Volkskrantfotografen kiezen hun foto van het jaar

Het aangespoelde vluchtelingenjongetje Alan. Paniek en ontzetting in de ogen van Parijzenaars na een avond vol terreur. Of toch een beeld van de Griekse eurocrisis? Elke dag koos een Volkskrantfotograaf zijn of haar nieuwsfoto van 2015 - zonder daarbij te mogen kiezen uit het eigen archief. De foto was volgens hen nieuwsbepalend, stond voor een grotere, overkoepelende ontwikkeling van dit jaar of trof de kijker recht in het hart.

Badgasten rouwen na de aanslag op het strand van Sousse en een nabijgelegen hotel. Sousse is een bekende badplaats in Tunesië. Bij de aanslag kwamen 38 mensen, voornamelijk Engelse toeristen, om het leven.Beeld ARP

Dé nieuwsfoto van 2015: Klaas-Jan van der Weij

'Graag had ik een foto gekozen met hoop. Maar 2015 was, wederom, een jaar vol ellende. Zoveel dat Tunesië, waar in juni deze aanslag plaatsvond, bijna ondergesneeuwd is. Na zoveel aanslagen verdwijnt deze haast uit het collectieve geheugen.

Stel je voor. Je trekt je badpak aan, je zwembroek. Loopt naar het strand. Wat kan je daar nou gebeuren? En dan vaart daar die vent met een kalasjnikov, verborgen in zijn parasol. Eerst nog op, even later onder de handdoek.

Deze foto toont de kwetsbaarheid van mensen. Ze staan in badkleding, hebben letterlijk niets om het lijf. Maar ze stáán er de volgende dag wel gewoon weer, op dat strand. Het leven gaat door. Ze trekken hun badpak weer aan. Mooi vind ik dat. De samenleving wordt al zo angstig. Ga dat strand weer op. Het geeft hoop.'

Beeld Klaas Jan van der Weij
Vluchtelingen die in chaos en verdringing op de boot worden getrokken, klaar om de oversteek naar Griekenland te maken.Beeld Cigdem Yuksel

Dé nieuwsfoto van 2015: Harry Cock

'Een uurtje varen is het naar Griekenland, vanuit de idyllische baaien langs de Turkse kust. De rubberboot puilt inmiddels uit. Er zitten meer dan veertig mensen op, de drijvers liggen diep in het water. Ruzie. De ene propper schreeuwt tegen de andere en duwt een vader met zoon en een Afghaanse vrouw over de rand het water in.

Ik heb bij deze foto echt het gevoel alsof ik erbij ben, alsof ik zelf ook tot aan m'n oksels in het water sta. De foto is heel direct. Je ziet de handelingen en emoties van mensen. Ik heb veel foto's van vluchtelingen gezien, maar deze verwoord van al die duizenden foto's het best wat er nu gebeurt.

Het kind dat zich omdraait naar de camera heeft een pop in haar handen. Diezelfde pop dreef later in het water, ze was hem verloren. Dat beeld is zo symbolisch voor het gevoel van deze mensen.

De hele wereld wordt op het moment door elkaar geharkt. Het lijkt alsof alles met elkaar in verband staat: de wereld staat in brand. De hele vluchtelingencrisis leek een ver van mijn bed show, maar dat is nu wel veranderd. Ik besef goed dat er in Syrië ook gewone mensen zitten, die vrede willen, net als wij.'

Harry Cock.
Mensen maken foto's van acteurs op de première van de film Black Mass, met acteur Johnny Depp, bij het Coolidge Corner Theater in Brookline, AmerikaBeeld John Blanding

Dé nieuwsfoto van 2015: Hans Aarsman

'Ik heb voor deze vrolijke foto gekozen, omdat je echt moet ontdekken wat er gebeurt. Je kijkt naar de groep mensen en ineens zie je die vrouw. Hoe langer je kijkt hoe genialer de foto wordt. Deze vrouw lijkt ondanks dat ze bijna wordt platgedrukt, volkomen relaxed. Mensen zijn tegenwoordig zo bezig met dingen vastleggen dat ze het moment niet meer echt beleven. Soms zie je jongeren waarvan je denkt: die hebben vast niet op Rutte gestemd, maar vervolgens staan ze wel vrolijk met hem op de foto. Alleen maar om tegen hun vrienden te kunnen zeggen: 'die man die we een lul vinden, daar sta ik wel mooi mee op de foto'.

Het is niet normaal hoe snel iedereen tegenwoordig zijn mobiel trekt. Maar misschien komt er wel een soort tegenbeweging en is deze foto over tien jaar weer gedateerd. Het zou goed kunnen dat mensen in de toekomst, als er meer aanslagen komen zoals in Parijs, grote groepen mensen gaan vermijden. Ik vind het nu al verbazingwekkend dat zulke grote groepen mensen bij elkaar in een stadion gaan zitten, ik moet daar niet aan denken.

Ik vind deze foto heel bijzonder, maar het overkoepelende nieuws van 2015 was toch wel de vluchtelingencrisis. Mensen uit Syrië zijn behoorlijk op het westen gerichte mensen die de situatie in deze foto wel zullen herkennen. Ook zij weten wie Johnny Depp is. Dat is een van de redenen dat ze hier naartoe komen: ze willen ook gewoon ongestoord foto's kunnen nemen van een beroemdheid.'




Beeld Hans Aarsman
Een Syrische vluchteling met haar baby probeert door de modder te komen om de Grieks-Macedonische grens over te steken, 10 september 2015.Beeld Yannis Behrakis

Dé nieuwsfoto van 2015: Arie Kievit

'Ten minste zevenduizend mensen, inclusief ouders en kinderen, trotseerden regenbuien en modderige velden om vanuit Idomeni, een dorp in het Noorden van Griekenland, de grens met Macedonië over te steken. Macedonische militairen probeerden intussen de vluchtelingen onder controle te krijgen voordat ze de grens overstaken.

'Ik was erbij toen deze foto werd genomen, de hand die het meisje krijgt toegereikt, is van mij. Het meisje is oververmoeid en in paniek en probeert met haar baby door de modder de grens over te steken. De dag voordat dit gebeurde, was de grens nog gesloten. De grens wordt hier open gezet en als gevolg daarvan stond er een grote groep mensen te wachten tot ze mochten oversteken. De vluchtelingen hadden de nacht bij de grens doorgebracht, waren tot op het bot doorweekt en hun huid was wit en gerimpeld. Ze werden door militairen met stokken geslagen en gepord.

Als ik naar de vluchtelingensituatie kijk, zie ik mensen die met hun kinderen in de modder staan, ze hebben net een gevaarlijke reis achter de rug en moeten door zoveel landen om een beetje rust te krijgen. Als je dan ziet dat deze mensen hier ook nog van sporthal naar sporthal moeten... Stel je eens voor dat je eigen gezin zoiets zou overkomen.

Als ik thuis kom na bij dit soort schrijnende situaties te zijn geweest, voelt dat onwerkelijk. Het is dan weer even wennen om in mijn eigen huis onder een warme douche te staan.

Ik vind de angst die sommige mensen hier voelen wat te overdreven. Nederlanders hoeven niet bang te zijn dat ze hun baan verliezen aan vluchtelingen. In Libanon zitten meer dan een miljoen vluchtelingen, terwijl daar veel minder mensen wonen dan in Nederland vier miljoen inwoners). Je kunt je wel altijd erg op je eigen problemen richten, maar mensen kunnen ook af en toe aan anderen denken.'


Beeld Arie Kievit
Beeld Magnus Wennman

Dé nieuwsfoto van 2015: Sanne de Wilde

'Een jongetje dat slaapt op gras, zijn gezicht weggedraaid van de camera. Hij zou evengoed dood kunnen zijn. Dit beeld heeft zoveel tragiek in zich. Tegelijkertijd is het ook een esthetisch beeld, terwijl dat zó weinig in de situatie zelf zit. Hij slaapt in de bossen, een romantisch idee. Maar voor hem is dat het totaal niet.

De nachtmerrie, geen veilige plek meer te hebben om te slapen, schuilen voor de wereld, het uitzichtloze. En tegelijkertijd de kracht van een droom.

In dit beeld zit de slapende vluchtelingenproblematiek, die het voorbije jaar in het gezicht van Europa ontplofte. Een situatie die het daglicht niet verdraagt.

Het beeld verwijst naar de foto van het aangespoelde Syrische jongentje, misschien wel dé foto van het jaar, die nodig leek om mensen wakker te schudden. Het gezicht van de crisis, een kind zonder gezicht.

De zachte, dromerige manier waarop het door de fotograaf in beeld is gebracht versterkt de tragiek van de harde realiteit die eronder schuilt. De beelden zijn niet per definitie verhullend, integendeel, maar de vluchtelingenproblematiek wordt op een andere manier belicht. Dat, in plaats van duidelijke dramatiek, vind ik krachtig. Zelf zou ik het ook zo doen.

Ik vind het erg wat in Parijs is gebeurd. Maar op wereldschaal is het relatief. In Syrië gebeuren die drama's dagelijks. Al jaren.'


Sanne de Wilde.
De Koerdische scherpschutter Musa kijkt uit over de vernietigde stad Kobani.Beeld Bulent Kilic

Dé nieuwsfoto van 2015: Daniel Rosenthal

'Hier zie je de totale vernietiging van de Syrische stad Kobani. Op de foto staat de Koerdische strijder Musa op het dak van een gebouw. Musa deed mee aan de herverovering van Kobani, de stad die in handen was van IS. Koerdische strijders probeerden IS uit de stad te verdrijven, gesteund door luchtaanvallen van de internationale coalitie. Met behulp van die luchtaanvallen hebben de Koerden IS op 26 januari uiteindelijk helemaal weten terug te drijven.

Het grote nieuws dit jaar was naar mijn mening de vluchtelingencrisis. Deze foto maakt een statement als het gaat om de vluchtelingencrisis. Mensen die zeggen: 'waarom komen die migranten hiernaartoe? Laat ze lekker in hun eigen land blijven', krijgen hier hun antwoord. Hele steden zijn door de komst van IS verwoest, er is genoeg reden om te vluchten.

2015 was qua nieuws een turbulent jaar. Een jaar waarin mensen reden hadden om steeds banger te worden voor wat er nog gaat komen. Er zijn zoveel conflicten aan de gang: Poetin die doordraait, IS die aanslagen pleegt en gebieden inneemt, de verschillende groepen die tegen elkaar vechten in Syrië en daarbovenop de klimaatverandering.

Ik ben persoonlijk niet echt bang, maar als ik bedenk dat aanslagen zoals in Parijs in de toekomst elke week zouden kunnen gebeuren, word ik wel bang. Het andere nieuws van het afgelopen jaar wat mij angst aanjaagt is het feit dat de rechtse partijen in Europa steeds sterker worden. Dit veroorzaakt nu al polarisatie in de samenleving en zorgt ervoor dat landen steeds minder open en tolerant worden.'


Vluchtelingen op Saint Ludovic bij de Frans-Italiaanse grens schuilen voor het slechte weer onder aluminium warmhouddekens.Beeld Jean-Pierre Amet

Dé nieuwsfoto van 2015: Raymond Rutting

'Het intrigerende aan deze foto is dat je gelijk ziet waar het over gaat, ondanks dat je op het eerste gezicht alleen de aluminium dekens ziet. Onder het zilverfolie zitten als je goed kijkt mensen. De zee op de achtergrond suggereert dat ze net zijn aangekomen en dat kan maar een ding betekenen: vluchtelingen.

Je ziet geen hulpverleners in deze foto en juist dat maakt hem zo sterk. Op de meeste foto's van vluchtelingen draait het om de emoties op gezichten. Het is goed dat we dat zien, maar dit is een ander soort beeld waarbij je toch gelijk door hebt dat het om vluchtelingen gaat.

Ik dacht het afgelopen jaar soms: Jeetje wat maken wij ons toch druk om dingen. Zoals bijvoorbeeld het nieuws in de Nederlandse media over de Teeven-deal, als je daarnaast ziet wat er nog meer gebeurd in de wereld en dat er mensen doodgaan, zet dat dingen wel in perspectief.

Beeld Raymond Rutting
Vluchtelingen wachten in Griekenland om de grens met Macedonië over te steken.Beeld Petros Giannakouris

Dé nieuwsfoto van 2015: An-Sofie Kesteleyn

'We zien hier een groepje vluchtelingen in Griekenland, wachtend om de grens met Macedonië over te steken. Ik vind het een supermooie foto omdat het nieuws toont aan de hand van een dieper verhaal. De vluchtelingencrisis is voor mij ook het overkoepelende nieuwsverhaal van 2015.

Op foto's van vluchtelingen zien we vrijwel altijd de harde realiteit. Dit beeld schept een andere sfeer. Je ziet het leed, maar je ziet ook hoe deze mensen het toch, ondanks alles, gezellig met elkaar proberen te hebben. Ze helpen elkaar. Slaan dekens om elkaar heen, waarschijnlijk hebben ze het erg koud. En dan dat prachtige avondlicht, die rook in de lucht...

De foto van Aylan, het aangespoelde vluchtelingenjongetje, vind ik eigenlijk niet interessant. Het is geen mooie foto, geen goede foto. Natuurlijk heeft dat beeld, misschien wel het bekendste beeld van 2015, een grote nieuwswaarde. Maar minder voor de hand liggende foto's vind ik mooier.
Ik weet dat een foto goed is als ik hem onthoud en er langer naar kijk. Bij deze foto heb ik dat. Ik wil weten wat er achter schuilt.'






Beeld An-Sofie Kesteleyn
Vluchtelingen proberen in Griekenland de grens met Macedonië over te steken.Beeld EPA

Dé nieuwsfoto van 2015: Guus Dubbelman

'We zien twee Syrische kinderen in een muur van politie. Hier kun je alle dooddoeners over oorlog tegenaan gooien, voorop: kinderen zijn het slachtoffer. Het zijn een broertje en zusje, die elkaar vragend aankijken: wat is hier in godsnaam aan de hand? Ook bij de politie overheerst de chaos. Ze grijpen niet eens meer in.

De vluchtelingencrisis is voor mij echter niet het nieuwsfeit van het jaar. Dat is Parijs. De onverwachte terreur. Maar qua beelden van de 13e november zelf vond ik er weinig indrukwekkends tussen zitten. Bijzonder. Misschien werden alle locaties te snel afgesloten om een mooie foto te kunnen maken?

Het mooiste aan deze vluchtelingenfoto vind ik de hulpeloosheid. Twee kinderen zonder ouders. Centraal staat hoe belangrijk familie is in crisistijden. Je vertrouwt op je intuïtie, wend je dus direct tot je familie. Dat zie je. Er waren veel mooie foto's van de vluchtelingencrisis, maar deze sprong eruit vanwege de familieband.

We hebben deze crisis zo uit de klauwen laten lopen. Het is onaanvaardbaar. Niet alleen van Europa, waar iedereen nu naar kijkt. Nee, het is een wereldprobleem.'

Guus Dubbelman.

De foto van het verdronken Syrische vluchtelingenjongetje: Aylan Kurdi.Beeld Nilüfer Demir

Dé nieuwsfoto van 2015: Freek van den Bergh

'Toen deze foto van het verdronken Syrische jongetje Aylan Kurdi voor het eerst in het nieuws kwam, was er veel reuring, zowel in de samenleving als in de politiek. De foto kwam in beeld en iedereen zei: er moet nu iets veranderen. Dit is voor veel mensen hét beeld van de vluchtelingencrisis. Het geeft aan wat vluchtelingen bereid zijn te doen voor een beter leven.

Dit was de foto die de wereld moest gaan veranderen. Er wordt natuurlijk veel gedaan om dit probleem aan te pakken, maar er is in wezen niet veel veranderd. Nog steeds komen elke dag vluchtelingen in gammele bootjes naar Europa. Vaak is een drama nodig om het beleid te veranderen, ik dacht dat dat bij deze foto het geval zou zijn. Maar het gebeurde niet.

Dit is voor mij dé nieuwsfoto van 2015. Dit nieuws gaat de hele wereld aan en hangt samen met veel ander nieuws, zoals de mensen die vluchten voor IS en de situatie in Syrië. Dit is voor heel Europa een groot probleem.

Het vluchtelingenprobleem kwam dit jaar echt aan de oppervlakte. Vorig jaar waren er natuurlijk ook al vluchtelingen, vooral in Griekenland, maar dit jaar was de eerste keer dat het in deze mate het nieuws beheerste.

Als fotograaf denk je niet snel: deze foto gaat de wereld veranderen. Dat zou ook behoorlijk arrogant zijn om te zeggen. Een foto gaat als hij veel impact heeft een eigen leven leiden, zoals het geval was bij deze foto van Aylan.'

Beeld Freek van den Bergh


Dit is de nieuwsfoto van het jaar volgens Marcel van den BerghBeeld Peter de Jong

Dé nieuwsfoto van 2015: Marcel van den Bergh

'Ik sloeg op maandagochtend de Volkskrant open, toen stond deze foto op pagina drie. Een foto van de aanslagen in Parijs. Ik vond het een beetje jammer dat de foto drie dagen na de aanslagen is genomen, maar bedacht me toen dat de waarde van de foto gewoon overeind blijft. Je ziet de angst die de aanslagen hebben veroorzaakt; dit is het eerste moment dat mensen in paniek raken.

Dat zie je ook aan hoe de foto is genomen. De mensen die op de achtergrond in blinde paniek wegrennen, zijn onscherp. De man in het midden blijft stoïcijns staan terwijl zijn kinderen hem in de armen springen. Van de avond van de aanslagen is me geen enkele foto bijgebleven, dat waren toch vooral veel beelden van politieagenten.

Voor mij zijn de aanslagen niet hét nieuws van 2015. De vluchtelingencrisis is het overkoepelende nieuws. Je ziet in de media hoe snel de aanslagen in Parijs weer zijn weggeëbd. Wel denk ik dat die terreurnacht hét keiharde 'momentnieuws' is geweest. Dit was het moment waarbij mensen aan de tv gekluisterd zaten. Ik ging die nacht pas om 03:00 uur naar bed.

Normaliter hou ik me als fotograaf vooral bezig met het dagelijks leven in Nederland. Dat is sinds dit jaar wel veranderd. Ik heb in verschillende landen vluchtelingenfoto's gemaakt en ook met de terreurdreiging in Brussel was ik erbij. 2015 was een heftig, emotioneel jaar.'

Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden