Column

Von der Dunk: 'Schoonmaken is slechts voor blanken'

Als individueel burger mag je tot op bepaalde hoogte discrimineren, schrijft Thomas von der Dunk. 'Ook Brabanders zijn niet verplicht hun vriendenkring voor protestanten, vijftigplussers of Limburgers te openen. Maar een bedrijf opereert in de publieke ruimte, en moet dat dus wel.'

Beeld anp

'Slegs vir blankes' - 'Slechts voor blanken'. Zo luidde tijdens de Apartheid in Zuid-Afrika het hatelijke opschrift op tal van bordjes die aan deuren van restaurants en op bankjes in parken waren vastgemaakt. Op Internet valt zelfs met even googelen een plaatje te vinden waar bij een openbaar fonteintje blanken (links) en kleurlingen (rechts) gescheiden werden.

De bordjes vormden de meest zichtbare uiting in de publieke ruimte van de alledaagse discriminatie door een door en door racistisch regime, waartegen Nederland in de jaren tachtig politiek te hoop liep. De Europese variant zullen bejaarde Nederlanders zich ook nog vast uit het eigen straatbeeld herinneren: 'verboden voor joden', of, iets vriendelijker geformuleerd, 'joden niet gewenst'.

Discriminatie op grond van ras of herkomst: in reactie op de multiculturele correctheid van voorheen lijkt het constateren daarvan inmiddels het grote taboe geworden. Anders valt niet de geringe opwinding te verklaren die de personeelsadvertentie van het schoonmaakbedrijf Budget Cleaning Brabant teweeg heeft gebracht: 'slegs vir blankes'.

Eigenaar Wesley de Laat, zo berichtte de Volkskrant dinsdag, wil alleen 'echte Hollanders', want: 'Wij zijn een Hollands bedrijf met Nederlandse werknemers'. Toelichting: 'Of het nou Polen zijn of Turken, Marokkanen of Bulgaren, het zijn geen echte Nederlanders' - en dus komen ze er niet in. Ook 'allochtone klanten bellen maar een ander bedrijf'. Of hij onder echte Nederlanders ook joden verstaat - zeventig jaar geleden deed men dat een tijdje niet - vertelde hij er niet bij.

'Van Hollandse bodem'
Voor alle duidelijkheid: hij bedoelt kennelijk niet dat hij geen illegalen aanneemt, of slechts werknemers met een Nederlands paspoort. Wat het selectiecriterium vormt om 'echt Nederlanderschap' vast te stellen, blijft onduidelijk. Vier lelieblanke, uit de Nederlandse polderklei getrokken grootouders, zonder enig buitenlands - Duits, Belgisch - bloed? De toevoeging in de advertentie dat 'wij altijd op zoek zijn naar de beste werknemers van HOLLANDSE bodem!' lijkt dit te suggereren.

Gaat hij schedelmetingen verrichten, een beproefde methode van weleer? Of moet iemand gewoon naar een oer-Hollandse naam luisteren om bij De Laat werkzaam te mogen zijn? In dat geval hoort een bedrijf dat zich Budget Cleaning noemt, ook niet in onze contreien thuis, en dient een directeur die Wesley heet om te beginnen zichzelf te ontslaan. Trouwens: sinds wanneer bevindt Brabant zich op HOLLANDSE bodem?

Twee dingen aan de zaak - en dat maakt dat gebrek aan opwinding in het licht van het luidruchtige Nederlandse Anti-Apartheidsverleden zo opvallend - zijn verbijsterend: dat De Laat openlijk een discriminerende advertentie plaatst (en dat deze door bepaalde kranten wordt geaccepteerd) en dat hij het discriminerende karakter ervan stug ontkent.

Maar als dít geen discriminatie is, wat is dat dan wel?

De Laats eerste argument: 'Ik mag zelf bepalen wie voor mij werkt'. Zijn tweede: hij bedient slechts een vraag van de markt - klanten willen geen allochtonen in huis. Met Wilders, zo liet hij bij Pauw & Witteman weten, wilde hij niet vergeleken worden. Hij stemde 'zelfs niet eens VVD'.

Andere aanpak Rotterdam
In Rotterdam, waar hij binnenkort een filiaal hoopt te openen, zou hij het overigens anders aanpakken. Een vestiging onder dezelfde Engelse naam? Dan snap ik wel dat hij geen VVD stemt, want ginds krijgt hij dan vast mot met de plaatselijke partijafdeling, die daar onlangs campagne voerde onder de leus 'In Rotterdam spreken we Nederlands'.

In Rotterdam, zo wilde De Laat benadrukken, is hij, gezien de anders samengestelde klantenkring - de allochtone markt is hier te groot om zomaar links te laten liggen, zullen we maar zeggen - nadrukkelijk op zoek naar een allochtone medewerker. Citaat uit de Volkskrant: 'Er wonen daar veel mensen met verschillende nationaliteiten, die willen wij de kans geven bij ons te werken in plaats van de criminaliteit in te gaan'.

En in Brabant? 'Hier niet'. Vooral in Deurne zullen juweliers deze laatste opmerking met belangstelling hebben genoteerd.

Wat De Laats argumenten betreft: wij maken een onderscheid tussen de publieke en de particuliere sfeer. Als individueel burger mag je tot op bepaalde hoogte discrimineren: ook Brabanders zijn niet verplicht hun vriendenkring voor protestanten, vijftigplussers of Limburgers te openen. Maar een bedrijf opereert in de publieke ruimte, en moet dat dus wel.

Dominant VVD-denken
De Laats opmerking over de VVD maakt opnieuw duidelijk hoe dicht die partij in haar denken de facto op de PVV staat. En het dominante VVD-denken valt ook anderszins niet van deze legitimatie van discriminatie los te zien: de markt staat bij alles centraal - en de markt kent geen moraal.

We zien dat ook op internationaal vlak, waar Nederland eveneens 'marktconform' opereert: is er vraag naar brievenbusmaatschappijen of belastingparadijzen, dan leveren we die. Oekraïne? De belangen van bollenboeren, die een afzet op de Russische huisvrouwenmarkt te verdedigen hebben, wegen zwaarder dan het volkenrecht. En volgens de Uri Rosenthal-doctrine - en vooraanstaand VVD-filosoof, zoals U weet - zijn we alleen maar lid van de EU om onze aardappels makkelijker te kunnen verkopen.

De koopman heeft het overal van de dominee gewonnen - niet omdat hij slecht is maar omdat hij letterlijk zonder geweten is: goed is, wat goed verdient. En elke burger weet zelf wel wat het beste voor hem is, om Halbe Zijlstra in De Volkskrant van vrijdag te parafraseren.

Voor het morele tegenwicht moest men het ooit van de Kerk hebben. Maar die staat in katholieke streken, zeker nu intussen ook gluurbisschop Gijsen volledig van zijn voetstuk is gevallen, in lager aanzien dan ooit.

Thomas von der Dunk is columnist voor Volkskrant.nl

 
Twee dingen aan de zaak zijn verbijsterend: dat De Laat openlijk een discriminerende advertentie plaatst (en dat deze door bepaalde kranten wordt geaccepteerd) en dat hij het discriminerende karakter ervan stug ontkent.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden