Volksgericht via media kan leiden tot mildere straffen

Het tonen van verdachten van een mishandeling leidde niet eerder tot zo'n felle heksenjacht. Iets om over na te denken, voor justitie én 'reaguurders'.

De beelden van de zware mishandeling in Eindhoven maakten vorige week heel wat los. Vooral dankzij de sociale media waren de daders in een mum van tijd gevonden. Met dat resultaat kunnen politie en justitie tevreden zijn. Tonen van verdachten van misdrijven aan het grote publiek blijkt een effectief opsporingsmiddel.


Vorig jaar ook al, bij de rellen in Haren. Of twee jaar geleden bij de hooligans in Rotterdam, die in opdracht van burgemeester Aboutaleb op grote billboards in de stad werden getoond. Verdachten geven zich vaak zelf aan als hun gezicht op tv, internet of billboards in beeld is gebracht.


Natuurlijk volgen dan direct discussies over privacyschending. Maar het maatschappelijk belang wordt doorgaans belangrijker geacht dan het particulier belang.


De mishandeling in Eindhoven heeft aan de discussie een nieuwe dimensie toegevoegd: de heksenjacht die na het tonen van de beelden ontstond. Justitie in Den Bosch vreesde zelfs 'een volksgericht'. De persofficier waarschuwde publiek en pers 'niet zelf voor politie te spelen'.


Omroep Brabant zond de schokkende beelden van de beveiligingscamera maandagavond uit. Het filmpje van de molestatie werd in een etmaal meer dan een half miljoen keer op internet bekeken. Dinsdag al doken foto's en namen van de verdachten op. Er werden namen bij de gezichten gevonden, adressen achterhaald.


Vooral weblog GeenStijl onderscheidde zich in de jacht op 'FC Kopschoppers'. Dat daarbij ook onschuldigen werden beschuldigd, werd op de koop toe genomen. Een 26-jarige naamgenoot van de 17-jarige verdachte Tom K. kreeg diverse dreigtelefoontjes en -mails.


Dat het om tieners uit Turnhout en omgeving bleek te gaan maakte de zaak voor de politie lastiger. Voor hun aanhouding in België was een officieel rechtshulp- en aanhoudingsverzoek nodig. Belgische agenten hadden wel contact met de verdachten, maar konden ze nog niet aanhouden, anders begingen ze een procedurefout die grote gevolgen kon hebben voor de verdere rechtsgang. Dat oponthoud leidde ook weer tot verontwaardiging in de (sociale) media.


Na hun aanhouding donderdag werden de vijf Belgische verdachten vrijdag weer door de onderzoeksrechter in Turnhout vrijgelaten. De politie houdt hun woningen in de gaten, omdat tieners en hun families zijn bedreigd door lieden die 'het recht in eigen hand willen nemen'. In het Eindhovens Dagblad zegt korpschef Roger Leys: 'De jongeren zijn bang dat ze uit hun eigen woning worden gesleurd.'


De Belgische advocaat Tim Smet hekelt de heksenjacht. Ook zijn cliënt is ernstig bedreigd: hij heeft zijn Facebook-account gesloten en een nieuw mobiel nummer genomen.


Vrijgeven van beelden of foto's van verdachten is 'een zwaar opsporingsmiddel', erkent het OM. Niet alleen de privacy van de verdachten wordt geschonden, ook die van het slachtoffer. Maar het doel heiligt de middelen, vindt het OM, dat benadrukt dat het alleen wordt ingezet als gewoon recherchewerk niets oplevert.


Toch stemt het nieuwe fenomeen van de heksenjacht via de sociale media ook justitie tot nadenken. 'Bij de afweging van opsporingsmiddelen nemen we de mogelijke gevolgen op de sociale media wel mee', aldus een zegsman van het OM.


De 'reaguurders' op internet willen de hoogste straf voor de 'hoofdschoppers'. Ironisch genoeg bereiken ze met hun klopjacht mogelijk het tegendeel. Ook rechters houden in hun vonnis vaak rekening met de publiciteit over een misdrijf. De kans is niet gering dat de strafmaat lager wordt omdat de verdachten al publiekelijk aan de schandpaal zijn genageld.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden