Von der Dunk & Brussen

Het argument waarmee de VVD de Vrijdenkersruimte in de Tweede Kamer heeft opgedoekt, is een leugen, zegt Thomas von der Dunk. En Bert Brussen is het nu eens helemaal met hem eens: 'VVD, CDA en PVV hebben de vrijheid van meningsuiting op slot gedraaid.'

Thomas von der Dunk

De VVD heeft onlangs haar Vrijdenkersruimte, een gemeenschappelijk initiatief van Mark Rutte met de toenmalige medeoppositiepartij PVV waarmee zij de oude linkse politieke correctheid wilden hekelen die allang door een nieuwe rechtse is vervangen, in de Tweede Kamer opgedoekt. U weet wel: die plek waarin bedreigde producten van het vrije denken, zoals de prenten die de fijnzinnige cartoonist Gregorius Nekschot op arrestatie, en de film Fitna die de miskende grote cineast Geert Wilders vooral op verveeld gegaap kwam te staan, als hoogstaande voortbrengselen van het menselijk vernuft werden gekoesterd.


De VVD maakt het ons nu onmogelijk daarvan nog langer te genieten. De tentoonstelling is deze zomer stilzwijgend ontmanteld. Het officiële argument: 'Er waren al anderhalf jaar geen nieuwe werken meer aangeboden.'


Dat is een leugen. Zo is door een van de laatste verlichte VVD-partijleden afgelopen maanden herhaaldelijk voorgesteld de door VVD- en PVV-toedoen verboden Willem Arondéuslezing van ondergetekende hier een plaatsje te geven. De initiatiefnemer kreeg op dat voorstel niet eens antwoord - noch van de fractieleider, noch van de premier.


Los daarvan had de fractie, als die haar roeping serieus had opgevat, ook zélf actief stappen ter aanvulling van de collectie kunnen zetten.


Bijvoorbeeld door de 5 mei-toespraak van Rob Riemen aan de Utrechtse Universiteit op te nemen, die de PVV in de Utrechtse Staten wilde verbieden, of zijn boekje over het nieuwe fascisme, dat de PVV in de Brabantse Staten bewoog de subsidie voor het vermaarde Nexusinstituut te willen schrappen. En de door onze mederegeerpartij nog vijftienhonderd jaar na publicatie met een veto bedreigde Koran had natuurlijk een ereplek verdiend.


Het maakt duidelijk hoe weinig de PVV zich het motto van Rosa Luxemburg heeft eigen gemaakt: vrijheid is vooral de vrijheid van andersdenkenden.


En het maakt duidelijk hoezeer de VVD doodsbang is om die andere partij met het woord vrijheid in haar naam, te schofferen. Omwille van het regeergemak. Want anders was die Vrijdenkersruimte sinds de rechtse machtsovername van 2010 tot de nok gevuld met bedreigde linkse vrijdenkersproducten.


Bert Brussen

Het format van deze rubriek laat het niet echt toe, de heer Von der Dunk en ik worden geacht de degens te kruisen, maar ik vrees dat ik het moeilijk met zijn woorden oneens kan zijn.


Sinds het definitieve sluiten van de Vrijdenkersruimte kan ik in elk geval met geen mogelijkheid meer met droge ogen beweren dat er nog een liberale wind door de fractiekamers van de VVD waait. Laat ik mij dan maar bij wijze van uitzondering achter mijn opponent scharen om de teloorgang van de vrije meningsuiting te bewenen.


Toen Mark Rutte zijn Vrijdenkersruimte opende, sprak hij nog de dramatische woorden: 'De vrijheid van meningsuiting is sluipenderwijs onder druk komen te staan. En helaas moet ik constateren dat het CDA daarvoor verantwoordelijk is.'


Harde maar ware woorden die destijds noodzakelijk waren. Natuurlijk wilde Rutte ook graag met de ouders van Van Gogh op de foto, zoals Theodor Holman destijds al constateerde, maar toch: het signaal was duidelijk. Die Vrijdenkersruimte was een even noodzakelijk als droevig symbool van een democratie die het begrip 'vrijheid' maar niet kan bevatten.


De rest is geschiedenis: het CDA, volgens Rutte 'verantwoordelijk voor het onder druk zetten van de vrijheid van meningsuiting', ging met Rutte regeren. In ruil daarvoor moest de handtekening onder het voorstel tot afschaffen van het verbod op godslastering worden verwijderd, kreeg gedoogpartner PVV kritiekloos de ruimte onwelgevallige lezingen en meningen te censureren en was er voor andere onderdrukte (linkse) meningen die niet in het VDD-straatje pasten ineens geen ruimte meer in de Vrijdenkersruimte.


Het moge duidelijk zijn: de liberale partij VVD heeft de vrijheid in de uitverkoop gezet.


Het is ironisch dat de symbolische waarde van het sluiten van de Vrijdenkersruimte nog groter is dan het openen er van: de VVD heeft samen met het CDA en de PVV de vrijheid van meningsuiting op slot gedraaid en de sleutel weggegooid. Naar de sleutel is het waarschijnlijk nog lang zoeken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden