Von Kleist op de Barre-Land-manier

Het duizelt je even van alle namen, aan het begin. 't Barre Land stelt voor: de familie Schroffenstein. Of preciezer: twee takken van een familie, zoals die de Duitse romanticus Heinrich von Kleist voor ogen stond in zijn stuk uit 1802 dat hij noemde naar deze familie....

Karin Veraart

'Die daar met die stippeltjes is Jeronimus', introduceert dan de ene acteur een personage in zwartwit-gespikkeld overhemd. Op dat moment moet je als publiek er nog echt even inkomen maar al snel tekenen de contouren van deze tragedie zich helder af. Twee takken dus, een met aan het hoofd Rupert (Graaf van Schroffenstein van het huis Rossitz), de ander aangevoerd door Graaf Sylvester (huis van Warwand). Het stuk speelt in Schwaben, zuidelijk Duitsland zoals wij het nu kennen, en tussen de families ligt een berg, een grot en weelderige natuur. Maar echt gescheiden worden zij door een vete, die wordt gevoed door een onzalig verdrag: mocht een van de takken uitsterven, dan gaan bezit en vermogen over op de andere. Angst, wantrouwen, misverstand en erger zijn het gevolg.

Heinrich von Kleist (1777-1811) schreef De familie Schroffenstein toen hij 21 jaar oud was en zeer onder de indruk was van het werk van zijn held Shakespeare. Zijn tragedie heeft overeenkomsten met Romeo en Julia - ook onder de Schroffensteins bevindt zich een paartje dat met hun liefde denkt muren tussen families te kunnen slechten - maar draagt even zo goed kenmerken van de aloude Griekse drama's in zich. Hoe dan ook, Von Kleists tijdgenoten konden het niet waarderen; erkenning van zijn werk kwam pas na de zelfmoord van de auteur.

't Barre Land heeft hem nu in de armen gesloten, zij het kennelijk ook niet zonder slag of stoot. In hun zoektocht naar een definitieve vorm werd de première uitgesteld en zo af en toe maken ze het publiek ook deelgenoot van dat 'onderzoeksproces': door een commentaartje bij een van de personages, of bij de vertaling van een begrip (wat betekent dat nu eigenlijk, natuurlijke zoon?), of in een sporadisch onverbloemde verstrikking in Kleists woordenstroom. Dat stoort overigens allerminst; de vertaling van de vijf bedrijven in vijfvoetige jambes in helder, mooi taalgebruik dwingt om te beginnen respect af en de manier waarop ze hun publiek erbij betrekken komt de levendigheid van het stuk ten goede.

Maar in de zoektocht naar de denkbeelden van de auteur - en redenen om zijn werk te willen opvoeren - stuitten ze, aldus het begeleidende boekje, op een schrijver met een 'profetische blik', wiens ideeën aansluiten op de huidige, verwarrende tijden van vijanddenken en zelfvervreemding. En die hang naar het brengen van 'actueel theater' doet wel wat vergezocht aan .

Gelukkig hebben deze bevindingen toch maar weinig weerslag gehad op de enscenering, afgezien van enkele raadselachtige Britse radioberichten over bijvoorbeeld de recente terreurconferentie in Madrid. Hebzucht en blinde afgunst, gepaard aan vertwijfeling en zelfbevraging zijn, ook bij Von Kleist, tot nadenken stemmende, universele gegevens - als vanouds goed voor een pittige theateravond. En dat is het geworden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden