'Volkenmoord in Bosnië alleen op kleine schaal bewezen''

Slobodan Milosevic zal vandaag voor het Joegoslavië-Tribunaal worden geconfronteerd met de Bosnië-aanklacht - de derde na de Kosovo- en Kroatië-aanklachten....

'Volkenmoord in Bosnië is slechts op lokaal niveau aangetoond', zegt Schabas, auteur van het boek Genocide in International Law: The Crime of Crimes (2000). De Canadese 'genocide-professor' betwijfelt of Milosevic kan worden veroordeeld voor de 'misdaad der misdaden'.

- Waarom is Milosevic pas afgelopen november aangeklaagd voor ongeveer tienduizend moorden en de deportatie van 250 duizend Moslims in Bosnië?

'Ik geloof dat de aanklagers vooral hebben geworsteld met de genocide-aanklacht. Voor het Rwanda-Tribunaal, waar dezelfde aanklagers actief zijn als bij het Joegoslavië-Tribunaal, is in de eerste genocide-zaak expliciet de vraag gesteld of volkenmoord in Rwanda heeft plaatsgevonden. Volgens de rechters was dat het geval. Sindsdien moeten de aanklagers grofweg gezegd alleen bewijzen dat de verdachte hiervoor verantwoordelijk is.

'Voor het Joegoslavië-Tribunaal hebben de aanklagers het nooit aangedurfd om de vraag te stellen of er sprake was van een groot genocide-plan met de intentie de Bosnische Moslims als geheel, of een deel ervan, uit te roeien. In plaats daarvan hebben ze geprobeerd aan te tonen dat genocide op lokaal niveau heeft plaatsgehad. Dat is in twee zaken mislukt. Alleen in de Krstic-zaak is genocide in Srebrenica bewezen.'

- Generaal Krstic is afgelopen jaar tot 46 jaar celstraf veroordeeld wegens genocide in Srebrenica. Hoe belangrijk is dit vonnis voor de Milosevic-zaak?

'Misschien wel cruciaal. In de Krstic-zaak hebben de rechters erg liberaal geoordeeld en de definitie van genocide opgerekt. Voorheen moest worden aangetoond dat de verdachte de intentie had een ''substantieel'' deel van een groep uit te roeien, in de Krstic-zaak namen de rechters genoegen met een ''significant'' deel. Namelijk alleen de mannen van militaire leeftijd.

'Het is de vraag of het genocide was. Krstic liet de weerbare mannen vermoorden, maar had niet de intentie vrouwen, kinderen en bejaarden te doden. Die liet hij deporteren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vrouwen, kinderen en bejaarden in vernietigingskampen vermoord. Dát was pure genocide, alle joden moesten worden vernietigd.

'De rechters waren echter niet eerder geconfronteerd met zulke gruwelijkheden. Ze moeten hebben gedacht: ''Als dit geen genocide is, wat is het dan wel?'''

- En?

'Etnische zuiveringen als een misdaad tegen de menselijkheid. In dat geval bestaat het plan om een groep door middel van geweld, moord en verkrachting ervan te overtuigen weg te gaan uit een gebied. Bij genocide bestaat de intentie de groep te vernietigen, niemand mag ontsnappen. Etnische zuiveringen zijn evenzeer gruwelijk barbaars.'

- Voor Bosnische Moslims heeft het symbolische waarde dat Milosevic wordt veroordeeld voor de 'misdaad der misdaden'.

'Dat is een politieke en geen juridische kwestie. Maar niettemin relevant, want de symboliek werkt twee kanten op. De verhouding tussen het Westen en Belgrado zou verstoord kunnen raken door een genocide-veroordeling. Het Servische volk zal zich gestigmatiseerd voelen. Verzoening is dan misschien generaties ver weg.'

- Zal Milosevic voor genocide worden veroordeeld?

'Hoofdaanklaagster Del Ponte staat voor een enorme klus. Naast het bewijzen van genocide, zal het moeilijk worden om de commandostructuren vanuit Bosnië naar Milosevic te herleiden. Hij kan waarschijnlijk wel voor etnische zuiveringen worden veroordeeld. Voor de hoogte van de straf zal het niet zoveel uitmaken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden