Volleybalgoud, magisch moment in Atlanta

Op 4 augustus 1996 veroveren de Lange Mannen uit Nederland olympisch goud. Het is de bekroning van een ambitieus Nederlands topsportproject, het zogenoemde Bankrasmodel waarvoor talentvolle volleyballers de handen ineensloegen.

Het is 14-15 in Italiaans voordeel. De olympische volleybalfinale is vier sets (2-2) en 29 punten op streek, en de klok geeft al drie uur bruto speeltijd aan. Het kan nog maar enkele tellen duren of Italië zal, als verwacht, de olympisch kampioen zijn. Want de Italianen winnen altijd in volleybalfinales van Nederlanders. Al vier jaar op rij.

De tiebreak, de beslissende vijfde set waarin elke slagenwisseling een punt betekent, verloopt deze finale tussen Nederland en Italië in volledige balans. Het is 4-4, 5-5, 6-6, 7-7, 8-8, 9-9, 10-10, 11-11, 12-12, 13-13 en 14-14 geweest.

De spanning is in dit kwartier vol snelle balwisselingen werkelijk te snijden.

De Nederlandse ploeg, gedragen door zes lange mannen in topvorm met een totale lengte van 12.13 meter, heeft zelfs het eerste kampioenschapspunt van de wedstrijd gekregen. Bas van de Goor is door het midden aangespeeld door spelverdeler Peter Blangé. De 2.09 metende Ossenaar raakt de bal zuiver, een kunststuk dat er van de zijkant te gemakkelijk uitziet. De bal stuit tegen de oranje vloer van het volgepakte Omni Coliseum in Atlanta: 14-13. Nog één bal te gaan, in theorie.

Voor die mogelijk beslissende rally wisselt bondscoach Joop Alberda zijn aas Ron Zwerver voor joker Jan Posthuma. De Friese reus, het bindmiddel in de soms explosieve chemie van de nationale ploeg, is vijf jaar op rij de beste blokkeerder van de Serie A geweest. Hij dient de aanvalsbal van Lollo Bernardi tegen te houden.

De service van Guido Görtzen is een floater, een slappe bal die goed te stoppen is, en daarna slaat Bernardi op linksvoor de witgeelblauwe bal tegen de arm van Van de Goor. Die ketst de tribune in. Stand 14-14. Posthuma eruit, Zwerver terug. Alberda is door zijn wissels heen en neemt zijn eerste time-out van deze vijfde set. Het is om de boel tot rust te krijgen. Instructies zijn er nauwelijks meer bij, in deze climax van tien jaar Nederlands topvolleybal.

De Italianen brengen de bal terug in het spel, maar bij de daaropvolgende Nederlandse aanval kan topscorer Van de Goor de set-up van Blangé niet tegen de grond krijgen. Het betekent een minibreak voor Italië. De aanvalsbal van Giani, net op de vloer voor de handen van de vergeefs 'dweilende' Zwerver, is goed voor 14-15, en het eerste kampioenschapspunt voor de Azzurri. Alberda neemt opnieuw een time-out, zijn laatste.

Bij de spelhervatting dertig seconden later, serveert Tofoli, de Italiaanse spelverdeler, de bal op de Nederlandse passerloper Görtzen. Diens servicereceptie komt ideaal voor de handen van Blangé die Van de Goor bedient. Die komt rechts vanuit het achterveld naar voren gestormd, om twee meter van de linkerantenne uit te halen. De bal is raak en betekent opnieuw een gelijke stand. Nederlaag verijdeld, eeuwige hoon afgewenteld.

Na afloop kan Van de Goor zich niets van de belangwekkende bal herinneren. Hij zegt dat alle clichés van zo'n grote, meeslepende finale kloppen en dat hij niets meer van de wedstrijd weet. Een kampioenschapspunt weggeslagen, geen idee. Is dat er dan bij 14-15 achter?

Pas later, bij zijn voordrachten in den lande, komt hij er, vergezeld van videoband, op terug. 'Het was 14-15 voor Italië. Zij hadden een kampioenschapspunt. Ik had die hele wedstrijd ervoor gekozen de bal uit een steekset-up van Peter vroeg te raken en contra te slaan. Ik had de bal voor de lange hoek tot het eind bewaard. 'Toen die bal van Blangé kwam, verwachtte Gardini hem contra en ik sloeg hem lang. In een split second nam ik die beslissing. Ik zag de ene keus en de andere. Ik liet de bal iets verder doorgaan en sloeg toen. Ik wil niet zeggen dat ik zo helder was dat ik alles zag, maar je ziet twee handen, je ziet licht en donker in je ooghoeken en je handelt.'

Sommige spelers zien niks, andere zien alles. Ron Zwerver heeft tijdens de finale oogcontact gehad met Arie Selinger, de aartsvader van het Nederlandse volleybalproject, die op de tribune zat. Olof van der Meulen wijst teamgenoot Van de Goor tijdens de tiebreak op de plek waar vriendin Nicole heeft plaatsgenomen. Van der Meulen lijkt een man die de spanning gemakkelijk aankan.

Bij de rally na 15-15, service van Bas van de Goor en een gemiste aanvalsbal van Giani, krijgt diezelfde Van der Meulen twee kansen op 16-15. De eerste scoort hij feitelijk, maar de bal die van het Italiaanse blok over de achterlijn lijkt te verdwijnen, wordt door Van de Goor in een reflex 'gered'.

Van der Meulen krijgt een tweede kans, maar nu werkt het Italiaanse blok beter. Via een actie van Görtzen komt de 'tweede bal' bij middenspeler Henk-Jan Held. Hij bedient Ron Zwerver, die met een bal op het lichaam van Papi Nederland aan het tweede kampioenschapspunt helpt: 16-15.

De laatste bal van de wedstrijd wordt er een voor Ron Zwerver, zo heeft Blangé zich voorgenomen. Niemand anders verdient die kans meer dan hij, meent de spelverdeler. Als de Italianen de akelig 'dood' neervallende service van Van de Goor verkeerd verwerken en Tofoli gedwongen is de bal over het net te wippen, brengt Blangé na een bovenhandse actie van Held Zwerver in stelling. De grondlegger van het Nederlandse topvolleybal krijgt hem ouderwets op linksvoor, zijn geliefde plek voor een diagonale uithaal. Bovolenta, de man met een neusbeschermer, kruipt nog onder de bal. In het achterveld tracht Tofoli vervolgens met een onderhandse bal Giani in een kansrijke positie te brengen. Maar de bal is te hard, Giani raakt van ver buiten de zijlijn de antenne, precies in het zicht van de scheidsrechter die de rally en het olympisch goud toewijst aan Nederland: 17-15.

Blangé weet het al: de laatste bal is voor Ron Zwerver
De Nederlandse volleybalploeg heeft in de olympische finale in Atlanta Italië verslagen. Hendrik-Jan Held omhelst na afloop zijn geëmotioneerde teamgenoot Ron Zwever. Het onmogelijke is bereikt, de buit is binnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden