Von der Dunk: 'CDA brengt mensenoffer om Rutte-rechts te redden'

Opiniepeilingen laten er weinig twijfel over bestaan: zowel een grote meerderheid van de kiezers als meer specifiek van de CDA-aanhangers vindt dat Maxime weg moet en Mauro moet blijven. Het omgekeerde dreigt nu te gebeuren, en dat is precies het morele kernprobleem van het CDA, meent Thomas von der Dunk.

Mauro Manuel Beeld epa

Ik kon op het fameuze - het volgende fameuze - partijcongres gisteren meestal moeiteloos voorspellen hoe het pleidooi van de volgende gereedstaande spreker zou uitvallen, net als vorig jaar.

Net als toen waren er de gladde strebers, strak in het pak, van het type regels-zijn-regels, waarvan je al voor ze hun mond opendeden precies wist wat ze gingen zeggen. De meest onsympathieke hork hunner die in Nieuws-uur in beeld kwam legde de schuld uiteraard geheel bij scheurmakers als Ferrier en Koppejan: Die Partei hat immer recht. Het moest maar eens uit zijn met dat gedonder, het CDA had vorig jaar met tweederde meerderheid voor het PVV-huwelijk gekozen.

Als het CDA die lijn kiest, kan het beter de C, en D en de A uit de eigen naam schrappen, opdat de dan resterende voortaan ook de lading dekt.

Bouwmaffia
Elco Brinkman, parlementair aanvoerder van de bouwmaffia en onmisbaar steunpilaar voor Rutterechts in de Eerste Kamer, probeerde het voor de camera's nog even met: wij van de uitzettingscoalitie hebben echt óók wel een geweten - maar juist dat is de vraag.

In ieder geval Verhagen is er dan bovenmatig goed in geslaagd om dat al die decennia dat hij in de politiek zit te verbergen, afgezien van die hysterische huilbui in het bijzijn van zijn vader - ooit zelfs voor de Maastrichtse KVP te corrupt om glanzend carrière te maken, dus dat wil wat zeggen - vorige herfst.

En uiteraard zagen we ook weer even Jack de Vries in beeld, de overspelige JSF-lobbyist, die nog altijd op een herkansing hoopt: de tweede nagel aan de doodskist van een partij die graag een - voor een civil society inderdaad onmisbaar - moreel appèl op burgers wil doen.

Dat dat niet met elkaar te rijmen valt, heeft helaas ook Ruth Peetoom onvoldoende beseft, toen zij hem recentelijk vroeg plaats te nemen in een nieuwe partijgrondslagencommissie. Ik bedoel: óf je doet aan normen en waarden, óf je doet aan Jack de Vries. Zo ingewikkeld is dat toch niet?

Maar de meeste sprekers op het CDA-congres waren fatsoenlijke gewone leden, doorsneeburgers in hun alledaagse kloffie, die oprecht verbolgen en verontrust waren over de Haagse gang van zaken, omdat wat er nu staat te gebeuren zo haaks staat op hun humane drijfveren en de idealen waarvan ze met Willem Aantjes hoopten dat hun partij daar pal voor zou staan: voor basale medemenselijkheid - genade voor in beton gegoten recht.

Draaikont
Gerd Leers, ooit gerespecteerd burgemeester, nu vanwege zijn politieke rehabilitatiedrang ministerieel draaikont bij uitstek, zich na elke eigen onverwachts redelijke uitspraak opnieuw met grenzeloos masochisme op last van Rutte bij Wilders excuserend, bestond het de avond tevoren te zeggen dat hij heel graag van de CDA-leden wilde horen waar precies de pijn zat. Nu, precies daar.

Hoe je dit soort woorden überhaupt uit je strot kunt krijgen. Laat nu net Jacobine Geel, voorzitster van de zoëven genoemde grondslagencommissie, dezer dagen op de meest waardevolle kern van de christelijke cultuur en het christen-democratisch gedachtegoed hebben gewezen: compassie. Auw!

Natuurlijk leefden Leers en fractiewoordvoerder Knops erg met Mauro mee, en omarmden zij graag elk voorstel om te kijken of er in toekomstige gevallen anders gehandeld kon worden.

Alsof het om een ingewikkeld pensioenakkoord ging, met een onsje meer of minder voor deze of gene, en niet om de meest elementaire menselijke zijnsvraag: is er voor jou plaats in onze wereld of niet. Hier wordt de toekomst van een mens geofferd om de nieuwe PVV-goden te behagen.

Een maand geleden meende het CDA dat er, met het voorzichtige weerwoord dat Van Haersma Buma bij de Algemene Beschouwingen eindelijk aan Wilders durfde te geven, licht aan het eind van de tunnel gloorde. Maar zolang het CDA zich feitelijk laat gijzelen door Geerts vreemdelingenhaat en Maximes regeergeilheid, blijft de tunnel onmetelijk lang.

Bizarre voorstellen
Het is de angst om dat te onderkennen, omdat dat nu direct tot hevige interne conflicten zou leiden, die tot al die bizarre voorstellen van de afgelopen dagen heeft gevoerd die poogden zowel Mauro als het bekraste gezicht van het CDA als de Rutte-rechtse coalitie te redden, zoals de suggestie voor een studiebeursaanvraag, vanuit Angola te doen. Maar zoals Ferry Mingelen zei: wil Mauro wel gaan studeren om het CDA te redden?

Of en hoe dat laatste nog kan, is inderdaad een diepgravende studie waard, maar ik vrees dat zelfs de meest briljante politicoloog geen andere uitkomst zou weten dan: blaas morgen én dit Wilderskabinet én de loopbaan van Verhagen op.

Intussen zal de lezer opvallen dat deze column vooral gaat over het CDA, en niet over de grootste regeringspartij, die natuurlijk evenzeer verantwoordelijk is, de VVD. Het antwoord is simpel: een humanitair appèl op déze in haar eigen denkbastions opgesloten VVD is momenteel zinloos. Dat kun je dan net zo goed doen op de Berlijnse Muur.

Maar één vraag zal toch ook Rutte zich moeten stellen: hoe valt zijn benepenheid te rijmen met zijn eigen verkiezingsprogramma, waarin iedereen welkom wordt geheten die onze normen omarmt en zelf iets van zijn leven poogt te maken, en met zijn daaruit indertijd voortvloeiende lofzang op het voor de hele wereld openstaande New York.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van vk.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.