Volksgeloof wappert in kleurige linten

Op een dag hangen er ineens honderden kleurige linten met briefjes in de boom bij onze voordeur. De meeste briefjes zijn opgerold of dichtgevouwen, zodat ze niet zijn te lezen, maar op de briefjes die wel zijn te lezen, blijken allerlei wensen te staan: 'Laat mijn dochter trouwen', 'Ik hoop dat ik een goede baan vind', 'Laat mijn zoon zijn examen halen.' Op een enigszins verfomfaaid papiertje heeft een vrouw haar wensen puntsgewijs genoteerd: '1. auto, 2. echtgenooot.'

'We hebben een wensboom gemaakt', vertelt buurman Halil, die samen met vrienden de eerste lintjes heeft opgehangen. 'Met de briefjes in de boom wensen mensen dingen als geluk, succes, kinderen.'

Wensbomen horen hier in Turkije bij het volksfeest Hidirellez, dat begin mei wordt gevierd. Het is een oud, waarschijnlijk pre-islamitisch gebruik, dat de aanvang van de lente en het ontwaken van de natuur markeert. In Istanbul is het ook het signaal dat de drukkende zomerhitte eraan zit te komen. 'Het is iets wat we leren van onze ouders en grootouders', zegt Ilknur, die een eettentje runt tegenover ons huis. 'Het is een mooie traditie, omdat we het met zijn allen in de buurt doen.'

Ilknur vertelt dat zij op haar briefje deze keer een tekening heeft gemaakt van mensen die elkaars hand vasthouden, omdat ze vrede en politieke verzoening wil in Turkije. Vorig jaar wenste ze prozaïscher zaken: een auto en een huis. 'De auto heb ik kunnen kopen, maar op het huis wacht ik nog.'

Turken zijn in overgrote meerderheid moslim. Naast de officiële soennitische islam, die onder strikt toezicht staat van de overheid, leeft hier een bont palet aan volksgeloof. Zo worden op grote schaal waarzeggers geraadpleegd. Heel wat Turken bezoeken ook wel eens een hoca, een islamitische sjamaan, om een vloek over iets of iemand te laten uitspreken, of om een vloek op te heffen die over hen is uitgesproken. En veel mensen hier geloven in het boze oog, dat alom aanwezig is en een belangrijke oorzaak is van allerlei ongeluk. Je kunt je hiertegen beschermen met een blauw amulet in de vorm van een oog, dat je bijvoorbeeld bij je voordeur hangt.

Wie blauwe ogen heeft, loopt extra kans het kwaad aan te trekken. Mijn dochter en oudste zoon worden om die reden soms door wildvreemden aangestaard en aangeraakt. 'Blauwe ogen! Blauwe ogen!', brulde een winkelier bij het zien van mijn zoon. 'Laat Allah hem beschermen!'

Een van de voordelen van het volksgeloof is dat het flexibel is. Zo hebben mijn buurtgenoten na een recent groot ongeluk in een kolenmijn, waarbij 301 mijnwerkers omkwamen, tussen de kleurige linten ook zwarte linten in de boom gehangen. 'We willen laten zien dat we meeleven met de nabestaanden van de slachtoffers van de mijnramp', zegt Ilknur. 'Het zou ongepast zijn als er alleen maar vrolijke kleurige linten hingen.' Ze zit tegen het einde van de dag aan een tafeltje voor haar eethuisje en gebaart naar de boom. De linten fladderen in de wind. 'De boom weerspiegelt ook een beetje de psychologie van de buurt.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden