Volkskrantjournalisten keuren 'eigen vlees'

Twee Volkskrant-journalisten publiceren deze maand een boek. 'Zet de sterrenmachine vast maar weer aan', mailde een lezer. Lezers klagen regelmatig dat de krant 'opvallend positief schrijft' over boeken van journalisten uit de eigen stal. 'Het blijft toch het keuren van eigen vlees', merkt een lezer op.


De boekenredactie probeert boeken van collega's meestal te laten bespreken door buitenstaanders. Soms lukt dat. De biografie van Joop den Uyl door Anet Bleich werd in de krant gerecenseerd door Henk te Velde, hoogleraar Vaderlandse geschiedenis (vier sterren). En het oordeel over de biografie van F.B. Hotz van Aleid Truijens kwam van Maarten 't Hart (vier sterren).


Maar een buitenstaander vinden is niet altijd mogelijk, zegt de chef van de boekenredactie. 'Daarvoor is Nederland te klein. Iedereen kent iedereen.' Hij zit daar trouwens niet zo mee. 'Wij werken met professionele journalisten. Het is hun vak om afstand te houden tot hun onderwerp en een zakelijk, deskundig oordeel te vellen. De boeken die je noemt, kregen elders ook een gunstig onthaal.'


Dat klopt. Een middagje struinen in het archief levert weinig voorbeelden op van werk van Volkskrant-journalisten dat in eigen krant opvallend positiever werd besproken dan elders. Ik vond één uitzondering: een biografie van Sonja Prins van Lidy Nicolasen kreeg in de eigen krant vier sterren en werd in Het Parool 'wartaal' genoemd.


Overigens worden ook Volkskrant-columnisten regelmatig gerecenseerd door collegacolumnisten. Aleid Truijens kreeg vier sterren van Nausicaa Marbe voor haar boek over opvoeding. De twee dames kennen elkaar niet, bij mijn weten, maar voor de lezer zijn ze allebei van de Volkskrant. En lezers vinden het 'raar' dat ze elkaar mogen 'promoten'.


De chef boeken reageert pijnlijk getroffen. Hij somt allemaal zeer kritische besprekingen op. Een bundel van journalist/dichter John Schoorl werd in eigen krant 'gewichtloos' genoemd (twee sterren). De roman van Sander van Walsum, destijds correspondent in Duitsland, was 'vlees noch vis' (twee sterren). Ronald Giphart had met IJsland een 'melodrama' afgeleverd (twee sterren).


Zulke negatieve stukken in de 'eigen' krant doen pijn. Een enkele gedupeerde dreigde met ontslag. De hoofdredactie heeft er soms heel wat mee te stellen.


Maar die negatieve recensies vormen geen bewijs dat de Volkskrant altijd neutraal en zakelijk oordeelt over collega's? Want behalve vriendjespolitiek kan er immers ook kinnesinne in het spel zijn of andere persoonlijke kwesties. De journalist/dichter die in eigen krant werd afgekraakt, werd door Het Parool de hemel in geprezen. Maar in het archief vond ik, na alweer een middag speuren, weinig recente voorbeelden dat de Volkskrant volstrekt afwijkend oordeelt over het werk van eigen mensen.


Met recent bedoel ik: van de laatste twee jaar. Want vroeger werden boeken van collega's vrijwel standaard afgekraakt. Dat hoorde bij de azijnzure folklore. Sommige (Amerikaanse) kranten bespreken in principe geen boeken van eigen medewerkers. Ze willen elke (schijn van) belangenverstrengeling vermijden. De Volkskrant is tegen zo'n puriteinse opstelling. 'De krant mag soms best een etalage zijn voor het talent dat we in huis hebben', aldus de hoofdredacteur. De chef boeken vindt het 'onnatuurlijk' om boeken van collega's te negeren. Ook al beseft hij dat dat Volkskrant-journalisten die aan het schrijven slaan een hoop gratis publiciteit in de schoot geworpen krijgen. Iets waar andere schrijvers behoorlijk jaloers op zijn.


De krant doet weinig moeite de schijn van belangenverstrengeling te vermijden. Buitenstaanders inhuren, blijft de beste optie.


De lezer blijft argwanend zolang hij Volkskrant-mensen sterren aan elkaar ziet uitdelen. Die argwaan wordt bovendien gevoed door collega's die elkaar in de krant te pas en te onpas bejubejubelen en of promoten. Lezers klagen over 'vriendjespolitiek' als ze zien dat de ene redacteur het boek van een andere redacteur in de top-5 van beste kookboeken zet. Of als ze zien dat een journalist zijn column geheel en al wijdt aan de presentatie van het boek van een collega: 'een geweldige journaliste'.


Dat is niet goed voor de geloofwaardigheid van de krant.


De Ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over journalistieke aanpak.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden