Volmaakt ouderschap bestaat niet

 

Beeld anp

Je kunt er bijna de klok op gelijk zetten. Eens in de zoveel tijd weet de wetenschap ons te vertellen hoe schadelijk de crèche is voor de kinderziel. Dit keer was het de beurt aan Carolina de Weerth, onlangs te Nijmegen benoemd tot hoogleraar in de 'psychobiologie van de vroege ontwikkeling'.

In een interview met de wetenschapsbijlage zei ze afgelopen zaterdag dat baby's het eerste jaar thuis veel beter af zijn. Omdat ze op de crèche voortdurend vreemde gezichten zien en minder aandacht krijgen, maken ze er beduidend meer stresshormonen aan. En zo'n 'onafgebroken hoog stressniveau' in het cruciale eerste jaar heeft gevolgen in het latere leven.

'Gedragsproblemen, ziektes, criminaliteit, burn-outs, depressies; hoeveel kun je daarvan voorkomen als het stresssysteem van jonge kinderen zo sterk mogelijk wordt gemaakt door optimale zorg in het eerste jaar?' Daarom pleit ze voor uitbreiding van het ouderschapsverlof naar twaalf maanden - naar eigen inzicht onderling te verdelen tussen mams en paps.

Zo'n hooggeleerde onheilstijding gaat er natuurlijk wel in - helemaal in een land waarin de termen 'dumpen' en 'crèche' nog altijd onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

'Ik ben blij dat dit geluid weer mag klinken', jubelde ene M.L.Cuijpers twee dagen later in de brievenrubriek. In schrille kleuren schetste de auteur hoezeer baby's te lijden hebben op het dagverblijf. 'Ik heb als oudere heel veel kinderen gezien die naar de crèche werden gebracht met drie maanden. Ik zag hun verschrikte, gestreste oogjes.' Ook op Het Moederfront, blog voor de geharnaste thuisblijfmoeder, klonk er gejuich. 'Het advies van Carolina de Weerth is een steun in de rug voor ouders die er bewust voor kozen hun baby fulltime thuis op te voeden en te verzorgen.'

Hebben deze critici een punt? Zeker. Zo mag het ouderschapsverlof wat mij betreft gerust langer duren dan de schamele periode die onze overheid nu in de aanbieding heeft. Dat baby's gebaat zijn bij vertrouwde gezichten lijkt me al even evident. En het blijft beschamend dat te weinig Nederlandse crèches het kwaliteitspredikaat 'goed' verdienen. Trouwens, waarom kinderopvang anno 2015 geen basisvoorziening is - net zo vanzelfsprekend als pakweg onderwijs en gezondheidszorg - vermag ik niet te doorgronden.

Maar dat onze crèches bij wijze van spreken kweekplaatsen zijn voor potentiële criminelen, depressieven, gedragsgestoorden en burn-outlijders? Omdat je kind er meer stresshormonen aanmaakt dan het thuis zou doen? Mocht er onderzoek bestaan waaruit dit bikkelhard blijkt, dan buig ik eerbiedig het hoofd. Maar voorlopig blijf ik het causale verband nog even betwijfelen.

In hetzelfde interview meldde de hoogleraar dat ze een correlatie heeft ontdekt tussen stress bij zwangere vrouwen en de latere gezondheid van het kind dat ze draagt. Zulke baby's hebben meer last van luchtwegaandoeningen, meer huidproblemen, kennen minder weerstand. De Weerth vindt het 'een sterke aanwijzing' dat we ook de 'geestelijke gezondheid' van zwangeren goed in de gaten moeten houden. 'Je zou daarop kunnen screenen tijdens de zwangerschap, en ongeruste moeders indien nodig hulp aanbieden van psychologen.'

Interessant, evenzogoed, hoezeer De Weerths boodschap naadloos past in de trend om alles rond zwangerschap en opvoeding te problematiseren. Om een of andere reden groeide ouderschap - welbeschouwd de normaalste zaak van de wereld - uit tot iets dat permanente waakzaamheid en professionele ondersteuning verdient. En het treurige is: ouders zijn er nog collectief in gaan geloven ook.

Enkele jaren geleden beschreef de Franse filosofe Élisabeth Badinter het verschijnsel al in haar alleraardigste (helaas niet vertaalde) boekje Le conflit. Tot haar enorme ergernis raakte zelfs in Frankrijk de nonchalante opvoedstijl uit de gratie. Ook de Amerikaanse schrijfster Kate Roiphe hekelde in haar boek Lof van het rommelige leven het obsessieve streven naar perfectie onder moderne ouders, de 'intensieve, bewonderenswaardige toewijding', de 'welhaast religieuze ijver' die ze voor hun nageslacht aan de dag leggen. Terwijl kinderen, opperde ze, vermoedelijk meer gebaat zijn met wat ze 'goedaardige verwaarlozing' noemt.

Inderdaad, volmaakt ouderschap bestaat niet. U doet maar wat, ik doe maar wat. Helemaal niet erg. Genoeg eten en drinken, een warme muts, onvoorwaardelijke liefde - dat telt. De rest is nonsens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden