Analyse

Vondeling in het vuilnis lijkt zaak van ‘blinde paniek’; moeder meestal niet meer op te sporen

De vondst van een pasgeboren baby in een vuilcontainer in Amsterdam is niet uniek, maar evenmin alledaags. Een paar keer per jaar wordt in Nederland een baby gevonden, meestal dood. Als het kind nog leeft, probeert de politie de ouders op te sporen, op allerlei manieren. De kans op succes is echter miniem.

In een container aan de Meernhof in Amsterdam Zuidoost is zondagavond een baby gevonden, meldt de politie. Met hulp van de brandweer is het kindje uit de container bevrijd.  Beeld ANP
In een container aan de Meernhof in Amsterdam Zuidoost is zondagavond een baby gevonden, meldt de politie. Met hulp van de brandweer is het kindje uit de container bevrijd.Beeld ANP

Uit de ondergrondse afvalcontainer kwamen eerst wat vuilniszakken. De agenten en brandweerlieden bleven zoeken. Toen hoorden ze gehuil. Een gele Jumbo-tas werd uit de diepte getrokken. In de plastic zak zat een pasgeboren meisje, vermoedelijk niet ouder dan een paar dagen. Schijnbaar ongedeerd.

Op zondagavond was er om 22:40 uur een melding binnengekomen bij de politie: iemand dacht gehuil te horen uit een vuilcontainer aan de Meernhof in Amsterdam Zuidoost. Nadat de agenten en de brandweer de baby hadden gevonden, werd ze met een ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Haar toestand is stabiel. 

En wat nu? Hoe spoor je ouders op die niet gevonden willen worden? En hoe vaak gebeurt zoiets?

Te vondeling gelegd

De afgelopen vijftien jaar zijn 63 vondelingen en babylijkjes gevonden, blijkt uit cijfers van het Nederlands Instituut voor de Documentatie van Anoniem Afstanddoen (NIDAA). Van de 63 waren er 19 te vondeling gelegd, of in elk geval levend aangetroffen. Mogelijk zijn het er in werkelijkheid meer: sommige baby’s worden nooit gevonden. 

‘De meeste vondelingen worden geboren zonder medische hulp en zijn nergens geregistreerd’, zegt Kerstin van Tiggelen, directeur van het NIDAA. ‘In veel gevallen worden bloedverwanten nooit opgespoord. In principe gaan we ervan uit dat een kind dat te vondeling wordt gelegd, ook bedoeld is om gevonden te worden. Maar in dit geval lijkt het blinde paniek.’

De Amsterdamse recherche is na de vondst zondag meteen een onderzoek gestart en is op zoek naar getuigen en camerabeelden uit de buurt. ‘We zoeken ook naar aanwijzingen in de vuilcontainer’, zegt een woordvoerder van de politie. Waarschijnlijk wordt er binnenkort een signalement van de baby gegeven: als zij opvallende uiterlijke kenmerken heeft kan dat een aanknopingspunt zijn. 

Pigmentvlek

In 2014 werd in Amsterdam Nieuw-West ook een baby in een ondergrondse afvalcontainer gevonden. Ook toen belde een vrouw uit de buurt omdat ze gehuil had gehoord. Het ging om een lichtgetint meisje van 10 tot 20 dagen oud met een paar opvallende kenmerken. Op haar billen zat een grote pigmentvlek. Haar beide ringvingers waren door een afwijking permanent gebogen. Ze droeg een wit rompertje met de opdruk ‘I love Opa’. Het meisje had waarschijnlijk een hielprik gehad, te zien aan een kras op haar hiel en een pleister met een schildpad erop. 

Al die aanknopingspunten hadden de zoektocht naar de ouders moeten bespoedigen, samen met nog één belangrijke aanwijzing: de luier die het meisje droeg was door Pampers maar aan vier verschillende ziekenhuizen geleverd. Ondanks het duidelijke signalement lieten de ziekenhuizen weten geen informatie te hebben. Hoogstwaarschijnlijk zat het medisch beroepsgeheim het zorgpersoneel dwars. 

De zaak van dat meisje kwam aan bod in Opsporing Verzocht, dat onder meer een compositietekening toonde van een naar schatting 30 jaar oude getuige, een man die op dat tijdstip in een auto vlak bij de container had gezeten. De tientallen tips leverden niets op. De politie deed nog een uiterste poging door de deuren langs te gaan van honderden ouders die net een kind hadden gekregen. Ook dna-verwantschapsonderzoek haalde niets uit. Het meisje werd ondergebracht bij een pleeggezin en haar ouders zijn – voor zover bekend – nooit gevonden. 

Strafbaar

Het is in Nederland strafbaar om een baby te vondeling te leggen. ‘Omdat je een mens in een hulpeloze toestand achterlaat’, zegt Van Tiggelen. ‘En omdat je het onmogelijk maakt om iemands herkomst te achterhalen.’ 

Er zijn in Nederland acht zogenaamde vondelingenkamers van Stichting Beschermde Wieg. Daar kan een moeder anoniem een kind achterlaten in een veilige omgeving. Zodra ze de ruimte verlaat, gaat er een signaal naar een hulpverlener. Als de moeder wil kan ze haar naam achterlaten in een verzegelde envelop die naar een notaris gaat. Op die manier kan het kind ooit achterhalen wie de ouders zijn. 

De moeders die afstand doen van een kind vallen grofweg uiteen in twee groepen, volgens het NIDAA. Een deel is door misbruik of incest zwanger geworden. De andere groep bestaat uit vrouwen die hun zwangerschap verdringen of geheimhouden, vaak uit angst voor de partner. In bijna alle gevallen gaat het om jonge vrouwen, meestal tussen de 17 en 26.

‘Het roept in de omgeving natuurlijk vragen op als een vrouw vergevorderd zwanger is en daarna geen kind blijkt te hebben’, zegt Van Tiggelen. ‘Meestal wordt het dan afgedaan als een miskraam en is de kous daarmee helaas af.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden