Volksheld (schurk?) helpt Nigeria

De inkomensongelijkheid in Afrika neemt alleen maar toe. Maar er zijn superrijken die ook anderen laten profiteren.

Hij is rijker dan de rijkste Rus en veel rijker dan de rijkste Indiër. Met enig passen en meten kan je zelfs beweren dat hij rijker is dan de inwoners van Somalië, de Centraal Afrikaanse Republiek, Kaapverdië and Lesotho tezamen. Hoeveel geld hij precies heeft? Dat hangt af van welk lijstje je gebruikt, maar een ding is zeker: de 56-jarige Aliko Dangote is met afstand de rijkste man van Afrika.


Natuurlijk, hij heeft een paar privéjets, maar dat komt omdat de Afrikaanse wegen zo slecht zijn. Voor het overige staat de islamitische 56-jarige Aliko Dangote niet bekend om een overdreven dure auto's, extravagante kledingstijl of opzichtige pronkzucht. Absoluut niet zelfs.


'Voor sommigen heeft hij het aura van een economische volksheld, voor anderen is hij een schurk', vatten Amerikaanse diplomaten het samen in een door WikiLeaks naar buiten gebracht document. 'Voor aanhangers symboliseert hij in ieder geval dat Nigeria meer kan dan ruilen en handelen alleen. Het kan produceren.'


Dat sommigen hem een schurk vinden, komt door de twijfelachtige overnames die Dangote deed tijdens de Nigeriaanse privatiseringsgolf eind jaren negentig. Maar ze brachten hem succes, want inmiddels heeft hij fabrieken in veertien Afrikaanse landen. Het vlaggeschip van zijn bedrijf blijft de cementtak; praktisch heel sub-Saharaans Afrika bouwt met zijn cement. Maar Dangote handelt ook in suiker, vis, pasta, noten, katoen, textiel, olie, gas, glasvezel - noem maar op. Het maakte hem in een relatief korte tijd rijk. Heel rijk.


In de laatste versie van de rijkenlijst van Forbes was Dangote goed voor 20,2 miljard dollar (14,5 miljard euro), maar het pas opgerichte zakenblad Ventures Africa kwam begin oktober met een heel andere lijst. Niet alleen was het kapitaal van Dangote met ruim 6 miljard dollar toegenomen, ook bleek Afrika opeens 55 in plaats van 16 miljardairs te hebben.


Dat betekent dat Afrika voor het eerst meer superrijken in huis heeft dan bijvoorbeeld Zuid-Amerika. 'Een mijlpaal', aldus Uzodinma Iweala, hoofdredacteur van Ventures. 'Een bewijs van het Afrikaanse economisch succes.'


Dat klopt, zegt de Afrikaanse ontwikkelingsbank. De nieuwe miljardairs danken hun rijkdom inderdaad aan de sterke economische groei op het continent, maar de bank waarschuwt tegelijkertijd dat slechts een kleine elite daarvan profiteert. Ook een onlangs uitgevoerde peiling van Afrobarometer onder meer dan vijftigduizend Afrikanen constateerde dat de inkomensongelijkheid alleen maar verder toeneemt.


Maar volgens Iweala laat juist multimiljardair Dangote zien dat het groeiend aantal superrijken het continent goed doet. 'We zien dat ze meer geld teruggeven aan de maatschappij.'


Vorige week bijvoorbeeld was Dangote op een bijeenkomst in Niger waar hij bekendmaakte dat zijn bedrijf 350 miljoen dollar investeert in de bouw van een enorme cementfabriek. 'Het is een historisch moment', zei hij tegen de verzamelde pers. 'De realisatie van dit project creëert namelijk tussen de 6- en 7.000 banen.'


Een paar weken eerder kwam Dangote zelfs met nog groter nieuws. Hij zei 9 miljard dollar neer te leggen voor de bouw van een olieraffinaderij in zijn thuisland Nigeria. De fabriek moet zo'n 9.500 banen creëren en nog eens 25 duizend mensen indirect aan het werk helpen. Bovendien kondigde hij aan de komende vijf jaar nog een 16 miljard dollar in het continent te pompen. Momenteel heeft Dangote tussen de 25- en 30 duizend werknemers in dienst.


'Als je banen creëert', zei Dangote, 'is er minder onrust in een land, vooral onder de jeugd. Het is heel simpel. We hebben genoeg middelen, we hebben alleen de juiste instelling nodig.'


De lijst die Ventures Africa publiceerde, laat overigs nog een opvallende verschuiving zien: het aantal vrouwelijke Afrikaanse miljardairs is drie keer zo hoog als werd aangenomen. Het zijn er drie in plaats van één.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden