Volop macht, en toch trekt één van Nederlands oudste lokale partijen de stekker eruit

Margriet Oostveen in Aalsmeer

Wat het einde van een oude lokale partij over gemeentepolitiek zegt

Eén van de oudste lokale politieke partijen van Nederland trok vorige week na vijfendertig jaar de stekker eruit. Terwijl Aalsmeerse Belangen de afgelopen acht jaar meer raadszetels dan ooit had en twee van de vier wethouders in de gemeente levert.

Je mag niet zeggen dat ze zichzelf opheffen, want dat doen ze formeel niet. Aalsmeerse Belangen 'zal niet meedoen' aan de gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar. Een voortijdig debacle, nogal in lijn met meer recente somberheid over gemeentepolitiek.

Dus ik bel en mail bestuur, wethouders, de zeskoppige fractie stuk voor stuk. Allen hebben 'geen behoefte' te reageren. Op hun website staat dat het bestuur van Aalsmeerse Belangen 'op basis van een groot aantal gesprekken' heeft moeten vaststellen 'dat het niet mogelijk is om voldoende verkiesbare kandidaten te vinden' voor de komende verkiezingen.

Een rondgang van NRC langs 75 partijen in 35 steden wees begin december uit dat de helft de kandidatenlijst met moeite rond krijgt. En in Trouw stelde hoogleraar bestuurskunde Arno Korsten vorige maand dat de helft van de gemeenteraden ondermaats presteert. Trouw beschreef die gemeenteraden nog net niet als hooligans, met een 'harde kern' van vijftien gemeenten met interim-burgemeesters, waar de sfeer verziekt zou zijn.

Aalsmeer hoort daarbij. In 2015 stapte burgemeester Jobke Vonk-Vedder (CDA) hier op, omdat ze de gemeenteraad niet in het gareel kon houden. Waarnemer Jeroen Nobel (PvdA) gaf opdracht voor een onderzoek naar de bestuurscultuur. Bas Eenhoorn (VVD) rapporteerde verstoorde persoonlijke verhoudingen en onvoldoende leiderschap en bereidheid tot samenwerking. Plus veel 'oud zeer', dat maar niet weg wil.

Leeuw met aal: het wapen van Aaslmeer. 'Behoud wat gij hebt.'

Twee fractieleden van Aalsmeerse Belangen gaan nu door pure pech niet verder: een noodlottig ongeval, ernstige ziekte. Maar ook zien 'diverse kandidaten' het volgens de eigen persverklaring niet meer zitten, omdat 'de uiterst moeizame verhoudingen' in het gemeentebestuur 'te veel energie en motivatie' van hen vergen. De fractievoorzitster zelf zit overspannen thuis.

Ik rijd naar de woonark van Jan Daalman, politiek verslaggever van de online nieuwssite Aalsmeer Vandaag. Is bevriend met raadslid Frits Nisters van Aalsmeerse Belangen, die er volgens hem ook geen zin meer in heeft. Ik vraag wie elkaar in het dorp het meeste haten. Het antwoord luidt: de lijsttrekkers van alle oppositiepartijen, vooral wethouder Gertjan Van der Hoeven van Aalsmeerse Belangen en zijn vorige maand opgestapte raadslid Dick Kuin. Die gaat met zijn zetel door als Fractie Kuin.

Dick Kuin gebaart me behulpzaam naar de smalle parkeerplaats voor zijn huis, zodat ik niet met auto en al de sloot in donder. In het oude Aalsmeer liggen de huizen op eilandjes tussen vaarten en de Westeinderplassen. Elk met een eigen bruggetje, ieder voor zich.

Dick Kuin, ex-raadslid Aalsmeerse Belangen.

Hetzelfde Aalsmeerse Belangen dat nu geen kandidaten kan vinden, liet toen ze vorige maand nog kandidaten zocht aan Dick Kuin weten dat hij niet meer op de lijst zou komen. Hem werd verweten te veel zijn eigen ding te doen. Kuin, die een dag later opstapte, kijkt nog steeds verbluft.

Aalsmeerse Belangen werd in 1982 opgericht door een groep kunstenaars en architecten en hij zat daarbij. Na jaren in het buitenland kwam Kuin in 1994 in de gemeenteraad. Dick Kuin voerde met Gertjan Van der Hoeven de coalitieonderhandelingen van 2010, waarbij ze de VVD voor jaren buitenspel zetten. Nog steeds trots: 'Wij sloegen met de vuist op tafel en hebben gewonnen. En daarna sloten we geen compromissen.'

Dit is het 'oud zeer' uit het rapport-Eenhoorn. Elkaar wat gunnen was er sindsdien niet meer bij, erkent Dick Kuin. De coalitie van Aalsmeerse Belangen en CDA heeft een meerderheid van één zetel in de raad en drukt graag besluiten door. Dit tot woede van met name VVD.

Waarnemend burgemeester Jeroen Nobel. Foto Foto Aalsmeer Vandaag

Waarnemend burgemeester Jeroen Nobel heeft aan de telefoon wel een verklaring voor het geruzie in Nederlandse gemeenteraden: de Wet dualisering gemeentebestuur uit 2002, die de wethouders uit de gemeenteraad haalde. Dat moest de gemeentepolitiek weer doen floreren. 'Maar als daarvóór een voorstel waar je tegen was werd aangenomen', zegt Nobel, 'dan schakelde je even om, om er samen alsnog het beste van te maken.'

Nobel zegt: 'De politiek is leidend geworden, ja. En dat een gemeenteraad samen met het college dingen doet omdat die goed zijn voor iedereen, werd overal zeldzamer.'

Politiek werd lokaal zo leidend, dat steeds minder mensen er hun vingers aan willen branden.

Meer over