Commentaar

Volkskrant Commentaar: Nederlandse politici, toon eens wat meer respect

Met knikkende knieën toegeven aan een minderheid van burgers, zo was onze democratie niet bedoeld.

Voor- en tegenstanders van het samenwerkingsverdrag met de Oekraïne tijdens de Maidam manifestatie, in de aanloop naar het referendum. Beeld anp

Nadat het CETA-verdrag deze week op het nippertje werd gered, dringt zich nu een nog explosievere kwestie naar de voorgrond. Nederland, waar de rekkelijken al eeuwenlang de degens kruisen met de preciezen, staat nu voor de vraag: wat te doen met het EU-associatieverdrag met Oekraïne?

Deze kwestie zou zo netelig niet zijn als Nederlandse politici, en oppositiepartijen als CDA, D66, en GroenLinks in het bijzonder, iets meer zelfbewustheid zouden tonen, een vleugje meer lef en vooral meer respect - voor hun eigen vak, voor de Nederlandse Grondwet en voor hun kiezers. Nu staan ze collectief en met knikkende knieën klaar om een verdrag af te schieten waar ze zelf vóór zijn.

Hoe is dat zo gekomen? Het korte antwoord is: Geert Wilders en de angst voor de 'boze kiezer' in de politieke klasse. Het langere antwoord stemt niet vrolijker. Het Nederlandse parlement heeft een adviserend referendum ingevoerd. Die wet is slecht in elkaar getimmerd, zoals gebleken, en daarmee een onvolmaakt eerste stapje in het moderniseren van onze democratie. Maar hij is er nu.

Helaas wordt hij door politici niet gebruikt zoals ze hem bedacht hebben, als raadgevend instrument, maar als het finale oordeel van 'het volk'. Ook als dat volk met een verveelde muisklik het referendum mogelijk kan maken, en als de opkomst rampzalig laag blijkt. En er dus slechts een kleine minderheid van 'het volk' heeft gesproken.

Met hun halsstarrige houding plegen CDA, D66 en GroenLinks natuurlijk kiezersbedrog tegenover hun eigen aanhang: ze zijn immers vóór het associatieverdrag met Oekraïne. Maar ze voeren in feite ook een grondwetswijziging door - het zwaarste geschut in onze democratie, dat in twee lezingen door beide kamers van het parlement moet, met verkiezingen tussendoor, en dat in tweede lezing een tweederde-meerderheid vereist.

Want ze maken een raadgevend referendum bindend. Dat is de echte 'democratische schade' die hier wordt aangericht - en niet, zoals de oppositie beweert, het vinden van een werkbaar compromis dat recht doet aan de geuite bezwaren tegen het akkoord, maar een schadelijk geopolitiek signaal voorkomt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.