niet zeggen?

Het hoger beroep tegen Geert Wilders startte in 2018. Toen wraakte hij - met resultaat - de raadsheren van het Haagse gerechtshof. Er zou sprake zijn van willekeur

In 2019 werd de inhoudelijke behandeling hervat. Al snel ging het toen om een andere vraag: was er sprake van politieke bemoeienis? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden