Volksfront nieuw vehikel voor Poetin

'Volk! Rusland! Poetin!' Te midden van een enthousiast publiek dat deze metasymbolen opdreunde, liet Vladimir Poetin zich deze week aanstellen tot leider van het Volksfront Voor Rusland. Experts weten niet wat ze ervan moeten vinden, maar de televisiebeelden spreken voor zich: het Poetin-feest is na ruim twaalf jaar nog lang niet afgelopen.

MOSKOU - Sommige analisten zeggen dat het Volksfront bedoeld is om afstand te nemen van de inmiddels als corrupt bekend staande partij Verenigd Rusland - het vehikel waarmee Poetin al jarenlang de politiek bestiert.

Het Volksfront werd in de aanloop naar de verkiezingen van 2011 opgericht uit de enorme brei van staatsloyale organisaties (van vakbonden tot kunstenaars en van kappers tot filmregisseurs) die Rusland rijk is. Ze moesten Poetin een volkser imago geven en aantonen hoe breed zijn politieke basis is. Na zijn herverkiezing als president bombardeerde Poetin de aftredende Dmitri Medvedev tot leider van Verenigd Rusland - een doodskus voor beide kanten.

Sindsdien heeft Poetin veel gedaan om oppositiefiguren als Aleksej Navalny - die voor Verenigd Rusland de naam 'Partij van Zwendelaars en Dieven' bedacht - de wind uit de zeilen te nemen. De politieke elite moet aan nieuwe 'patriottische' eisen voldoen, zoals het aanhouden van Russische bankrekeningen, en af en toe wordt een 'loyale' politicus of bestuurder ten voorbeeld gesteld aan de rest - en aangeklaagd wegens corruptie.

Maar de huidige heropleving van het Volksfront, inclusief een eigen bureaucratie en ledenorganisatie, voedt de speculaties over de verdere plannen ermee. Wie naar de toespraken luisterde, kan concluderen dat het Volksfront de oplossing gaat bieden voor alle problemen - net zoals vroeger de communistische partij.

Poetin zegt dat het een 'permanent instituut' wordt waar 'mensen met tegengestelde gedachten kunnen samenkomen en de juiste oplossingen voor problemen kunnen vinden'. Alleen zo, 'zonder confrontaties maar juist door ons te verenigen' kan Rusland oplossingen vinden. Kortom, het Volksfront verenigt de goede positief gezinde krachten in Rusland - de rest kan worden genegeerd. Zoals de tienduizend demonstranten die woensdag ten tijde van het Volksfrontcongres aandacht probeerden op te eisen voor hun andere visie op de ontwikkeling van Rusland (zie inzet).

In plaats van de dialoog met de oppositie aan te gaan, zoals de liberale vleugel binnen de elite wilde, heeft Poetin nu zijn eigen forum waarbinnen het prettiger discussiëren is. Zelfs als het Volksfront nooit de bestuurdersplek zal hoeven in te nemen van Verenigd Rusland, blijft het een nuttig forum om Poetins populistische, patriottische en conservatieve agenda te propageren.

Volgens politicoloog Nikolaj Petrov worden met de institutionalisering van het Volksfront 'zelfs de minimale overblijfselen van partij-instellingen verwijderd'. Of, zoals de staatsgezinde Aleksej Moechin het formuleerde: 'Politieke partijen werken niet goed meer. Daarom is een nieuw format gecreëerd gebaseerd op dialoog en niet op confrontatie'.

Als de nood ooit aan de man komt in Poetins Rusland kan het Volksfront ook het hele land runnen. Het is een verzekeringspolis die elke sterke leider zichzelf zou toewensen, maar die Poetin op zich niet nodig heeft: zijn 'populariteitscijfer' mag in vijf jaar 25 procent zijn gedaald, maar een nog altijd imponerende 55 procent van de Russen oordeelt positief over hem. De meeste Russen hopen echter wel dat het in 2018 welletjes is geweest.

Betogers houden vol

Ten tijde van Poetins congres werd er in de straten van Moskou opnieuw gedemonstreerd. De opkomst van een protestmars onder leiding van onder meer blogger en corruptiebestrijder Aleksej Navalny was, met tussen de tien en vijftienduizend mensen, hoger dan de sceptici verwachten - maar laag genoeg voor de staatszender Vesti om vast te stellen: 'Ook nieuwe leuzen volstaan niet om veel mensen de straat op te krijgen'.

Zoveel nieuwe leuzen waren er trouwens niet, behalve dan de grapjes over Vladimir Poetins echtscheiding ('Poetin wil een ander, wij ook'). Protestmarsen waarvan deelnemers achteraf louter rondbazuinen dat de sfeer 'geweldig' was, lopen het risico te verworden tot hare krisjna's op publieke pleinen: je hoort ze al jaren op de achtergrond, maar je hebt geen flauw idee waarom ze nog altijd staan te dansen en zingen.

Volgens een recente peiling van het onafhankelijke Levada Center begrijpen steeds minder Russen waarom er gedemonstreerd wordt.

Zowel het aantal voorstanders (27 procent) van de eisen van de protestbeweging als het aantal tegenstanders (30 procent) neemt af - maar het aantal mensen dat niet meer weet wat ze ervan moeten vinden is binnen een paar maanden verdubbeld, naar 44 procent. In het algemeen, meent echter Denis Volkov van Levada, zal de 'steun voor protesten eerder toenemen dan dalen'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden