Vondels nicht

Ze liggen hoog opgetast op de groentenkramen, verse ananassen in overvloed. Een paar eeuwen terug waren ze nog een verzamelobject....

Al voor 1535 kwam de eerste ananas naar Europa, waar hij een sensatie werd. De opvallende vorm is te herkennen in ornamenten van gebouwen en in decoratieve kunsten, zoals de zilveren ananasbeker.

De ananas werd in de zeventiende eeuw ook door botanische tuinen en tuinliefhebbers begeerd. Een van hen was Agnes Block, een nicht van Vondel, die vreemde gewassen verzamelde. In 1687 lukte het haar (in een gestookte kas!) als eerste in de Nederlanden een ananas vrucht te laten dragen. Een prestatie waarvoor zij een zilveren gedenkpenning liet slaan. Een schilderij van haar en haar gezin toont op de voorgrond een ananasplant.

De Hortus in Amsterdam kreeg in 1686 ananasplanten uit Suriname. Het jaar daarop kwamen vanuit Curaçao ananassen, die in 1688 en 1689 vruchten kregen.

De ananas is een zogeheten verzamel-schijnvrucht. De plant draagt op een stammetje een rozet van stijve bladeren. Bij rijping worden niet alleen de vruchten zelf, maar ook de dikke bloeiwijze-as en de daarmee vergoeide schutbladen en bloemen vlezig.

In Europa wordt sinds 1830 ananas in kassen gekweekt. Negentiende-eeuwse kookboeken bevatten recepten met ananas, zoals de ananaspunch uit Moderne Kookkunst van François Blom (1891). 'Snijd 1 groote rauwe ananas aan schijfjes, bestrooi ze met bijna een pond suiker en houd de kom, waarin men ze heeft gedaan, goed gesloten. Den volgenden dag kookt men 21/2 ons suiker met 1/2 kan water even op en doet dit met 2 flesschen rijnwijn en 1 flesch champagne op de ananas, laat het nog een paar uur gesloten staan en giet het daarna door een doek.' Uit het Mennonite Community Cookbook ananas-abrikozenjam. Week 500 gram gedroogde abrikozen. Schil een ananas en snijd de 'ogen' uit het vruchtvlees. Giet de zachtgeworden abrikozen af en maal of wrijf abrikozen en ananas tot pulp. Weeg de vruchtenpulp af. Breng dit aan de kook en voeg een gelijke hoeveelheid suiker toe. Kook de massa tot de jam helder en dik is. Doe de jam in schone potten en sluit die af.

Maar een blikje ananas, inclusief sap in plaats van water of wijn, meekoken met zuurkool kan ook. En een schijf rauwe ananas met slagroom is niet te versmaden.

Yvonne Gnirrep

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden