Volwassen problemen, kinderachtige politiek

In Den Haag kan een mens moe worden van de herhaalde interpellatiedebatjes tussen premier Balkenende en Femke Halsema. Maar in Amerika ga je dat nog missen....

Philippe Remarque

Het Congres debatteert zelden rechtstreeks. Het is daar eerder een ritueel deponeren van stellingen. Dus was iedereen opgetogen over president Obama’s optreden op de heidesessie van de Republikeinse Congresleden, vrijdag in Baltimore. Eindelijk zeiden Obama en zijn felste critici elkaar in het gezicht waar het op stond.

De helpers van Obama hadden erop aangedrongen camera’s toe te laten, en dat pakte goed uit voor hun baas. De retoriek is in de Amerikaanse politiek en media op het hysterische af, maar heeft veel invloed. De termen ‘doodscommissies’ en ‘staatsovername van de gezondheidszorg’ hebben daardoor de steun voor Obama’s zorgplan ondermijnd. Ook al zijn ze bezijden de waarheid, en steunen de Amerikanen volgens peilingen wel de losse onderdelen van de hervorming.

In Baltimore kreeg Obama zijn kans. Hij legde uit dat zijn plan centristisch is. ‘Maar als je hoort hoe sommigen van jullie de wet aanvallen, zou je denken dat het een of ander bolsjewistisch complot is.’ Die zat.

De Republikeinen konden de president op hun beurt wijzen op diens gebroken beloften en boekhoudtrucs.

Maar verheldering van het politieke debat is op zich niet voldoende voor het oplossen van Amerika’s grote problemen. Nu Obama zijn ‘supermeerderheid’ kwijt is, heeft hij de Republikeinen nodig om wetten erdoor te krijgen. Zulke samenwerking hoort bij Washington. Reagan deed het, en Clinton ook. Maar de huidige polarisatie maakt het moeilijk.

Obama analyseerde zelf waarom dat waarschijnlijk zo blijft. ‘Velen van jullie zijn politiek kwetsbaar in je eigen partij als je voor een regeringsplan stemt. Jullie hebben jezelf weinig ruimte gegeven voor onderhandelingen met mij, omdat je aan je kiezers hebt verteld dat die vent allerlei krankzinnige dingen doet die Amerika kapot maken.’

Dat klopt. Republikeinse kandidaten moeten binnenkort een soort conservatieve ‘zuiverheidstest’ afleggen. En zodra Congresleden iets naar het centrum bewegen, krijgen ze een rechtsere kandidaat tegenover zich in de voorverkiezingen voor hun zetel.

Maar nog belangrijker is dat de Republikeinse blokkade van Obama gewoonweg slimme politiek is. Als de partij nee blijft zeggen en zo Washington verlamt, geven kiezers de regerende partij de schuld. Werken de Republikeinen met Obama samen, dan wordt de president weer populairder en doen zij het slechter bij de Congresverkiezingen in november.

Dus Obama kan pleiten wat hij wil, het blijft politiek onaantrekkelijk de handen ineen te slaan. Ook al vinden de Republikeinen dat de stijgende kosten van de gezondheidszorg moeten worden beteugeld, zodra Obama iets in die richting voorstelt, roepen ze dat de president van oma moet afblijven.

‘Zo werkt onze politiek helaas op het moment. De eerste vraag is: hoe maken we het volk bang voor de tegenpartij’, zei Obama over beide zijden. ‘Het is allemaal tactiek, niet het oplossen van problemen.’

En dat is misschien wel de grootste teleurstelling van Obama’s eerste jaar: in tegenstelling tot wat hij beloofde, blijft Amerika kampen met volwassen problemen en een kinderachtige politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden